Ebû Huzeyfe b. Utbe (r.a.) Kimdir? Hayatı, İslam’a Girişi ve Vefatı

Ebû Huzeyfe b. Utbe, Kureyş’in güçlü kollarından Abdüşems’e mensup, babası Utbe’nin müşrik olmasına rağmen erkenden Müslüman olan, iki hicret yapan, Bedir’e katılan ve Yemâme Savaşı’nda şehit düşen sahabîdir. İmanı uğruna aile bağlarını göze alması, buna rağmen babasına duyduğu şefkati korumuş olması ve azatlısı Sâlim’i evlat gibi sevmesi hayatının ana temalarıdır.

Soyu ve Ailesi

Ebû Huzeyfe’nin asıl adı konusunda kaynaklar farklı rivayetler aktarır: Mühşim, Hüşeym, Mihşem veya Hâşim gibi adlar zikredilir; ancak “Ebû Huzeyfe” künyesiyle tanınmıştır. Babası, Kureyş’in ileri gelenlerinden Utbe b. Rebîa’dır. Annesi Ümmü Safvân Fâtıma bint Safvân’dır. Kardeşi Velîd b. Utbe de Bedir’de müşrik saflarında yer alıp ölmüştür. Hind bint Utbe ise Ebû Süfyân’ın eşi ve Muâviye’nin annesidir; dolayısıyla Ebû Huzeyfe, Muâviye’nin dayısıdır. Ebû Süfyân hakkında ayrıntı için Ebû Süfyân b. Harb yazısı okunabilir.

Eşi Sehle bint Süheyl b. Amr da erken dönem Müslümanlarındandır. Çift Habeşistan’a birlikte hicret etmiştir. Sehle’nin babası Süheyl’in sonradan Mekke fethinde Müslüman olması, aile içindeki kırılmaları da gösterir. Süheyl hakkında bilgi için Süheyl b. Amr yazısına bakılabilir.

İslam’a Girişi ve Habeşistan Hicreti

Ebû Huzeyfe’nin, Hz. Peygamber’in Erkam’ın evinde toplanmaya başlamasından önce Müslüman olduğu kabul edilir. Müslüman oluşu ailesinde büyük gerginlik doğurdu. Babası Utbe, Kureyş’in Müslümanlara baskısında yer alan bir liderdi. Ebû Huzeyfe bu baskıya rağmen imanında kararlı kaldı ve baskının şiddetlenmesiyle Habeşistan’a hicret eden ilk kafilede yer aldı. Habeşistan’da çocukları Muhammed doğdu.

Daha sonra Mekke’ye döndü, ardından Medine’ye hicret etti. Kaynaklar, Medine’de Abbâd b. Bişr ile kardeşlik bağı kurduğunu söyler; ayrıntılar farklı geçebilir. Muhacirlerin hicretteki fedakârlıkları için Muhacir Kimdir? yazısına bakılabilir.

Bedir Savaşı ve Babasına Karşı

Bedir Savaşı’nda (hicri 2) Ebû Huzeyfe, Müslümanların safında yer aldı. Karşı safta babası Utbe, kardeşi Velîd ve amcası Şeybe vardı. Savaş öncesi Kureyş’in üç tanınmış savaşçısı meydan okuyunca, Hz. Peygamber bunlara karşı Ubeyde b. Hâris, Hamza ve Ali’yi gönderdi. Utbe, Hz. Hamza tarafından öldürüldü; Ebû Huzeyfe’nin bu esnada nasıl bir ruh hâlinde olduğu hakkındaki rivayetler çeşitlidir.

Kaynaklara göre Utbe’nin cesedi diğer müşrik cesetleriyle Bedir kuyusuna atılırken Ebû Huzeyfe’nin yüzü değişti. Hz. Peygamber ona “Babanın akıbeti seni üzüyor galiba” dedi; Ebû Huzeyfe “Hayır ya Resûlallah; ancak ben babamın akıllı, merhametli biri olduğunu bilirdim; İslam’a gireceğini umardım, ama bu ümit boşa çıktı” şeklinde cevap verdi. Resûlullah ona hayır dua etti (İbn Hişâm; İbn Sa’d). Rivayetin tam lafzı değişse de duygusal yönü kaynaklarda ortaktır. Bu olay, imanın aile bağından önce geldiği durumda dahi şefkatin korunduğunu gösterir.

Sâlim’i Evlat Edinmesi

Ebû Huzeyfe, azatlısı Sâlim’i oğlu gibi sevip evlat edinmişti; Sâlim’e “Sâlim b. Ebî Huzeyfe” deniyordu. Ahzâb Suresi’nin evlatlık hükmü (Ahzâb 33/4-5) inince evlatlık babanın adıyla çağrılamaz hâle geldi; Sâlim “mevlâ” olarak anılmaya başladı. Eşi Sehle’nin Hz. Peygamber’e danıştığı süt meselesi de bu bağlamda anılır. Sâlim hakkında ayrıntı için Sâlim Mevlâ Ebû Huzeyfe’nin örnek davranışları yazısı okunabilir.

Ebû Huzeyfe’nin Sâlim’e olan sevgisi, soy ve statü farkını aşan bir kardeşlik örneğidir. Sâlim, Yemâme’de efendisiyle birlikte şehit düşmüştür.

Savaşlar ve Yemâme Şehadeti

Ebû Huzeyfe, Bedir’den sonra Uhud, Hendek ve diğer savaşlara katıldı. Hz. Ebû Bekir döneminde Müseylime’ye karşı yapılan Yemâme Savaşı’nda (hicri 12/633) şehit düştü; yaşı elli dört civarındaydı. Savaşın en zor anlarında “Ey Kur’an ehli! Kur’an’ı amelinizle süsleyin” diye seslendiği anlatılır. Bu rivayetin lafzı farklı kaynaklarda değişir; ancak Yemâme’de pek çok Kur’an hâfızı sahabînin şehit düşmesi, Kur’an’ın toplanmasında etkili olmuştur.

Zeyd b. Sâbit’in başkanlığında Kur’an’ın toplanması sürecini doğrudan başlatan olay Yemâme Savaşı kayıplarıdır (Buhârî, Fezâilü’l-Kur’ân 3). Ebû Huzeyfe ve Sâlim bu şehitler arasında yer alır.

Mekke’deki Konumu ve İslam Karşısındaki Sınavı

Abdüşems oymağı, Mekke’de Haşimoğulları ile rekabet eden Emevî çizgisinin ana kolu olarak güçlüydü. Ebû Huzeyfe’nin bu kolun ileri gelenlerinden birinin oğlu olması, Müslüman oluşunu özellikle dikkat çekici kılar. Kaynaklarda aynı aileden bazı kişilerin sonradan, Mekke fethinde Müslüman olduğu görülür; Ebû Huzeyfe ise bu yolu yıllar öncesinden seçmiştir. Mekke’nin sosyal yapısı içinde ailenin itibarını bir kenara bırakıp zayıf muhacirlerle aynı safta durması, o dönemde kolay bir tercih değildi.

Bu tercihin bedeli, aile dayanışmasının kaybı ve mal-mülk üzerindeki haklardan mahrum kalmaktı. Ebû Huzeyfe’nin Mekke’den ayrılırken evini ve malını bırakması, birçok muhacirde gördüğümüz bir fedakârlıktır. Bu durum, imanın yalnızca vicdani bir tercih değil, sosyal ve ekonomik bir sınav olduğunu da gösterir.

Sahabe İçindeki Yeri

Ebû Huzeyfe, iman uğruna ailesinden ayrılan, ancak onlara karşı merhametli kalabilen bir sahabîdir. Faziletleri ve davranışları için örnek davranışları yazısını, ilmî mirası için rivayetleri yazısını okuyabilirsiniz. Aynı çevreden Abbas b. Abdülmuttalib yazısı da incelenebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Ebû Huzeyfe b. Utbe kimdir?

Kureyş’in Abdüşems kolundan, Utbe b. Rebîa’nın oğlu olan, erken dönemde Müslüman olup iki hicret yapan, Bedir’e katılan ve Yemâme’de şehit düşen sahabîdir.

Ebû Huzeyfe Bedir’de babası ile karşılaştı mı?

Babası Utbe müşrik saflarında yer aldı ve Bedir’de öldürüldü. Ebû Huzeyfe’nin bu olay karşısında üzüntü duyduğu, ancak imanından taviz vermediği rivayet edilir.

Ebû Huzeyfe hangi sahabînin evlat edinen ailesidir?

Sâlim’i evlat edinen, ardından evlatlık hükmü kalkınca onu “kardeş ve mevlâ” olarak kabul eden kişidir. Sâlim, Kur’an bilgisiyle ünlüdür.

Ebû Huzeyfe nerede şehit oldu?

Hz. Ebû Bekir döneminde Müseylime ile yapılan Yemâme Savaşı’nda (hicri 12) şehit düştü; Sâlim de aynı savaşta şehit oldu.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 28 Eylül 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Ebû Huzeyfe b. Utbe" md.; İbn Hişâm, es-Sîretü'n-nebeviyye; İbn Sa'd, et-Tabakātü'l-kübrâ; Taberî, Târîh

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →