Ye’cûc ve Me’cûc Kimdir? Zülkarneyn Seddi Meselesi

Ye’cûc ve Me’cûc, Kur’an’da yeryüzünde fesat çıkaran iki topluluk olarak anılır. Zülkarneyn, onlara karşı demirden ve eritilmiş bakırdan bir sed inşa etmiş; Kıyametin yaklaştığı zamanda bu sedin açılacağı ve onların her yüksekten yayılacağı bildirilmiştir.

Kehf Suresi’ndeki Anlatım

Kehf Suresi’nin 83-98. ayetleri Zülkarneyn’in yolculuklarını anlatır. Üçüncü yolculuğunda iki dağ arasındaki bir bölgeye ulaşır ve orada anlaşılması zor bir dil konuşan bir topluluk bulur. Halk, “Ey Zülkarneyn, Ye’cûc ve Me’cûc yeryüzünde fesat çıkarıyorlar; bizimle onlar arasında bir sed yapman karşılığında sana bir haraç verelim mi?” diye ister (18/94). Zülkarneyn, Allah’ın kendisine verdiği imkânların daha hayırlı olduğunu söyler ve onlardan sadece güç yardımı ister.

Demir parçaları iki dağın arasını dolduracak kadar yığılır, körüklerle kızdırılır ve üzerine eritilmiş bakır dökülür. Böylece sed öyle sağlam olur ki Ye’cûc ve Me’cûc onu ne aşabilir ne de delebilir (18/96-97). Zülkarneyn ise bunu “Rabbimden bir rahmettir; Rabbimin vaadi geldiğinde onu yerle bir eder; Rabbimin vaadi haktır” diyerek kendi gücüne değil, Allah’a bağlar (18/98).

Ye’cûc ve Me’cûc Kimdir?

Kur’an onların kimliği hakkında ayrıntı vermez. Tefsir geleneğinde bunlar, Nûh’un oğlu Yâfes’in soyundan gelen topluluklar olarak anılır; Türkler, Moğollar ve Asya’daki göçebe kavimlerle ilişkilendirme girişimleri de olmuştur. Bu yorumlar, tarihî olarak sonradan ortaya çıkan siyasi bağlamlarla ilişkilidir ve kesin bilgi değildir. İslam âlimlerinin büyük bir kısmı, bu toplulukların henüz çıkmadığını, kıyamet alametleri arasında gelecekte çıkacağını söyler.

Hadislerdeki Rivayetler

Hadis kaynaklarında Ye’cûc ve Me’cûc’un Mesih Îsâ’nın inişinden sonra çıkacağı, yeryüzünü kaplayacağı ve Allah’ın onları bir hastalıkla helak edeceği bildirilir (Müslim, Fiten). Enbiyâ Suresi’nde de “Ye’cûc ve Me’cûc’ün önü açıldığı ve her yüksekten akın ettikleri zaman” ifadesi geçer (21/96). Buhârî ve Müslim’de Peygamberimiz’in Zeyneb bint Cahş’a “Bugün Ye’cûc ve Me’cûc’ün setinden bir delik açıldı” buyurduğu rivayet edilir; bu rivayet, kıyametin yaklaştığı yönündeki bir uyarı olarak anlaşılır.

Ayrıntılı hadis anlatımlarında sayıları, yiyecekleri ve çıkış şekilleri hakkında çeşitli bilgiler yer alır. Bunların bir kısmı sahih hadis kitaplarında, bir kısmı ise zayıf veya İsrâiliyyât kaynaklıdır. Bu yüzden her ayrıntıyı kesin kabul etmek yerine, sahih rivayetlerle yetinmek ve gerisini Allah’ın bilgisine bırakmak daha sağlıklıdır.

Sed Nerededir?

Sedin yeri konusunda birçok görüş ileri sürülmüştür: Kafkasya’da Derbent geçidi, Orta Asya’da Demirkapı ya da Çin Seddi gibi. Bu tahminlerin hiçbiri kesin delile dayanmaz. Kur’an’ın verdiği bilgi, sedin demir ve bakırdan yapıldığı ve kıyamet alametlerinden biri olarak bir gün yıkılacağıdır. Ayrıca Zülkarneyn’in kimliği konusunda İskender, Kyros (Kûruş) ya da Yemen krallarından biri gibi görüşler vardır; kesin bir tespit mümkün değildir.

Dersler

• Güç ve tevazu: Zülkarneyn’in başarılarını Allah’a bağlaması, iktidar sahiplerine örnektir.
• Yardımlaşma: Zulme karşı korunmada toplumun emek ve katkısının önemi.
• Kıyamet bilinci: Her kudret ve yapı, Allah’ın vaadi geldiğinde sona erer.

İlgili okumalar arasında Hızır (aynı surede anlatılan Mûsâ-Hızır yolculuğu), Üzeyr ve Tâlût, kibir ve iktidarın örneği olarak Hâmân ve Firavun ile Kârûn bulunur.

Tefsirdeki Farklı Yorumlar ve Dikkat Edilecek Noktalar

Müfessirler Ye’cûc ve Me’cûc’ün kimliğine dair rivayetleri aktarırken sıkça İsrâiliyyât kaynaklara başvurmuştur. Bu yüzden yaratılış biçimlerine, boylarına ve sayılarına dair bazı aşırı anlatılar sağlam delilden yoksundur. İbn Kesîr gibi âlimler, sahih hadislerde bulunmayan ayrıntıları aktarırken temkinli davranmış, bunları Allah’ın bilgisine havale etmiştir.

Modern dönemde bazı yazarlar, Ye’cûc ve Me’cûc’ü belirli siyasi güçlerle ya da toplumlarla özdeşleştirmeye çalışmıştır. Bu tür yorumlar, ayetin ve hadislerin dil ve kapsamıyla uyuşmaz; ayrıca belirli milletleri hedef alan bir dil, İslam ahlakına aykırıdır. Bu sebeple konuyu bir halk ya da devlete yönelik suçlama aracı yapmaktan kaçınmak gerekir.

Kıssada Zülkarneyn’in aşırı güce sahip olmasına rağmen tevazuyu bırakmaması da önemli bir mesajdır. O, hükümdarlık imkânını zulme değil, mazlumları korumaya kullanmıştır. İslam siyaset düşüncesinde Zülkarneyn, adil bir yönetici örneği olarak sık sık anılır ve onun ahlakı, güçlü olmanın sorumluluğu ile birlikte düşünülür.

Q: Ye’cûc ve Me’cûc kimlerdir? ## Kur’an kimliklerini açıklamaz; fesat çıkaran iki topluluk olarak anılır. Çıkışlarının kıyamet alametlerinden olduğu hadislerde bildirilir.
Q: Zülkarneyn seddini kim yaptı? ## Kehf Suresi’ne göre Zülkarneyn, demir ve eritilmiş bakırla sed yapmıştır. Zülkarneyn’in kimliği tartışmalıdır.
Q: Sed nerededir? ## Kesin yeri bilinmez. Derbent geçidi gibi farklı yerler öne sürülmüştür, ancak bunlar tahmindir.

Sıkça Sorulan Sorular

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 19 Ekim 2026 · Kaynaklar: Kur'an-ı Kerîm, Kehf Suresi (18/83-98); Kur'an-ı Kerîm, Enbiyâ Suresi (21/96); Buhârî, Enbiyâ ve Fiten; Müslim, Fiten; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Ye'cûc ve Me'cûc" ve "Zülkarneyn" maddeleri

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →