Yatırlara Mum Yakmak ve Adak Adamak: İslam Ne Diyor?

Yatırlara mum yakmak ve adak adamak, dinî kaynaklarda dayanağı bulunmayan, çoğu âlime göre sakıncalı sayılan uygulamalardır. Adak yalnızca Allah için ve ibadet niteliğinde bir fiile bağlanabilir; bir veliye, yatıra ya da ağaca adak adamak tevhid anlayışına aykırıdır.

Adak Nedir ve Şartları Nelerdir?

Fıkıhta adak (nezir), kişinin kendisine farz olmayan bir ibadeti, bir şarta bağlı olarak ya da bağlamadan yapmayı üstlenmesidir. Kişi “Hastam iyileşirse Allah rızası için üç gün oruç tutacağım” derse bu bir adaktır ve yerine getirilmesi gerekir. Kur’an’da, adaklarını yerine getirenler övülür (İnsan Suresi, 76/7). Adağın geçerli olabilmesi için ibadet türünden olması, günah içermemesi ve kişinin yapabileceği bir şey olması aranır.

Hz. Peygamber, “Allah’a itaat etmek için adak adayan itaat etsin, Allah’a isyan için adak adayan isyan etmesin” buyurmuştur (Buhârî, Eymân ve’n-Nüzûr). Ayrıca adağın kaderi değiştirmediğini, ancak cimri kişiden bir şey çıkarılmasına vesile olduğunu bildirmiştir (Buhârî, Kader; Müslim, Nezir). Yani adak, bir pazarlık aracı değil, kulluk görevidir.

Yatıra Adak Adamak Neden Sakıncalıdır?

Adak bir ibadet türüdür ve ibadet yalnızca Allah’a yapılır. “De ki: Benim namazım, ibadetlerim, hayatım ve ölümüm âlemlerin Rabbi Allah içindir” (En’âm Suresi, 6/162) ayeti bu çerçeveyi verir. Bir yatıra “dileğim kabul olursa sana kurban keseceğim” demek, o kişiye ibadetin bir türünü yöneltmek anlamına gelir. Bu nedenle fakihler, Allah’tan başkası için adağın geçersiz ve sakıncalı olduğunu belirtir.

Uygulamada ise çoğu insan “yatıra adamak” derken, aslında dileği gerçekleşince fakirlere yemek vermeyi veya kurban kesmeyi kastedmektedir. Bu durumda niyetin tevhid yönünde düzeltilmesi gerekir: Adak Allah için yapılmalı, sadece mekân olarak yatırın yakını seçilmişse bile ibadet Allah adına olmalıdır. Ayrıntılı değerlendirme için türbelerden medet ummak ve doğru ziyaret yazısına bakılabilir.

Mezara Mum ve Lamba Yakmak

Ebû Dâvûd ve Tirmizî’de, kabirleri ziyaret eden kadınlara, kabirleri mescit edinenlere ve üzerine lamba yakanlara lanet edildiğini bildiren bir rivayet geçer. Bu rivayetin senedi hakkında hadis âlimleri farklı değerlendirmeler yapmıştır; bazıları zayıf bulmuştur. Yine de fakihlerin çoğu kabirlere mum veya lamba yakmanın hem israf hem de kabri tazim ve kutsama sınırına yaklaştığı için hoş görülmediğini ifade eder.

Mum yakmanın bir diğer sorunu, bunun bir tür ibadet veya dilek vesilesi sayılmasıdır. Işığın ölüye ne yararı vardır? Ölüye fayda sağlayacak şeyler dua, hayır ve sadaka-i câriyedir (Müslim, Vasiyyet). Mum bunların hiçbirini karşılamaz. Dolayısıyla yatırlara mum yakma, israf ve hurafe alanında değerlendirilir.

Dileğin Doğru Yolu

• Dileği doğrudan Allah’a, kalpten ve içten bir dualarla iletmek.
• Dileğin gerçekleşmesi için helal sebepleri yerine getirmek (tedavi olmak, çalışmak, planlamak).
• Adak adamak gerekiyorsa yalnızca Allah için ve ibadet niteliğinde bir adak seçmek.
• Hayır yapmak istiyorsanız yatır adına değil, fakirlere ve yetimlere ulaştırmak; bu şekilde sadaka nitelik kazanır.

Şu da unutulmamalıdır ki Müslümanın en güçlü dayanağı duadır. Dua konusunda Hz. Peygamber’in “Dua ibadetin özüdür” buyurduğu rivayet edilir (Tirmizî, Deavât). Dileğini ağaca, taşa, mum ışığına ya da kabir yatırına bağlayan kişi, bu özden uzaklaşır. Benzer bir inanış, dilek kuyularına para atmak uygulamasında da görülür.

Kültürel Mirasa Nazik Yaklaşım

Yatırlara mum yakma geleneği, Anadolu’da yüzyıllardır sürmektedir ve çoğu zaman iyi niyetli, samimi duygulara dayanır. Bu geleneği sürdürenlerin çoğu, tevhide aykırı bir niyet taşımaz; sadece bilgi eksikliği vardır. Bu nedenle ilgili kişilere hitap ederken kınama değil, tebliğ dili tercih edilmelidir. “Güzel öğüt ve hikmetle Rabbinin yoluna çağır” ayeti (Nahl Suresi, 16/125) bu üslubu tarif eder.

Özetle yatırlara mum yakmak ve adak adamak, dinin esaslarına aykırı olduğu ve israf unsuru içerdiği için terk edilmelidir. Adak yalnızca Allah için yapılır; mum yerine yardıma muhtaç birinin yardımına koşmak daha büyük bir ibadettir.

Adak Kurbanı ve Yemek Dağıtımı

Halk arasında “adak kurbanı” olarak bilinen uygulama, çoğunlukla Allah rızası için kesilen ve fakirlere dağıtılan kurbanı ifade eder. Bu uygulama, niyet Allah’a yönelik olduğu sürece meşrudur. Kesim sırasında “Bismillahi Allahu ekber” denir; kurban yatırın adına değil, Allah adına kesilir. Kesilen hayvanın etinden adayan kişinin ve yakınlarının yemesi konusunda mezheplerde farklı hükümler vardır; Hanefîlere göre vacip adakta adayan ve zengin yakınları yiyemez, fakirlere verilmelidir. Bu nitelikli bilgiyi güvenilir bir fetva kaynağından teyit etmek yararlıdır.

Yemek vermek de aynı şekilde güzel bir ibadettir: “Sevdikleri yemeği yoksula, yetime ve esire yedirirler” (İnsan Suresi, 76/8). Burada dikkat edilecek nokta, yemeğin bir veliye değil Allah’a adanmış olmasıdır. Yatırın yanında yapılması sakıncalı değil, fakat yatır sahibinin ruhuna “takdim” şeklinde bir anlayış tevhid dışıdır. Bu tür ince farkları bilmek, hem sevabı korur hem de itikadı muhafaza eder.

Dua ve çocuk sahibi olma gibi dilekler için başvurulan benzer yollar kırk basması ve lohusalık inanışları yazısında da ele alınmıştır; adak ve nezir meselesi ise rüyada görülen ölünün isteği konusunda da gündeme gelebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Allah rızası için adak adamak caiz midir?

Evet. Adak, yalnızca Allah için ve ibadet nitelikli bir fiil üzerine yapılabilir; yerine getirilmesi gerekir. Ancak adak, kader değiştirmez; Hz. Peygamber adağı hayır getirmeyen bir şey olarak nitelemiştir (Buhârî, Eymân).

Yatıra adak adamak caiz mi?

Hayır. Adak bir ibadettir ve yalnızca Allah için yapılır. Bir veliye veya yatıra adak adayıp onun adına bir şey sunmak tevhid ilkesine aykırıdır.

Mezara mum yakmak sünnet midir?

Hayır. Kabirlere lamba ve mum yakanlar hakkında uyarı içeren rivayetler olup bu rivayetin senedi tartışmalıdır; mum yakmak sünnette yer almadığı için terk edilmelidir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 1 Temmuz 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Nezir" ve "Kabir" maddeleri; Ebû Dâvûd, Cenâiz; Tirmizî, Cenâiz (kabirlere lamba yakanlarla ilgili rivayet); Buhârî, Eymân ve'n-Nüzûr (adakla ilgili hadisler)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →