Abdurrahman b. Avf (r.a.)

Kimliği

Abdurrahman b. Avf, Kureyş’in Zühre koluna mensuptur; Peygamberimizin annesi Âmine de bu koldandır. Fil Vakası’ndan on yıl kadar sonra doğduğu rivayet edilir. Cahiliye döneminde adı Abdüamr (veya Abdülkâbe) idi; Müslüman olunca Peygamberimiz ona Abdurrahman adını verdi. Cahiliye’de de içki içmemesiyle bilinirdi.

İslam’a Girişi

Hz. Ebû Bekir’in davetiyle, Peygamberimiz henüz Dârülerkam’a girmeden önce Müslüman olan ilk sekiz kişiden biridir. Müslümanlara yönelik baskılar artınca Habeşistan’a iki kez hicret etti, sonra Medine’ye göç etti.

Medine’de Yeni Bir Hayat

Medine’ye geldiğinde bütün malını Mekke’de bırakmıştı. Peygamberimiz onu Ensar’dan Sa’d b. Rebî’ ile kardeş yaptı. Sa’d ona malının yarısını ve iki hanımından birini boşayıp nikâhlamasını teklif edecek kadar cömert davrandı. Abdurrahman ise teşekkür ederek “Allah malını ve aileni sana mübarek kılsın; bana çarşının yolunu göster” dedi (Buhârî, Büyû’; Menâkıbü’l-ensâr). Kısa sürede ticaretle yeniden servet sahibi oldu. Bu olay hem Ensar’ın îsârını hem de Muhacirlerin onurlu çalışkanlığını gösteren güzel bir örnektir.

Peygamberimizle Beraberliği

Bedir, Uhud ve diğer bütün gazvelere katıldı. Uhud’da yirmiden fazla yara aldı ve ayağından sakat kaldığı rivayet edilir. Dûmetü’l-Cendel’e gönderilen seriyyenin komutanlığını yaptı; Peygamberimiz sarığını bizzat bağlayarak onu uğurladı.

Tebük seferinde bir sabah namazında Peygamberimiz abdest almak için geride kalmış, cemaat vakit geçmesin diye Abdurrahman b. Avf’ı öne geçirmişti. Resûlullah yetiştiğinde onun arkasında bir rekât kıldı ve sonra cemaate “İyi yaptınız” buyurdu (Müslim, Salât). Peygamberimizin ümmetinden birinin arkasında namaz kılması, onun için büyük bir şereftir.

Faziletine Dair Hadis

Abdurrahman b. Avf’ın kendisinin de rivayet ettiği aşere-i mübeşşere hadisinde Peygamberimiz, adlarını tek tek sayarak on sahabiyi cennetle müjdelemiş, bunlar arasında onu da zikretmiştir (Tirmizî, Menâkıb; Ebû Dâvûd, Sünnet).

Cömertliği

Servetini bir imtihan olarak gördü. Tebük seferinin hazırlığına büyük bir yardımda bulundu. Kervanlarını olduğu gibi yüküyle birlikte Allah yolunda bağışladığı rivayetleri meşhurdur. Peygamberimizin vefatından sonra onun hanımlarının ihtiyaçlarıyla ilgilendi; Bedir ehlinden hayatta olanlara ve ümmühâtü’l-mü’minîne vasiyetle mal bıraktı.

Bir gün iftar için önüne yemek konulduğunda Mus’ab b. Umeyr’in bir hırkaya sarılarak defnedildiğini hatırlayıp ağladığı, “Dünya bize bu kadar açıldı; iyiliklerimizin karşılığının burada verilmiş olmasından korkarım” dediği rivayet edilir (Buhârî, Cenâiz). Bu, zenginliğin kalbini katılaştırmadığının güzel bir göstergesidir.

Şûra’daki Rolü

Hz. Ömer’in belirlediği altı kişilik şûra heyetinde yer aldı. Kendisi halifelik adaylığından çekilerek seçimin hakemliğini üstlendi. Üç gün boyunca Medine’de sahabiler, ileri gelenler ve halkla görüştü, sonunda Hz. Osman’a biat edilmesini sağladı (Buhârî, Ahkâm). Bu tutumu, makam hırsından uzak ve adil bir kişiliğin göstergesidir.

Vefatı

Hicretin 32. yılında (652) yetmiş beş yaşlarında Medine’de vefat etti. Cenaze namazını Hz. Osman kıldırdı; Cennetü’l-Bakî’de defnedildi. Hz. Ali’nin cenazesinde “Dünyanın saf hâlini buldun, bulanığını bıraktın” anlamında bir söz söylediği rivayet edilir.

Hadis Rivayeti

Abdurrahman b. Avf, veba ile ilgili hadisi Hz. Ömer’e hatırlatan sahabidir. Hz. Ömer Suriye’ye giderken vebanın çıktığını duyunca sahabilerle istişare etti; görüşler ayrılınca Abdurrahman, Peygamberimizden bu konuda duyduğu hadisi aktardı ve Hz. Ömer geri döndü (Buhârî, Tıb; Müslim, Selâm). Mecûsîlerden cizye alınması konusundaki sünneti de o bildirmiştir (Buhârî, Cizye). Bu örnekler, onun ilmî güvenilirliğini gösterir.

Örnek Alınacak Yönleri

• Onurlu çalışma: Başkasının malına göz dikmeyip kendi emeğiyle kazanması.
• Helal kazanç ve cömertlik: Zenginliği ahireti için sermaye yapması.
• Makam hırsından uzak durmak: Adaylıktan çekilip ümmetin birliğine hizmet etmesi.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Büyû'; Menâkıbü'l-ensâr; Cenâiz; Ahkâm; Müslim, Salât; Tirmizî, Menâkıb; Ebû Dâvûd, Sünnet; İbn Sa'd, et-Tabakâtü'l-kübrâ, III; İbn Hacer, el-İsâbe; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Abdurrahman b. Avf" md.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →