Hz. İshak Hadislerde Nasıl Anılır? Peygamberimizin Sözleri

Hz. İshak, sahih hadislerde doğrudan ve ayrıntılı bir konu olarak sık geçmez; fakat soy hadislerinde ve koruma duası hadisinde anılır. En bilineni, Yûsuf için söylenen “Kerim oğlu kerim oğlu kerim oğlu kerim” hadisidir. Bu yazı bu rivayetleri anlamları ve yorumlarıyla özetler.

“Kerim Oğlu Kerim Oğlu Kerim” Hadisi

Buhârî’de Abdullah b. Ömer’den rivayet edilen hadise göre Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur: “Kerim (şerefli) oğlu kerim oğlu kerim oğlu kerim, Yûsuf b. Yâkub b. İshak b. İbrâhim’dir” (Buhârî, Enbiyâ ve Tefsir). Başka bir rivayette Hz. Peygamber’e insanların en şereflisi sorulur; “Allah’tan en çok korkanlarıdır” cevabını verir; sonra “Biz bunu sormuyoruz” denince “O hâlde Allah’ın peygamberi Yûsuf’tur; Allah’ın peygamberinin oğlu, Allah’ın peygamberinin oğlu, Allah’ın halilinin oğludur” der. Bu hadis, İshak’ın peygamber olduğunu ve Yâkub, Yûsuf ile birlikte soyun şeref zincirinde yer aldığını gösterir. İbrâhim “Halilullah” olarak anılır. Peygamberin genel tanıtımı için Hz. İshak maddesine bakılabilir.

Hadisin Yorumu: Şeref Neye Göredir?

Hadisin iki cevabı arasındaki ilişkiyi âlimler şöyle açıklar: Allah katında asıl şeref takvadır (Hucurât 49/13); fakat takva sahibi peygamberlerin soy zincirinde birbirini izlemesi de eşsiz bir şeref halkasıdır. Yûsuf hem takva hem soy bakımından en şerefli konumdadır. Bu hadis ırkçı üstünlük anlayışına delil olamaz; zira hadisin ilk kısmında asıl ölçü takva olarak bildirilir. İshak’ın bu zincirdeki yeri, peygamberlik silsilesinin sürdürücüsü olmasıdır. Yûsuf’un hadislerdeki yeri için Hz. Yûsuf hadislerde nasıl anılır yazısı okunabilir.

İbrâhim’in Koruma Duası Hadisi

İbn Abbas’tan Buhârî’de nakledilen hadise göre Hz. Peygamber, Hasan ve Hüseyin’i şu sözlerle Allah’a sığındırırdı: “Seni Allah’ın tam ve eksiksiz kelimeleriyle her şeytandan, zehirli hayvandan ve her kem gözden sığındırırım.” Sonra “Babanız (İbrâhim) bu sözlerle İsmâil ve İshak’ı Allah’a sığındırırdı” buyurdu (Buhârî, Enbiyâ). Bu hadis, İshak’ın da çocukluğunda babası tarafından Allah’a emanet edildiğini ve bu duanın peygamber geleneğinden geldiğini gösterir. Müslümanlar çocuklarını bu şekilde sığındırır. Arapça metin sahih hadiste şöyledir: “Euzü bi kelimâtillâhi’t-tâmmeti min külli şeytânin ve hâmmetin ve min külli aynin lâmmeh.” Çocuk koruma duaları hakkında Diyanet’in yayınlarına bakılabilir.

Soy Hadisi: Hz. Peygamber’in İsmâil Soyundan Olması

Müslim’deki hadise göre Allah, İbrâhim’in oğulları arasından İsmâil’i seçmiştir (Fezâil). Bu hadis, İshak’ı küçültmek için değil, Hz. Peygamber’in soyunu belirtmek için söylenmiştir. İshak soyundan gelen peygamberler (Yâkub, Yûsuf, Mûsâ, Îsâ ve İsrâiloğulları peygamberleri) İslâm’da aynı saygıyla anılır. Kur’an’da “İbrâhim’in ve İshak’ın ilâhı” ifadesi tevhid geleneğinin sürekliliğini gösterir. Hz. Peygamber de Mescid-i Aksâ ve Beytülmakdis’i İshak ve Yâkub soyundan gelen peygamberlerle ilişkilendirir. Bu hadislerde ikisi arasında bir üstünlük çatışması yoktur.

Zayıf Rivayetler: Kurban ve Yaş

İshak’ın kurban edildiği veya İsmâil’in kurban edildiği yönünde iki ayrı hadis grubu nakledilir. Örneğin “Ben iki kurban oğlunun oğluyum” (İsmâil ve Abdullah) rivayeti Hâkim ve başkalarında geçer; senedi zayıf bulunmuştur. Bazı rivayetlerde İbn Mes’ûd ve Ka’b el-Ahbâr gibi isimlere nispetle kurbanın İshak olduğu söylenir. Bunlar sahih hadis değil, sahabe ve tâbiîn görüşü veya İsrâiliyat olarak aktarılır. Sahih hadislerde kurbanın kimliği bildirilmez. İshak’ın yaşı hakkında Tevrat’ta yüz seksen yıl geçer; İslâmî kaynakların bir kısmı aynı rakamı aktarır, ancak kesin değildir.

Hz. Peygamber’in İbrâhim, İsmâil ve İshak’ı Birlikte Anışı

Namazda okunan salavatta “Allahım, İbrâhim’e ve İbrâhim’in âline salât ettiğin gibi Muhammed’e ve Muhammed’in âline salât et” ifadesi vardır (Buhârî, Müslim). Bu salavat, İbrâhim’in âli içinde İsmâil, İshak ve diğer peygamberlerin kapsandığını gösterir. İshak’ın İbrâhim’in âli içinde anılması, tevhid geleneğinin süregelen bir zinciri olduğunu ve Hz. Muhammed’in de bu zincire dahil olduğunu belirtir. Salavat hakkında detaylar için fıkıh kitaplarına bakılabilir.

Sonuç

İshak, hadislerde soy zinciri ve koruma duası bağlamında anılır. Sahih hadis sayısı sınırlıdır; geri kalan rivayetler tarihî ve zayıf anlatılara dayanır. Tevrat ve İncil ile karşılaştırma için Hz. İshak Tevrat ve İncil’de yazısına bakılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

İshak hadislerde nerede geçer?

Yusuf hakkındaki ‘Kerim oğlu kerim oğlu kerim oğlu kerim Yûsuf b. Yâkub b. İshak b. İbrâhim’ hadisinde (Buhârî) ve koruma duası hadisinde.

Koruma duası hadisi nedir?

Hz. Peygamber Hasan ve Hüseyin’i ‘Allah’ın tam kelimeleriyle’ sığındırır ve babaları İbrâhim’in İsmâil ve İshak’ı böyle sığındırdığını söylerdi (Buhârî).

Hadislerde İshak’ın kurban olduğu bilgisi var mı?

Sahih hadiste kurbanın kimliği açıkça bildirilmez. Bazı zayıf rivayetler her iki görüşü de destekler.

İshak’ın kabri hadisle sabit mi?

Hayır. Hebron’daki mağara geleneği tarihî rivayete dayanır, sahih hadis bunu belirtmez.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 19 Eylül 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Enbiyâ ve Tefsir; Müslim, Îmân; TDV İslâm Ansiklopedisi, "İshak" md.; İbn Hacer el-Askalânî, Fethu'l-Bârî

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →