Süheyl b. Amr (r.a.) Kimdir? Hayatı, İslam’a Girişi ve Vefatı

Süheyl b. Amr, Kureyş’in hatip ve müzakerecilerinden biri olarak tanınan, Hudeybiye antlaşmasının Mekkeli temsilcisi, Mekke fethinden sonra Müslüman olan ve Hz. Peygamber’in vefatından sonra Mekke’de İslam’ı koruyan sahabîdir. Kızı Sehle, Ebû Huzeyfe b. Utbe’nin eşidir; oğlu Abdullah da Müslüman olup Yemâme’de şehit düşmüştür.

Soyu ve Kureyş İçindeki Konumu

Süheyl b. Amr, Kureyş’in Âmir b. Lüey koluna mensuptu. Mekke’nin hatiplerinden biri olarak bilinir; dili çabuk, sözü etkili bir müzakereciydi. Çocukları arasında Abdullah, Sehle ve diğerleri vardır. Abdullah b. Süheyl erken dönemde Müslüman olup Habeşistan’a hicret etmiş, babası tarafından engellenip Mekke’de alıkonulmuştu; Bedir’de Müslüman saflara katıldığı rivayet edilir. Sehle ise Ebû Huzeyfe ile birlikte Habeşistan’a gitti. Aile içi bölünme, Süheyl’in hayatının önemli bir yönüdür. Ebû Huzeyfe için Ebû Huzeyfe b. Utbe yazısı okunabilir.

Süheyl, Müslümanlara karşı Mekke’de sert tutum izleyen önderlerdendi. Bedir Savaşı’nda (hicri 2) esir düştü. Hz. Ömer “Ya Resûlallah, Süheyl’in alt ön dişlerini söküp atayım ki bir daha hatiplik yapamasın” dediğinde Hz. Peygamber “Hayır, onun uzuvlarını kesmeyeceğim; yoksa Allah beni peygamber olduğum hâlde cezalandırır. Belki bir gün sana hoşuna gidecek bir hâl alır” buyurdu (İbn Hişâm). Bu rivayet sağlamlık açısından tartışmalıdır, ancak Hz. Peygamber’in esirlere merhametini gösteren bir anlatıdır.

Hudeybiye Müzakeresi

Hicri 6. yılda Hz. Peygamber umre için Mekke’ye giderken Hudeybiye’de durduruldu. Kureyş, müzakere için Süheyl b. Amr’ı gönderdi. Hz. Peygamber onu görünce “Kolaylık geldi” buyurdu; çünkü adının “Süheyl” (kolay) olması bunu çağrıştırıyordu (İbn Hişâm; Vâkıdî). Süheyl, antlaşmayı yazacak Ali’ye “Bismillâhirrahmânirrahîm” yazmasına itiraz etti: “Rahmân’ı bilmem; Allah’ım senin adınla yaz.” Hz. Peygamber kabul etti. “Muhammed Resûlullah” yazıldığında yine itiraz etti: “Seni Allah’ın elçisi bilseydik seninle savaşmazdık.” Resûlullah bunu da değiştirip “Muhammed b. Abdullah” yazdırdı; Hz. Ali bu ifadeyi silmeyi reddedince Hz. Peygamber onu kendi eliyle sildi (Buhârî, Şurût 15; Müslim, Cihâd).

Antlaşmanın maddeleri Müslümanlar açısından ilk bakışta ağırdı: Mekke’den kaçıp Medine’ye gelen Müslüman Kureyş’e iade edilecek, Medine’den Mekke’ye gelen ise iade edilmeyecekti. Hz. Ömer bu maddelere sert tepki göstermişti. Sonuç ise Fetih Suresi’nde “açık bir fetih” olarak nitelendi (Fetih 48/1). Süheyl’in oğlu Ebû Cendel’in iadesi ise bu durumun en acı örneğidir. Müzakerenin sonuçları Muğîre b. Şu’be yazısındaki Hudeybiye anlatımıyla birlikte okunabilir.

Mekke Fethi ve Müslüman Oluşu

Mekke fethinde (hicri 8) Süheyl evine kapandı, oğlu Abdullah’ı Hz. Peygamber’den eman istemesi için gönderdi. Hz. Peygamber “Ona emandır; Allah’ın emniyeti altındadır. Yüzümüzü ona çevirenler çevirsin” buyurdu ve yanındakilere Süheyl’e zarar vermemelerini söyledi (İbn Hişâm). Süheyl, Huneyn Savaşı’ndan sonra Cirâne’de Müslüman oldu; Hz. Peygamber’in ganimet taksiminde ona yüz deve verdiği ve Müellefe-i kulûb arasında sayıldığı rivayet edilir. Bu konu için Müellefe-i Kulûb Kimdir? yazısı okunabilir.

Süheyl, Müslüman olduktan sonra İslam’a bağlılığını sürdürdü; namaz, oruç ve sadaka konusunda titiz davranıp sürekli ibadet ettiği, Kur’an’ı çok okuduğu rivayet edilir.

Ebû Cendel Meselesi

Hudeybiye’de antlaşma yazılırken Süheyl’in oğlu Ebû Cendel (Âs b. Süheyl) zincirlenmiş hâlde Müslümanlara sığınmak için geldi. Süheyl, antlaşma gereği oğlunun iadesini talep etti ve Hz. Peygamber bu şarta uydu. Resûlullah Ebû Cendel’e sabretmesini, Allah’ın ona ve diğer zayıf müminlere bir çıkış yolu açacağını söyledi (Buhârî, Şurût 15). Süheyl’in bu tavrı sert bir baba ve müzakereci olarak anılmasına neden olsa da, aynı aile sonradan İslam’ı seçti. Ebû Cendel’in Müslüman olarak Hz. Ebû Bekir döneminde Şam cephesinde bulunduğu rivayet edilir.

Hz. Peygamber’in Vefatından Sonra Mekke’de

Hz. Peygamber vefat ettiğinde Mekke’de ridde belirtileri baş gösterdi; vali Attâb b. Esîd saklandı. Süheyl halkı toplayıp bir hutbe verdi: “Muhammed öldüyse Allah ölmez. Allah dilediği gibi hüküm verir; kimse dininden dönmesin.” Ayrıca “Kim bu konuda şüphe ederse boynunu vururum” dediği, bunun üzerine halkın sakinleştiği anlatılır (İbn Sa’d; Taberî). Bu rivayet, Süheyl’in İslam’a bağlılığının derecesini gösterir; ancak ayrıntılar kaynaklarda farklıdır.

Bu hutbe, Mekke’nin İslam’da kalmasında etkili olmuş, Hz. Ebû Bekir döneminde ridde savaşlarının Mekke’ye yayılmasını önlemiştir.

Şam Fetihleri ve Vefatı

Süheyl, Hz. Ebû Bekir döneminde Şam cephesine katıldı. Yermük’te yer aldığı ve oğlu Abdullah’ın da bu cephede olduğu belirtilir; Abdullah Yemâme’de şehit düştü. Süheyl, Hz. Ömer döneminde Şam’da kaldı ve hicri 18 (639) yılında Âmvâs vebasında vefat etti. Bazı rivayetlerde Yermük’te şehit olduğu söylenir. Kesin yer ve yıl konusunda kaynaklar ayrılır. Faziletleri için örnek davranışları, ilmî mirası için rivayetleri yazısı okunabilir. Aynı dönemden Hakîm b. Hizâm yazısı da incelenebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Süheyl b. Amr kimdir?

Kureyş’in Âmir b. Lüey kolundan, hatip ve müzakereci olarak tanınan, Hudeybiye antlaşmasının Kureyş temsilcisi, Mekke fethinden sonra Müslüman olan sahabîdir.

Süheyl Hudeybiye’de neye itiraz etti?

Antlaşma metnindeki “Bismillâhirrahmânirrahîm” ve “Muhammed Resûlullah” ifadelerine itiraz etti; Hz. Peygamber bu ifadeleri değiştirmeyi kabul etti (Buhârî, Şurût 15; Müslim, Cihâd).

Süheyl Hz. Peygamber’in vefatında ne yaptı?

Mekke’de ridde belirtilerinin başladığı sırada halkı toplayıp sakin olmaya, İslam’dan dönmemeye çağırdığı rivayet edilir.

Süheyl nerede vefat etti?

Hicri 18 (639) yılında Şam’daki Âmvâs vebası sırasında ya da Yermük’te şehit düştüğü rivayet edilir; kaynaklarda küçük farklar vardır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 23 Ağustos 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Süheyl b. Amr" md.; İbn Hişâm, es-Sîretü'n-nebeviyye; Buhârî, Şurût 15; İbn Sa'd, et-Tabakātü'l-kübrâ

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →