Hz. İshak (a.s.)

Müjdelenen Evlat

Hz. İshak, Hz. İbrâhîm’in eşi Sâre’den doğan oğludur. Doğumu, Kur’an’da anlatılan en güzel müjde sahnelerinden biridir. İbrâhîm’e insan suretinde melekler gelmiş, o da onlara hemen kızartılmış bir buzağı ikram etmiştir. Misafirlerin yemeğe el uzatmadığını görünce çekinmiş, melekler ise “Korkma, biz Lût kavmine gönderildik” demişlerdir. O sırada ayakta duran eşi Sâre gülmüş, melekler ona İshak’ı ve İshak’ın ardından Yakup’u müjdelemişlerdir (Hûd Suresi, 11/69-71).

Sâre şaşkınlıkla “Vay başıma! Ben yaşlı bir kadınken, şu kocam da bir ihtiyarken doğuracak mıyım? Bu gerçekten tuhaf bir şey!” demiştir. Melekler de “Allah’ın emrine mi şaşıyorsun? Ey ev halkı, Allah’ın rahmeti ve bereketi üzerinize olsun” cevabını vermişlerdir (Hûd Suresi, 11/72-73). Zâriyât Suresi, Sâre’nin elini yüzüne vurarak “Ben kısır bir kocakarıyım” dediğini aktarır (Zâriyât Suresi, 51/29). Bu müjde, Allah’ın kudreti karşısında hiçbir şeyin imkânsız olmadığını ve ümitsizliğe düşmemek gerektiğini öğretir.

Peygamberliği ve Övgüsü

Kur’an, İshak’ın salihlerden bir peygamber olarak müjdelendiğini bildirir (Sâffât Suresi, 37/112). Allah, İbrâhîm’e ve İshak’a bereket vermiştir (Sâffât Suresi, 37/113). Enbiyâ Suresi’nde İshak ve Yakup’un, Allah’ın emriyle doğru yolu gösteren önderler kılındığı, onlara hayırlı işler yapmanın, namazı kılmanın ve zekâtı vermenin vahyedildiği ve onların Allah’a kulluk ettikleri bildirilir (Enbiyâ Suresi, 21/72-73). Sâd Suresi’nde ise İbrâhîm, İshak ve Yakup “güç ve basiret sahibi” kullar olarak anılır ve onların ahiret yurdunu hatırlama özelliğiyle seçildikleri belirtilir (Sâd Suresi, 38/45-47).

Kur’an, İshak’ın hayatına ve tebliğ ettiği kavme dair ayrıntı vermez. Tarih kaynaklarında Filistin ve Ken’ân diyarında yaşadığı, kabrinin babası İbrâhîm’in yanında, bugünkü El-Halîl (Hebron) şehrinde olduğu nakledilir.

İsrâiloğulları Peygamberlerinin Atası

Hz. İshak’ın oğlu Hz. Yakup’un lakabı İsrâil’dir ve onun soyundan gelenler İsrâiloğulları diye anılır. Yûsuf, Mûsâ, Hârûn, Dâvûd, Süleymân, Zekeriyyâ, Yahyâ ve Îsâ gibi pek çok peygamber bu soydan gelmiştir. Böylece Hz. İbrâhîm’in iki oğlu iki büyük peygamber soyunun başlangıcı olmuştur: İsmâil’in soyundan Hz. Muhammed, İshak’ın soyundan ise İsrâiloğulları peygamberleri. Kur’an, İbrâhîm’in soyunda peygamberlik ve kitabı kıldığını bildirir (Ankebût Suresi, 29/27).

Müslümanlar, Allah’ın İbrâhîm’e, İsmâil’e, İshak’a, Yakup’a ve torunlarına indirdiklerine iman ettiklerini ve peygamberler arasında ayrım yapmadıklarını beyan ederler (Bakara Suresi, 2/136). Yakup’un ölüm döşeğinde oğullarına “Benden sonra neye kulluk edeceksiniz?” diye sorduğunda oğulları, “Senin ilahına ve ataların İbrâhîm, İsmâil ve İshak’ın ilahı olan tek ilaha kulluk edeceğiz” cevabını vermişlerdir (Bakara Suresi, 2/133). Bu ayet, İsmâil ile İshak’ın aynı tevhid inancının taşıyıcıları olduğunu gösterir.

Tartışmalı Rivayetler

Tevrat’ta İshak’ın hayatına dair, oğulları Ays ve Yakup arasındaki kutsama olayı gibi ayrıntılı anlatımlar vardır. Bu anlatımların bir kısmı peygamberlerin ahlakıyla bağdaşmayan unsurlar içerir; İslam âlimleri bunları kabul etmez. Kurban edilmek istenen oğlun İshak olduğu görüşü de ağırlıklı olarak bu kaynaklara dayanır; İslam âlimlerinin çoğu zebîhin İsmâil olduğunu benimser.

Müjdenin Aile Hayatına Yansıması

İshak’ın doğum müjdesinin misafirperverlik sahnesiyle birlikte anlatılması dikkat çekicidir. İbrâhîm’in cömertliği ve Sâre’nin misafirlere hizmet etmesi, Allah’ın bu aileye rahmet ve bereketle karşılık vermesine vesile olmuştur. Meleklerin “Ey ev halkı, Allah’ın rahmeti ve bereketi üzerinize olsun” sözü (Hûd Suresi, 11/73), müminlerin namazlarında okudukları salli-bârik dualarındaki “İbrâhîm’e ve İbrâhîm ailesine” ifadesiyle de bağlantılıdır. Meryem Suresi’nde de Allah’ın İbrâhîm’e İshak ve Yakup’u bağışladığı, onlara rahmetinden verdiği ve onlar için doğruluk dilinden yüce bir ün bıraktığı bildirilir (Meryem Suresi, 19/49-50). Bu, iyiliğin ve cömertliğin nesiller boyu süren bir hayra dönüşebileceğini gösterir.

Hz. İshak’ın Kur’an’da çoğunlukla babası ve oğluyla birlikte anılması, peygamberlik davasının bir aile ve nesil sorumluluğu olarak sürdürüldüğünü gösterir. Kur’an, İbrâhîm’in bu dini oğullarına vasiyet ettiğini, Yakup’un da aynı şekilde vasiyet ettiğini bildirir (Bakara Suresi, 2/132). İshak, bu zincirin sessiz ama sağlam bir halkasıdır.

Onun kıssası, Allah’ın vaadinin gecikse bile mutlaka gerçekleşeceğini müminlere hatırlatır.

Alınacak Dersler

• Allah’ın rahmetinden ümit kesilmez; yaşlılıkta bile evlat nimeti verilebilir.
• Misafire ikram, peygamberlerin ve onların ev halkının güzel ahlakıdır.
• Ahireti hatırlamak, Allah’ın seçkin kullarının ortak vasfıdır.
• Peygamberler arasında ayrım yapmamak imanın gereğidir.
• Asıl miras, evlatlara bırakılan tevhid inancı ve salih ameldir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Hûd Suresi (11/69-73); Zâriyât Suresi (51/24-30); Sâffât Suresi (37/112-113); Enbiyâ Suresi (21/72-73); Sâd Suresi (38/45-47); Bakara Suresi (2/133, 136); Ankebût Suresi (29/27); İbn Kesîr, Kısasü'l-Enbiyâ, "İshak" bölümü; TDV İslâm Ansiklopedisi, "İshak" md.; Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur'an Yolu Türkçe Meal ve Tefsir, Hûd 69-73 tefsiri

Bu içerik nasıl hazırlandı? →