Hassân b. Sâbit (r.a.) Kimdir? Hayatı, İslam’a Girişi ve Vefatı

Hassân b. Sâbit, Medine’de Hazrec kabilesinin Neccâr koluna mensup, Cahiliye ve İslam dönemlerinde yaşamış, Hz. Peygamber’i ve Müslümanları müşrik şairlere karşı şiiriyle savunan, “Şâirü’r-Resûl” unvanıyla bilinen sahabîdir. Hz. Peygamber, ona Rûhu’l-Kudüs ile destek duası etmiş, mescidde onun için minber koydurmuştur; bazı yönleri ise kaynaklarda tartışmalı anlatılır.

Soyu ve Cahiliye Dönemi

Hassân, Hazrec’in Neccâr oymağından Sâbit b. Münzir’in oğludur. Yaklaşık altmış yıl Cahiliye döneminde, altmış yıl da İslam döneminde yaşadığı, toplamda yüz yirmi yıl civarında ömür sürdüğü rivayet edilir; bu sayılar kesin değildir ve kaynaklarda farklıdır. Cahiliye döneminde Gassânî hükümdarlarının sarayına şiirler sunduğu, Hîre ve Gassân çevresiyle ilişkisi olduğu belirtilir. Şiiri, Medine’de Evs ve Hazrec arasındaki rekabette de etkili oldu.

Hassân’ın şiiri, Cahiliye şiir geleneğinin üslubuyla İslam’ın değerlerini buluşturmasıyla dikkat çeker. Bu yönüyle Ka’b b. Züheyr gibi başka şair sahabîlerle benzerlik gösterir. Ka’b hakkında Ka’b b. Züheyr yazısı okunabilir.

İslam’a Girişi

Hassân, Hz. Peygamber’in Medine’ye hicretinden önce ya da hemen sonra Müslüman oldu. Medine’de Hz. Peygamber’in şairi oldu ve Mescid-i Nebevî’de ona özel bir yer (minber) hazırlandığı rivayet edilir. Hz. Aişe’den gelen bir rivayete göre Hz. Peygamber, mescidde Hassân için bir minber koydurur, o da bu minber üzerinde Resûlullah’ı savunan şiirler okurdu. Resûlullah ona “Allah, Rûhu’l-Kudüs ile Hassân’ı destekleyecektir; o, Allah’ın Resûlü’nü savunduğu sürece” buyururdu (Ebû Dâvûd, Edeb; Tirmizî, Edeb; hadis hasen kabul edilir).

Bu rivayet, şiirin İslam toplumundaki meşru ve değerli rolünü gösterir. Hz. Peygamber, şiirle yapılan savunmayı dahi bir ibadet türü olarak görmüştür.

Müşrik Şairlere Karşı Şiir Savaşı

Mekke’li müşrik şairler, Hz. Peygamber’i ve Müslümanları hicvederek halkı etkilemeye çalışıyordu. Hz. Peygamber, bunlara cevap vermesi için Hassân, Ka’b b. Mâlik ve Abdullah b. Revâha’yı görevlendirdi. Hassân’a “Müşrikleri hicvet; Cebrâil seninle beraberdir” buyurdu (Buhârî, Bed’ü’l-halk 6; Müslim, Fezâilü’s-sahâbe). Hassân, “Ya Resûlallah! Ben onların nesebini nasıl hicvedebilirim? Siz de onlardansınız” diye sorunca Resûlullah “Ben seni onlardan, hamurdan kıl çeker gibi çıkarırım” dedi. Hassân’ın hicvi, Mekke’nin ileri gelenlerini olduğu kadar propagandalarını da çökertti. Bu rivayet sahih hadislerde geçer.

Hassân ayrıca Ebû Süfyân’ı hicvetti. Ebû Süfyân’ın hicvine cevap verip daha sonra Müslüman olması, kaynaklarda anlatılır. Ebû Süfyân hakkında Ebû Süfyân b. Harb yazısı okunabilir.

İfk Olayı ve Hz. Aişe ile İlişkisi

Hz. Aişe’ye atılan iftira olan İfk hadisesinde Hassân b. Sâbit’in de adı geçer. Buhârî’deki rivayet, iftirayı yayanlar arasında Abdullah b. Übey’in başı çektiğini, Mistah ve Hamne’nin de katıldığını belirtir. Hassân’ın adı bazı rivayetlerde anılsa da ayrıntılar tartışmalıdır. İlgili âyetler indikten sonra iftira cezası (kazf) uygulandı (Nûr 24/4, 11-20). Hz. Aişe’nin Hassân’a olan tavrı ise bağışlayıcıydı; Urve’ye “Hassân’a sövme, çünkü o Resûlullah’ı savunuyordu” dediği rivayet edilir (Buhârî, Meğâzî; Müslim, Fezâilü’s-sahâbe). Hz. Aişe hakkında Hz. Aişe’nin hayatı yazısı okunabilir.

Hz. Aişe’nin bu olgunluğu, kin tutmama ve hizmeti unutmama ahlâkını gösterir. Hassân, Hz. Aişe’ye güzel şiirler yazarak özrünü ifade etti.

Şiirinin Konuları ve Tarihî Değeri

Hassân’ın şiirleri Sîre kaynaklarında önemli bir yer tutar; İbn Hişâm’ın eserinde birçok olay onun beyitleriyle anlatılır. Bedir, Uhud, Hendek, Mekke fethi ve Hz. Peygamber’in vefatı gibi olaylar için yazdığı şiirler, dönemin tarihine dair kayıt işlevi görür. Ancak edebiyat tarihçileri, Hassân’a atfedilen şiirlerin bir kısmının sonradan eklendiğini belirtir. Bu nedenle şiirleri tarihî kaynak olarak kullanırken eleştirel davranılmalıdır.

Şiirlerinde dil sade, anlatım güçlü ve Resûlullah’a sevgi derindir. Cahiliye dönemine ait övgü ve gurur temalarından arınarak imanı ve ahlâkı ön plana çıkarmıştır. Bu dönüşüm, İslam’ın şiire kazandırdığı yeni bir ruhun göstergesidir.

Savaşlara Katılım ve Vefatı

Hassân, savaşlara bizzat katılmadı; bunun nedenleri kaynaklarda farklı aktarılır. Bir rivayette yaşlılık ve hastalıktan dolayı cesaret gösteremediği, korktuğu söylense de bu anlatı tartışmalıdır. Hendek sırasında kadınların bulunduğu kaleyi koruma görevini üstlenen Hassân’ın, Safiyye bint Abdülmuttalib’in bir Yahudi casusu öldürmesine kimse yardım etmediği için hoşnut olmadığı rivayeti de bulunur. Bu anlatıların senedi zayıftır ve tartışmalıdır. Hz. Hamza’nın şehadetinden sonra yazdığı mersiye, Uhud şehitlerinin yasını anlatan değerli eserlerdendir. Hz. Hamza için Hz. Hamza’nın hayatı yazısı okunabilir.

Hassân, hicri 54 (674) yılında Medine’de vefat etti. Yaşı yüz yirmi civarı olarak verilirse de bu tutar kesin değildir. Yaşlılığında gözlerini kaybettiği belirtilir. Faziletleri için örnek davranışları yazısını okuyabilirsiniz. İlmî mirası için rivayetleri yazısı faydalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Hassân b. Sâbit kimdir?

Medine’de Hazrec kabilesinin Neccâr koluna mensup, Cahiliye ve İslam dönemlerinde yaşayan, Hz. Peygamber’i ve Müslümanları şiiriyle savunan sahabî-şairdir. “Şâirü’r-Resûl” unvanıyla anılır.

Rûhu’l-Kudüs duası nedir?

Hz. Peygamber, Hassân’a “Müşrikleri hicvet, Cebrâil seninle beraberdir” ve “Allah’ım onu Rûhu’l-Kudüs ile destekle” diye dua etmiştir (Buhârî, Bed’ü’l-halk 6; Müslim, Fezâilü’s-sahâbe).

Hassân İfk olayında ne yaptı?

Hz. Aişe’ye atılan iftirayı yaydığı rivayet edilenler arasında anılır. Ayet indikten sonra ceza uygulandı. Hz. Aişe ise ona kin tutmadı ve onun Hz. Peygamber’i savunduğunu hatırlattı (Müslim, Fezâilü’s-sahâbe).

Hassân neden savaşlara katılmadı?

Kaynaklarda korkaklık rivayeti de geçer, ancak bu konu tartışmalıdır. Yaşlı ve hassas olması, savunmasını şiirle yapmasının gerekçesi olarak gösterilir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 19 Ağustos 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Hassân b. Sâbit" md.; Buhârî, Bed'ü'l-halk 6; Müslim, Fezâilü's-sahâbe; İbn Hişâm, es-Sîretü'n-nebeviyye

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →