Hz. İshak Tevrat ve İncil’de: Kur’an Anlatımıyla Karşılaştırma

Hz. İshak, Kur’an’da İbrâhim’in oğlu ve Yâkub’un babası, salih bir peygamber olarak anılır. Tevrat’ta Yitzhak (İshak) olarak İbrahim ve Sara’nın yaşlılıkta doğan vaat çocuğudur. İncil’de de aynı soy çizgisinde anılır. Bu yazı üç kaynaktaki anlatımı müjde, evlilik, çocuklar ve diğer yönlerden saygılı biçimde karşılaştırır.

Doğum Müjdesi

Hûd 11/69-73: İbrâhim’e elçiler (melekler) gelir ve selam verir; İbrâhim kızartılmış buzağı ikram eder, fakat elleri yemeğe uzanmayınca korkar. Onlar “Korkma, biz Lût kavmine gönderildik” derler. Ayakta duran karısı güldü; ona İshak’ı ve İshak’ın ardından Yâkub’u müjdelediler. Kadın “Yazıklar olsun, ben yaşlı bir kadınım, kocam da ihtiyar; bu gerçekten şaşılacak bir şey!” dedi. Melekler “Allah’ın emrine mi şaşıyorsun?” dediler. Tevrat’ta (Yaratılış 18) benzer bir sahne vardır; Sara çadırın girişinde gülerek “Yaşlandıktan sonra zevk mi duyacağım?” der. İshak ismi İbranice “güler” anlamıyla ilişkilendirilir. Peygamberin genel tanıtımı için Hz. İshak ana maddesine bakılabilir.

Kur’an’da İshak’ın Nitelikleri

Kur’an İshak’ı salih (Sâffât 37/112), peygamber, bereketli kılınmış (37/113) ve “ellerin ve gözlerin sahibi” yani güç ve basiret sahibi (Sâd 38/45) olarak över. Meryem 19/49: “İbrâhim onlardan ve Allah’tan başkasına tapanlardan ayrılınca ona İshak ve Yâkub’u armağan ettik ve her birini peygamber yaptık.” Bakara 2/133’te Yâkub ölüm döşeğinde oğullarına “Benden sonra neye ibadet edeceksiniz?” diye sorar, onlar “Senin ilâhına, babaların İbrâhim, İsmâil ve İshak’ın ilâhına, tek bir ilâha ibadet edeceğiz” derler. Bu, İshak’ın tevhid çizgisinin bir halkası olduğunu gösterir.

Tevrat’taki Yitzhak: Evlilik ve Aile

Tevrat’a göre İshak kırk yaşında Rebeka ile evlenir (Yaratılış 25:20); Rebeka kısırdır, İshak dua eder ve ikiz doğurur: Esav ve Yakub. Esav ilk doğan olarak avcı, Yakub ise çadırda oturan sakin biridir. Yaratılış 27’de İshak yaşlanıp gözleri görmez olunca bereket duası için Esav’ı çağırır; Rebeka’nın yardımıyla Yakub kandırarak bereketi alır. Bu anlatı Müslüman gözüyle peygamberlerin ismetiyle bağdaşmayan ayrıntılar içerir ve Kur’an’da yoktur. Kur’an’da Yâkub’un babası İshak’ın bereketi ve vahyi onlara geçen tevhid mirasıdır. Esav’ın ismi geçmez. İshak’ın gözlerinin görmemesi de Kur’an’da bildirilmez.

İncil’deki İshak

İncil’de İshak, Matta 1:2’de İsa’nın soy kütüğünde yer alır: “İbrahim İshak’ı, İshak Yakub’u doğurdu.” Pavlus, Romalılar 9:7-9 ve Galatyalılar 4:22-31’de İshak’ı vaat çocuğu, Yişmael’i ise bedene göre doğan çocuk olarak sunar; Hristiyanları “İshak gibi vaat çocukları” diye tanımlar. İbraniler 11:17-20’de İshak’ın kurban edilmesi İbrahim’in imanı olarak anılır ve ardından İshak’ın Yakub ve Esav’ı geleceğe dair bereketlemesi zikredilir. İslâm’da İshak ve İsmâil arasında bu şekilde bir üstünlük ayrımı yapılmaz; ikisi de peygamber ve İbrâhim’in oğludur. Bu bakış, iki oğul arasında ayrım yapmayan Kur’an anlayışının bir göstergesidir (Bakara 2/136). İsmâil’in anlatımı için Hz. İsmâil Tevrat ve İncil’de yazısı okunabilir.

Kurban Meselesi

Tevrat’ta kurban olarak sunulması istenen oğul İshak’tır (Yaratılış 22:2); İbrahim onu Moriya Dağı’na götürür, bıçağı kaldırır ve melek seslenir. Kur’an’da (Sâffât 37/102-107) oğulun adı verilmez. Müslüman âlimlerin çoğu bu oğlun İsmâil olduğunu savunur, bir kısmı İshak der. İshak’ın kurban olduğunu söyleyenler Tevrat anlatımından ve bazı rivayetlerden istifade eder. Bu ayrım iki oğul arasında üstünlük meselesi değil, tarihî-tefsirî bir ihtilaftır. Ayrıntı için Hz. İsmâil hakkında yanlış bilinenler yazısı okunabilir.

Yaşadığı Yer ve Ölümü

Tevrat’a göre İshak Kenan diyarında, Beerşeba, Gerar ve Hebron çevresinde yaşadı; yüz seksen yaşında öldü ve oğulları Esav ve Yakub onu Hebron’daki Makpela Mağarası’na defnetti (Yaratılış 35:28-29). İslâmî gelenek de İbrâhim, İshak, Yâkub ve eşlerinin Halil’deki (Hebron) mağarada gömülü olduğunu kabul eder; bu mekân bugün İbrâhim Camii/Harem-i İbrâhim olarak anılır. Kabir ayrıntıları Kur’an ve sahih hadiste yoktur; geleneksel bilgidir. Kabri için kabri nerede yazısı okunabilir. Yâkub için Hz. Yâkub maddesine bakılabilir.

Karşılaştırma Özeti

• Ortak: İbrahim ve Sara’nın yaşlılıkta vaat çocuğudur; Yâkub’un babasıdır.
• Kur’an: Peygamber, salih, ellerin ve gözlerin sahibi; Yâkub ile birlikte müjdelendi.
• Tevrat: Rebeka ile evlilik; Esav ve Yakub; bereket anlaşmazlığı; Makpela’ya defin.
• İncil: Soy kütüğünde ve “vaat çocuğu” teolojisinde.

Sonuç

İshak üç kaynakta ortak bir çizgiyi paylaşır; Kur’an onu peygamber ve salih kul olarak anar, Tevrat’taki aile sürtüşmelerini aktarmaz. Hadislerdeki yeri için Hz. İshak hadislerde nasıl anılır yazısı faydalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

İshak’ın doğum müjdesi nasıl verilir?

Kur’an’da İbrâhim’e gelen melekler İshak’ı ve ardından Yâkub’u müjdeler; Sâre’nin gülmesi anlatılır (Hûd 11/71-72). Tevrat’ta da üç konuğun müjdesi vardır.

İshak’ın eşi kimdir?

Tevrat’ta Rebeka’dır (Yaratılış 24). Kur’an eşinin adını vermez.

Kur’an İshak’ın oğullarını anar mı?

Evet. Oğlu Yâkub’u anar (Bakara 2/132; Hûd 11/71). Esav ismi Kur’an’da geçmez.

İncil İshak’ı nasıl anar?

Romalılar 9:7-9 ve Galatyalılar 4:28’de ‘vaat çocuğu’ olarak; Matta 1:2’de İsa’nın soy kütüğünde geçer.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 29 Ağustos 2026 · Kaynaklar: Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur'an Yolu Tefsiri (Hûd 11/69-73; Hicr 15/51-56; Sâffât 37/112-113); TDV İslâm Ansiklopedisi, "İshak" md.; Kitab-ı Mukaddes, Yaratılış 17-35

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →