Muğîre b. Şu’be (r.a.) Kimdir? Hayatı, İslam’a Girişi ve Vefatı

Muğîre b. Şu’be, Taif’teki Sakîf kabilesinden gelen, Hudeybiye’den önce Müslüman olan, kurnazlığı ve siyasi zekâsıyla bilinen, Hz. Ömer döneminde Basra, Hz. Muâviye döneminde Kûfe valiliği yapan sahabîdir. Mest üzerine mesh hadisinin ravilerindendir; hayatı, İslam öncesi hareketli geçmişi ve sonraki idarecilik başarılarıyla sahabe arasında dikkat çekici bir yere sahiptir.

Soyu ve Müslüman Olmadan Önceki Hayatı

Muğîre, Sakîf kabilesinin Ahlâf koluna mensuptur. Babası Şu’be b. Ebî Âmir’dir. Gençliğinde zeka ve hile yönüyle tanınmıştı; Araplar arasında en kurnaz dört kişiden biri olarak anılması bu özelliğinden kaynaklanır. Hz. Peygamber’in Medine’ye hicretinden birkaç yıl sonra Sakîf’ten bir grupla Mısır’a ticarete gitti. Bu yolculukta Mukavkıs’tan hediye almak için yarış yarıştığı, arkadaşlarını sarhoş edip öldürerek mallarını ele geçirdiği rivayet edilir. Bunun ardından Medine’ye kaçıp Hz. Peygamber’in huzurunda Müslüman oldu. Hz. Peygamber, “İslam’ı kabul ederim ama malı kabul etmem; çünkü bu ihanetle alınmıştır” buyurdu (Buhârî, Şurût 15). Kaynaklarda olayın ayrıntıları farklıdır; ancak bu hadiseden dolayı İslam öncesi yaşadığı çatışmaların Sakîf içinde sorun çıkardığı kabul edilir.

Bu rivayet hem Müslüman olmanın geçmiş günahları silmesi hem de haksız malın helâl sayılmaması ilkesinin örneği olarak anılır. Hz. Peygamber, malı reddederek ihanetle elde edilen servetin helâl olmadığını açıkça belirtti. Benzer geçmişten gelen İkrime b. Ebû Cehil yazısı da incelenebilir.

Hudeybiye’de Hz. Peygamber’in Yanında

Hicri 6. yılda Hudeybiye’de Kureyş adına Urve b. Mes’ûd, Hz. Peygamber’le müzakere etmeye geldi. Urve Muğîre’nin amcasının oğluydu. Müzakere sırasında Urve, Hz. Peygamber’in sakalına dokunmaya çalıştı; Muğîre başında zırh ve miğferle durarak kılıcının kabzasıyla Urve’nin elini vurdu: “Elini Resûlullah’ın sakalından çek!” Urve, “Ey hain! Senin ihanetini düzeltmek için çalışmıyor muyum?” dedi (Buhârî, Şurût 15). Bu olay, Muğîre’nin Hz. Peygamber’e koruma ve bağlılığının örneğidir. Urve de sonra Müslüman oldu; ancak bu ayrıntı ayrı bir yazının konusudur.

Muğîre, Bey’atü’r-Rıdvân’a katıldı. Hudeybiye barışı sonrasında Mekke’ye giden elçilerden biri olmadı; ancak Hz. Peygamber’in yanında ordu içinde disiplinli bir görevli olarak anıldı.

Fetihler ve Yermük’te Gözünü Kaybetmesi

Muğîre, Mekke fethine, Huneyn’e, Taif kuşatmasına ve Tebük’e katıldı. Hz. Peygamber’in Taif’teki Sakîf heyetini kabul etmesinden sonra Lât putunun yıkılması için Muğîre ile Ebû Süfyân’ı görevlendirdi; Muğîre baltayı eline alıp putu yıktı, Sakîf kadınları ağladı. Bu olay, siyer kaynaklarında yer alır.

Hz. Ebû Bekir döneminde ridde savaşlarında Yemâme’ye katıldı. Hz. Ömer döneminde Şam cephesinde Yermük Savaşı’nda (hicri 15) bir gözünü kaybetti. Kadisiye öncesi İranlı komutan Rüstem’in huzuruna elçi olarak çıkıp İslam’ın amacını anlattı; Rüstem’le karşılaşması İslam tarihinin ünlü diplomatik konuşmalarındandır. Hz. Ömer’in hayatı için Hz. Ömer’in hayatı yazısına bakılabilir.

Basra ve Kûfe Valiliği

Hz. Ömer, Muğîre’yi Basra valisi atadı. Bu dönemde yaşanan zina iddiası meselesi, İslam hukuku açısından önemli bir ceza örneğidir. Ebû Bekre, Şibl b. Ma’bed ve Nâfi’ b. Hâris, Muğîre’nin bir kadınla birlikte olduğunu iddia etti; dördüncü şahit Ziyâd b. Ebîh olayı net olarak göremediğini ifade ettiği için Hz. Ömer Muğîre’ye ceza vermedi, diğer üç şahide kazf cezası uyguladı (Taberî, Târîh; İbn Sa’d). Bu rivayetin ayrıntıları kaynaklarda farklıdır; ancak olay, zina iddiasında dört şahit şartının uygulamadaki bir örneği olarak fıkıh kitaplarında yer alır. Hz. Ömer’in Muğîre’yi Basra’dan almasının farklı sebepleri de aktarılır.

Daha sonra Hz. Ömer, Muğîre’yi Kûfe valisi yaptı; Hz. Osman döneminde bir süre görevden ayrıldı; Hz. Ali ile Muâviye arasındaki ihtilaf sırasında tarafsız davranıp sonradan Muâviye’nin yanına geçti. Muâviye döneminde Kûfe valiliğine getirildi (hicri 41); vefatına kadar bu görevde kaldı. Ebû Bekre’nin hayatı için Ebû Bekre yazısı okunabilir.

Kişiliği ve İdarecilik Anlayışı

Muğîre, kaynaklarda ileri görüşlü, hazırcevap ve siyasi kavrayışı güçlü bir yönetici olarak tanıtılır. Kûfe’de halkla kurduğu ilişkide ihtiyatlı ve uzlaşmacı tavrı, Muâviye döneminde bölgenin göreli istikrar içinde kalmasında rol oynadı.

Ancak onun yönetim tarzı hakkında eleştiriler de vardır: Bazı tarihçiler, hilafet tartışmalarında kendi pozisyonunu koruyan pragmatik bir tutum izlediğini belirtir. Sahabeyi değerlendirirken Ehl-i Sünnet çizgisinde, tarafsız bir dil kullanmak, hataları ve iyilikleri sağlam kaynaklara dayanarak aktarmak ve kimseyi kötülememek esastır.

Vefatı ve Hadis Rivayeti

Muğîre, hicri 50 (670) yılında Kûfe’de vefat etti; yaşı yetmiş civarındaydı. Veba salgınından öldüğü ve Kûfe’de defnedildiği rivayet edilir. Hz. Peygamber’den 136 hadis rivayet ettiği belirtilir. Mest üzerine mesh, namazda tahiyyat, Hz. Peygamber’in abdest şekli ve diğer fıkhî konulara dair hadisleri, sonraki fıkıh ekollerinin delillerindendir (Buhârî, Vudû ‘Mest üzerine mesh’; Müslim, Tahâret).

Faziletleri için örnek davranışları, ilmî mirası için rivayetleri yazısı okunabilir. Aynı dönemden Velîd b. Velîd yazısı da incelenebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Muğîre b. Şu’be kimdir?

Taif’te Sakîf kabilesinden olan, Hudeybiye’den önce Müslüman olan, Hz. Ömer ve Muâviye dönemlerinde Basra ile Kûfe valiliği yapan, mest üzerine mesh hadisini rivayet eden sahabîdir.

Muğîre ne zaman Müslüman oldu?

Hicri 5-6 civarında, Medine’ye gelerek Müslüman olduğu rivayet edilir. Hudeybiye’de Hz. Peygamber’in yanında kılıçla bulunan sahabîlerden biridir.

Muğîre’ye isnat edilen iddia nedir?

Basra valiliği sırasında Ebû Bekre ve diğer üç kişi zina iddiasında bulundu; Hz. Ömer soruşturma yaptı, delilin yetersiz bulunması nedeniyle Muğîre cezalandırılmadı, şahitler kazf cezası aldı. Ayrıntılar kaynaklarda farklı aktarılır.

Muğîre’nin en bilinen hadisi nedir?

Mest (çorap-ayakkabı) üzerine mesh yapma hakkındaki rivayetleridir (Buhârî, Vudû; Müslim, Tahâret).

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 14 Eylül 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Muğîre b. Şu'be" md.; İbn Sa'd, et-Tabakātü'l-kübrâ; Buhârî, Şurût 15; Taberî, Târîh

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →