Hacdan Dönen Kişiyi Karşılamak ve Hacı Duası: Âdap ve Rivayetler

Hacdan dönen kişiyi karşılamak, ona selam vermek, hamd etmek, haccının kabulü için dua etmek ve hayırlı yolculuğunu kutlamak güzel bir edep ve komşuluk görevidir. Hacıdan dua istemek hakkında zayıf rivayetler vardır. Hacı da hac sonrası istikameti korumalı, gösterişten uzak durmalıdır.

Hacıyı Karşılamanın Dinî Dayanağı

Seferden dönenleri karşılamak, sahabe arasında bilinen bir uygulamadır. Hz. Peygamber de seferden döndüğünde çocuklar ve ashap tarafından karşılanmıştır (Buhârî, Cihâd 133). Bu uygulama Müslümanlar arasında sevgi ve kardeşliği güçlendirir. Hacdan dönen kişi hakkında özel bir karşılama merasimi emredilmemiştir; fakat selam vermek, tebrik etmek, hacı için dua etmek ve hacı ile hasret gidermek, genel ahlâk ilkeleri çerçevesinde güzel kabul edilir. Müminlerin birbirini ziyaret etmesi, hasta ve yolcu ziyaretinde olduğu gibi sünnet bir davranıştır.

Hacı İçin Yapılacak Dualar

Hacıya “Haccın mebrur, çabaların meşkûr, günahın mağfur olsun” şeklinde dua etmek yaygındır. Bu ifadenin hadis olarak sabit olmadığı, ancak güzel bir dua olduğu belirtilmelidir. Haccın makbul olması için yapılan bu dua; hac mebrur (kabul olmuş), sa’y meşkûr (karşılığı verilmiş) ve zenb mağfur (günah bağışlanmış) anlamlarını taşır. Bir rivayete göre Hz. Peygamber, “Hacıya, umreciye ve Allah yolunda gazi olana Allah’ın misafirleri olarak bakın” buyurmuştur (Nesâî, Menâsik 5; İbn Mâce, Menâsik 5; hadis hasen kabul edilir). Bu hadis, hacıya saygı gösterilmesinin dinî temelini oluşturur.

Hacıdan dua istemek konusunda ise İbn Ömer’e nispet edilen bir rivayet vardır: “Hacıyı karşıladığında ona selam ver, onunla tokalaş ve evine girmeden önce senin için bağışlanma dilemesini iste; çünkü o bağışlanmıştır” (Ahmed b. Hanbel, Müsned). Bu rivayetin senedi hakkında âlimler zayıflık belirtmişlerdir. Bu yüzden bu rivayeti kesin bir sünnet gibi sunmak doğru olmaz; fakat salih bir kimseden dua istemek genel olarak caizdir. Hac dönüşünde kişinin hâlini ve ahlâkını koruması, ona dua etmek için sebep olur.

Sefer Dönüşü Duası

Hz. Peygamber, bir seferden veya hac ve umreden döndüğünde yüksek bir yere çıkınca üç kez tekbir getirir ve şöyle derdi: “Allah’tan başka ilah yoktur, tektir, ortağı yoktur. Mülk O’nundur, hamd O’nadır, O her şeye kadirdir. Tövbe ederek, ibadet ederek, Rabbimize secde ederek ve hamd ederek dönüyoruz. Allah vaadini doğru çıkardı, kuluna yardım etti ve düşman toplulukları tek başına bozguna uğrattı” (Buhârî, Umre 12; Müslim, Hac 425). Hacı, dönüş yolunda bu duayı okuyabilir. Bu dua, yolculuğun tamamlanmasında şükrün ve Allah’a yönelişin ifadesidir.

Hacı Ziyareti ve İkram

Hacı döndüğünde komşuların, akrabaların ve arkadaşların onu ziyaret etmesi geleneksel bir adettir. Hacı, Zemzem, hurma ve hatıra eşyaları ikram eder. Zemzem hakkındaki bilgiler için Zemzem suyunun fazileti ve içme adabı yazısı okunabilir. Ziyaretçiler hacıya yük olmamalı, uzun oturup onu yormamalıdır. Hacı da gösterişe kaçmadan, tevazu ile misafirlerini ağırlamalıdır. Hacı yemeği vermek mubah bir davranıştır; fakat israf ve gösterişle yapılması doğru değildir. Hz. Peygamber, misafire ikramı teşvik etmiştir (Buhârî, Edeb 31; Müslim, Lukata 14), fakat bunun zorunlu bir ritüel hâline getirilmesi, borçlanmak suretiyle yapılması uygun olmaz.

“Hacı” Unvanı ve Tevazu

Toplumda hacca gidenlere “hacı” unvanı verilir. Bu, sevgi ve saygı ifadesi olarak kullanılabilir. Fakat kişinin kendisini bu unvanla övmesi veya hacılığını başkalarına karşı bir üstünlük vesilesi yapması, hacın ruhuna aykırıdır. Hac, kul ile Allah arasındaki bir ibadettir; amellerin gösterişe dönüşmesi riyadır. Hacı olan kişi, gittiği yerde edindiği manevî hâli korumalı ve hayatında hac öncesinden daha dikkatli olmalıdır. Hz. Peygamber, “Ameller niyetlere göredir” buyurmuştur (Buhârî, Bed’ü’l-vahy 1).

Hac Sonrası İstikamet

Hac mebrurun alameti, kişinin hac sonrası hayatının daha iyi olmasıdır. Hasan-ı Basrî’den, hac mebrurun, dünyaya karşı zühd sahibi, ahirete rağbet eden bir hâl oluşturan hac olduğu nakledilir. Hacı, hacdan sonra namazlarına devam etmeli, kul haklarına dikkat etmeli, yalan ve gıybetten uzak durmalı, helal kazanca yönelmelidir. Haccın günahları silme etkisinin devam etmesi, kişinin tövbesinde ve sebatında gizlidir. Konu hakkında hac kabul olunca günahlar affolur mu? Kul hakkı yazısı okunabilir. Haccın manevî yönleri için haccın manevî boyutu yazısına da göz atılabilir.

Hacıya Yakınların ve Komşuların Görevi

Hacı dönüşünde yorgun olabilir; ziyaretçilerin onu rahatsız etmeden, uygun saatlerde ziyaret etmeleri gerekir. İlk günlerde kısa ziyaret ve dua ile yetinmek, hacıya dinlenme fırsatı vermek nezakettir. Hacının eşi, çocukları ve yakınları ayrıca onun manevî hâlinden istifade edebilir; yaşadığı tecrübeleri dinlemek, hac yolculuğunun faydalarını artırır. Hacı da kendi tecrübelerini abartmadan, gösterişsiz ve öğretici biçimde anlatmalıdır. Başkalarının duygularını incitecek, hacı olmayanları küçük düşürecek bir dilden kaçınmalıdır. Hac, herkesin gücü yettiği zaman yapacağı bir ibadettir; hacıya gösterilen saygı, hac niyetinde olanlara da hevesli bir örnek olmalıdır.

Hacıdan hediye beklentisi de bir edeb meselesidir. Hacı, Zemzem, hurma ve küçük hatıralar getirebilir; fakat ziyaretçilerin pahalı hediye beklemesi veya hacıyı zor durumda bırakması doğru değildir. Hz. Peygamber, “Hediyeleşin; birbirinizi sevin” buyurmuştur (Buhârî, Edebü’l-müfred 594; hadis hasen kabul edilir). Bu ilke, karşılıklı sevgiyi hedefler ve israfı değil, samimiyeti öne çıkarır.

Hac Dönüşünde Yapılacak İyilikler

• Hac yolculuğu sırasında hakkında konuşulan veya borçlanılan kişilerle ilişkileri düzeltmek.
• Hac esnasında edinilen güzel alışkanlıkları sürdürmek: cemaatle namaz, Kur’an okumak, zikir yapmak.
• Hacdan kalan emanetleri ve vekâletleri (varsa) yerine getirmek.
• Hac hatıralarını fakir komşularla paylaşmak.
• Hac öncesi aldığı sözleri ve kararları sürdürmek, tövbesinde sebat etmek.

Bu davranışlar haccın etkisinin kalıcı olmasını sağlar. Hacı olan kişinin ahlâkı, toplum için de bir örnek teşkil eder. Hac programı ve sonrasında yapılacaklar hakkında bilgi için hac programı gün gün yazısı da okunabilir.

Sonuç

Hacdan dönen kişiyi karşılamak, sevgi, saygı ve dua ile yapılan güzel bir edeptir. Rivayetlerin bir kısmı zayıf olsa da, genel ahlâk ilkeleri bu davranışı destekler. Hacı, tevazu ve istikamet üzere olmalı; çevresindekiler ise hacıya hem hürmet hem de dua ile karşılık vermelidir. Allah bütün hacıların ibadetlerini kabul etsin.

Sıkça Sorulan Sorular

Hacıyı karşılamak sünnet mi?

Seferden dönenleri karşılamak sahabe uygulamasıdır. Hacıyı sevgiyle karşılamak güzel bir edeptir.

Hacıdan dua istemek doğru mu?

Bu konudaki rivayetin senedi zayıftır; ancak salih bir kimseden dua istemek caizdir.

Hacı yemeği vermek gerekli mi?

Hayır. Zorunlu değil; israf ve gösterişten uzak şekilde yapılırsa mubahtır.

Sefer dönüşünde hangi dua okunur?

“Âyibûne tâibûne âbidûne li-rabbinâ hâmidûn” duası ile birlikte tekbir getirilir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 26 Ekim 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Umre 12; Müslim, Hac 425 (sefer dönüşü duası); Buhârî, Hac 4; Müslim, Hac 438 (hac ve günahların affı); Ahmed b. Hanbel, Müsned (hacıdan dua isteme rivayeti; senedi tartışmalıdır); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Hacı" ve "Sefer" md.

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →