Hz. Âişe (r.anhâ)

Kimliği

Hz. Âişe, Hz. Ebû Bekir ile Ümmü Rûmân’ın kızıdır. Bi’setten birkaç yıl sonra Mekke’de, Müslüman bir evde doğdu. Kendisi, anne babasını kendini bildi bileli Müslüman olarak tanıdığını söyler. Künyesi Ümmü Abdullah’tır; bu künyeyi Peygamberimizin tavsiyesiyle kız kardeşi Esmâ’nın oğlu Abdullah b. Zübeyr’e nispetle almıştır. “Sıddîka” ve “Humeyrâ” lakaplarıyla da anılır.

Peygamberimizle Evliliği

Hz. Hatice’nin vefatından sonra Peygamberimizle nikâhlandı; evlilik Medine’de hicretin ilk yıllarında gerçekleşti. Evlilik yaşı konusunda hadis kaynaklarındaki rivayetler bilinmekle birlikte, bazı çağdaş araştırmacılar farklı hesaplamalar ortaya koymuştur; bu mesele ilmî bir tartışma konusudur. Peygamberimizin evlendiği tek bakire hanımıdır. Bu evliliğin, Hz. Ebû Bekir ile olan dostluğu pekiştirmek ve kadınlara ait dinî bilgilerin ümmete aktarılması gibi hikmetleri olduğu belirtilir.

Peygamberimizle aralarında derin bir sevgi vardı. Amr b. Âs’ın “İnsanlardan en çok kimi seversin?” sorusuna Resûlullah “Âişe’yi” cevabını vermiştir (Buhârî, Fedâilü’l-ashâb; Müslim, Fedâilü’s-sahâbe). Birlikte yarıştıkları, aynı kaptan su içtikleri gibi rivayetler, Peygamberimizin aile hayatındaki sıcaklığını gösterir.

İfk Hadisesi

Benî Mustalik gazvesinden dönüşte Hz. Âişe kafileden geri kalmış, Safvân b. Muattal onu bulup orduya ulaştırmıştı. Münafıklar bunu fırsat bilerek ona iftira attılar. Bir ay kadar süren bu sıkıntılı dönem, Nûr Suresi’nin 11-26. ayetlerinin inmesiyle sona erdi; Allah Teâlâ Hz. Âişe’nin temizliğini bizzat Kur’an’da ilan etti (Buhârî, Meğâzî; Müslim, Tevbe). Ehl-i Sünnet âlimleri, Kur’an’ın beraatini açıkladığı bu iftirayı tekrarlamanın büyük bir günah olduğunu belirtmiştir.

İlmi

Hz. Âişe, sahabenin en fakihlerinden ve en çok hadis rivayet edenlerindendir; kendisinden iki bini aşkın hadis nakledilmiştir. Kur’an tefsiri, fıkıh, Arap şiiri, tarih ve tıp konularında derin bilgisi vardı. Ebû Mûsâ el-Eş’arî, “Biz Resûlullah’ın ashabı olarak bir hadis hakkında müşkülümüz olduğunda Âişe’ye sorduk ve mutlaka onda bu konuda bir bilgi bulduk” demiştir (Tirmizî, Menâkıb). Peygamberimizin evdeki hayatına, ibadetine ve ahlakına dair bilgilerin önemli kısmı onun aracılığıyla ümmete ulaştı. Resûlullah’ın ahlakı sorulduğunda verdiği “Onun ahlakı Kur’an’dı” cevabı meşhurdur (Müslim, Müsâfirîn).

Diğer sahabilerin bazı rivayetlerini Kur’an’a ve bildiği sünnete göre değerlendirir, gerektiğinde düzeltirdi. Talebeleri arasında yeğeni Kāsım b. Muhammed ve kız kardeşinin oğlu Urve b. Zübeyr gibi büyük tâbiîn âlimleri yetişti.

Faziletine Dair Hadisler

Peygamberimiz şöyle buyurmuştur: “Âişe’nin diğer kadınlara üstünlüğü, tiridin diğer yemeklere üstünlüğü gibidir” (Buhârî, Fedâilü’l-ashâb; Müslim, Fedâilü’s-sahâbe). Yine bir gün “Ey Âişe, şu Cebrâil’dir, sana selam söylüyor” buyurmuş, o da “Ve aleyhisselâm ve rahmetullah” diye karşılık vermiştir (Buhârî, Fedâilü’l-ashâb; Müslim, Fedâilü’s-sahâbe).

Peygamberimiz son hastalığını onun odasında geçirdi ve orada, onun yanında vefat etti; mübarek kabri de bu odadadır.

Sonraki Dönem

Hz. Osman’ın şehadetinden sonra, katillerinin cezalandırılması talebiyle Talha ve Zübeyr ile birlikte Basra’ya gitti ve Cemel olayı yaşandı. Ehl-i Sünnet’e göre Hz. Âişe bu tutumunda ictihadla hareket etmiştir. Olaydan sonra Hz. Ali ona büyük saygı göstermiş ve onu hürmetle Medine’ye göndermiştir. Hz. Âişe’nin de ömrünün sonuna kadar bu yolculuğu hatırladıkça pişmanlıkla ağladığı rivayet edilir.

Vefatı

Hicretin 58. yılı Ramazan ayında (678) Medine’de vefat etti. Cenaze namazını Ebû Hüreyre kıldırdı; vasiyeti üzerine geceleyin Cennetü’l-Bakî’ye defnedildi.

Örnek Alınacak Yönleri

• İlim sevgisi: Bilgiyi öğrenip nesillere aktarması.
• Sabır: İftira karşısında Allah’a sığınması.
• Cömertlik ve zühd: Kendisine gelen büyük bağışları aynı gün dağıtması.
• Kadınların ilim öğrenip öğretmesinin İslam’daki yerini hayatıyla göstermesi; erkek-kadın binlerce kişinin ondan ilim alması. Hatasını kabul edip pişmanlığını dile getirebilmesi.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Nûr Suresi (24/11-26); Buhârî, Fedâilü'l-ashâb; Meğâzî; Müslim, Fedâilü's-sahâbe; Tevbe; Müsâfirîn; Tirmizî, Menâkıb; İbn Sa'd, et-Tabakâtü'l-kübrâ, VIII; Zehebî, Siyeru a'lâmi'n-nübelâ; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Âişe" md.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →