Enes b. Mâlik (r.a.)

Kimliği

Enes b. Mâlik, Medine’deki Hazrec kabilesinin Neccâroğulları koluna mensuptur. Hicretten yaklaşık on yıl önce Medine’de doğdu. Annesi, erken dönemde Müslüman olan ve faziletiyle tanınan Ümmü Süleym’dir. Babası Mâlik b. Nadr, Müslüman olmadan vefat etmiş; annesi daha sonra Ebû Talha ile evlenmiştir. Künyesi Ebû Hamza’dır.

Peygamberimizin Hizmetinde

Peygamberimiz Medine’ye hicret ettiğinde Enes on yaşlarındaydı. Annesi Ümmü Süleym onu Resûlullah’a getirerek “Ya Resûlallah, bu Enes’tir, sana hizmet etsin” dedi. Böylece Enes, Peygamberimizin vefatına kadar yaklaşık on yıl onun hizmetinde bulundu.

Enes, bu on yılı şöyle anlatır: “Resûlullah’a on yıl hizmet ettim. Bana bir kere bile ‘Öf!’ demedi. Yaptığım bir şey için ‘Niçin yaptın?’, yapmadığım bir şey için de ‘Niçin yapmadın?’ demedi” (Buhârî, Edeb; Müslim, Fedâil). Bu rivayet, Peygamberimizin yanında çalışanlara ve çocuklara karşı sonsuz şefkat ve sabrını gösteren en güzel tanıklıklardandır.

Bir defasında Peygamberimiz onu bir işe göndermiş, Enes yolda oynayan çocuklara takılmıştı. Resûlullah gelip onu enseden tutmuş, gülümseyerek “Enesçik, sana söylediğim yere gittin mi?” diye sormuştur (Müslim, Fedâil). Bu tür rivayetler, terbiyede sertliğin değil, şefkatin esas olduğunu öğretir.

Peygamberimizin Duası

Annesi Ümmü Süleym, Peygamberimizden “Hizmetçin Enes için dua et” diye istedi. Resûlullah şöyle dua etti: “Allah’ım, onun malını ve evladını çoğalt, ona verdiğin şeyleri onun için bereketli kıl” (Buhârî, Deavât; Müslim, Fedâilü’s-sahâbe). Enes, bu duanın bereketini ömrü boyunca gördüğünü anlatır; malının çok bereketli olduğunu, çocuk ve torunlarının sayısının yüzü aştığını söyler. Bahçesinin yılda iki defa meyve verdiği de rivayet edilir.

Gazveleri ve Sonraki Hayatı

Enes, küçük yaşta olmasına rağmen Bedir’de Peygamberimize hizmet etmek üzere orduda bulunmuştur; ancak savaşçı olarak değil, hizmetçi olarak. Daha sonra Hudeybiye, Hayber, Mekke’nin fethi, Huneyn ve Tâif gibi birçok olaya şahit oldu.

Peygamberimizin vefatından sonra Hz. Ebû Bekir onu zekât toplamak üzere Bahreyn’e gönderdi. Hz. Ömer döneminde halka dini öğretmek üzere Basra’ya gönderilen sahabiler arasında yer aldı ve ömrünün sonuna kadar orada yaşadı. Basra’da onun etrafında büyük bir ilim halkası oluştu.

Hadis Rivayetindeki Yeri

Enes b. Mâlik, en çok hadis rivayet eden sahabiler arasında Ebû Hüreyre ve Abdullah b. Ömer’den sonra gelir; kendisinden iki bini aşkın hadis nakledilmiştir. Peygamberimizin ev hayatına, ahlakına, ibadetlerine ve günlük davranışlarına dair pek çok ayrıntıyı onun rivayetlerinden öğreniyoruz. Hasan-ı Basrî, İbn Sîrîn, Katâde ve Zührî gibi büyük tâbiîn âlimleri ondan hadis almıştır.

Enes’in ağzından aktarılan şu söz, Peygamberimize duyduğu sevgiyi gösterir: Bir adam kıyametin ne zaman kopacağını sorduğunda Resûlullah “Onun için ne hazırladın?” buyurmuş, adam “Allah ve Resûlünü sevmekten başka bir şey hazırlamadım” deyince “Sen sevdiğinle berabersin” müjdesini vermiştir. Enes, “Bu sözden daha çok sevindiğimiz bir şey olmadı; ben Peygamber’i, Ebû Bekir’i ve Ömer’i seviyorum ve onlarla beraber olmayı umuyorum” demiştir (Buhârî, Fedâilü’l-ashâb; Müslim, Birr).

Vefatı

Enes b. Mâlik uzun bir ömür sürdü. Hicretin 91-93. yılları arasında (710-712) yüz yaşını aşmış olarak Basra’da vefat etti. Basra’da vefat eden sahabilerin sonuncusu olduğu kabul edilir. Kabri Basra yakınlarındadır.

Namaz ve Sünnete Bağlılık

Enes, Peygamberimizin namazını en güzel şekilde tarif edenlerdendi. Kendisinden sonra gelenlere, Resûlullah’ın namazına en çok benzeyen namazı öğretmeye gayret ederdi.

Örnek Alınacak Yönleri

• Hizmet ve edep: Küçük yaştan itibaren hizmeti bir şeref olarak görmesi.
• Şefkatli terbiye: Peygamberimizin ona davranışından çıkarılacak dersler.
• İlmi nakletmek: Gördüklerini ve duyduklarını sadakatle sonraki nesillere aktarması.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Edeb; Deavât; Fedâilü'l-ashâb; Müslim, Fedâil; Fedâilü's-sahâbe; Birr; İbn Sa'd, et-Tabakâtü'l-kübrâ, VII; İbn Hacer, el-İsâbe; Zehebî, Siyeru a'lâmi'n-nübelâ; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Enes b. Mâlik" md.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →