Hz. Meryem: Kuran’da ve İncil’de Karşılaştırma

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Kur'ân'da Meryem
İncil'de Meryem
Ortak Noktalar

Hz. Meryem, hem İslam’da hem Hristiyanlıkta derin saygı gören bir şahsiyettir. Kur’ân’da adı geçen tek kadındır ve onun adını taşıyan bir sure bulunur; Hristiyan geleneğinde ise İsa’nın annesi olarak ayrı bir yere sahiptir. İki gelenek, Meryem’in iffetini ve İsa’nın mucizevi doğumunu kabul eder, ancak İsa’nın kimliği konusunda ayrılır.

Kur’ân’da Meryem

Âl-i İmrân Suresi’nde, İmran’ın karısının doğacak çocuğunu Allah’a adadığı, kız doğunca adını Meryem koyduğu ve onu Allah’a emanet ettiği anlatılır (3/35-36). Zekeriyya Meryem’in bakımını üstlenir; mihrapta yanına her girdiğinde ona rızık bulur (3/37). Melekler Meryem’e hitaben “Ey Meryem! Allah seni seçti, arındırdı ve dünya kadınlarına üstün kıldı” der (3/42). Meryem Suresi’nde ise Meryem’e Cebrail’in insan suretinde gelişi, çocuğun doğum müjdesi, hurma ağacının dibinde doğum ve kavmiyle konuşmayıp sükût orucu tutması anlatılır (19/16-33). Çocuk beşikte konuşarak annesini aklar (19/29-33). Kur’ân Meryem’i “sıddîka” (doğruluğu çok yüksek) ve “kânite” (Allah’a gönülden bağlı) olarak niteler (Mâide, 5/75; Tahrîm, 66/12).

İncil’de Meryem

Yeni Ahit’te Meryem, Matta ve Luka İncilleri’nde anlatılır. Luka İncili’nde melek Cebrail’in Nasıra’da Meryem’e göründüğü, Kutsal Ruh’un üzerine geleceğini müjdelediği ve çocuğun adının İsa olacağı bildirilir (Luka 1:26-38). Meryem’in “Magnificat” olarak bilinen övgü ilahisi de bu bölümdedir (Luka 1:46-55). Matta İncili’nde ise Yusuf’a rüyada melek göründüğü ve çocuğun Kutsal Ruh’tan olduğu anlatılır (Matta 1:18-25). İncil’de Meryem’in rolü doğum, Mısır’a kaçış ve çarmıh sahnesindeki varlığı gibi bölümlerde görülür. Katolik ve Ortodoks gelenekte Meryem’e “Theotokos” (Tanrı’nın annesi) unvanı verilir; bu unvan 431 yılındaki Efes Konsili’nde onaylanmıştır. Protestan gelenekler ise Meryem’e saygıyı kabul eder, fakat ibadet ve aracılık anlayışına daha mesafelidir.

Ortak Noktalar

Meryem’in iffeti ve seçilmişliği vurgulanır.
İsa’nın doğumu olağanüstü bir olay olarak kabul edilir ve babasız doğum her iki gelenekte vardır.
Müjde meleği olarak Cebrail anılır.
Meryem’in sabrı ve teslimiyeti örnek gösterilir.

Farklı Anlatım Unsurları

Kur’ân’da Meryem’in annesinin adağı, Zekeriyya’nın himayesi ve hurma ağacının dibinde doğum gibi ayrıntılar, İncil’lerde yer almaz. Yeni Ahit’teki Yusuf’un rolü, Betlehem’e yolculuk ve çobanlara müjde gibi öğeler ise Kur’ân’da bulunmaz. İsa’nın kimliği bakımından da fark vardır: Kur’ân’a göre İsa Allah’ın peygamberidir; Hristiyan inancında ise Tanrı’nın oğludur. Meryem’e nispet edilen “Harun’un kız kardeşi” ifadesi (Meryem, 19/28), tarih boyunca müfessirler arasında tartışılmış, bu ifadenin soy ilişkisine veya benzetmeye işaret ettiği yorumlanmıştır. Ayrıntılı bir karşılaştırma için Hz. İsa’nın İslam ve Hristiyanlıktaki yeri yazısına bakılabilir.

Meryem’e Duyulan Saygı ve Ritüeller

İslam’da Meryem’e ibadet veya aracılık duası söz konusu değildir; ancak ona saygı ve onu örnek alma vardır. Hadiste “Kadınların en hayırlısı Meryem, kadınların en hayırlısı Hatice’dir” buyrulur (Buhârî, Enbiyâ; Müslim, Fezâil). Hristiyan geleneğinde Meryem’e dua, ikonalar, bayramlar (Müjde, Göğe Alınış) ve hac merkezleri bulunur. Bu farklı pratikler, aynı şahsiyete duyulan saygının farklı itikadî çerçevelerde şekillendiğini gösterir. Türkiye’de Efes yakınındaki Meryem Ana Evi gibi mekânlar, hem Hristiyanlar hem Müslümanlar tarafından ziyaret edilir.

Hz. Musa ve Hz. İbrahim ile İlişki

Kur’ân’da Meryem’in İmran ailesine mensup olması, onu İsrailoğulları peygamberleriyle ilişkilendirir. Peygamber silsilesi içinde Hz. İbrahim ve Hz. Musa ile bağlantı için Hz. İbrahim ve Hz. Musa yazıları incelenebilir. Kitaplar arası ilişki için Tevrat, Zebur ve İncil ve metin güvenilirliği tartışması için tahrif meselesi yazıları faydalıdır.

Meryem Suresi ve Habeşistan Hatırası

Rivayete göre Habeşistan’a hicret eden Müslümanlar, Necâşî’nin huzurunda Meryem Suresi’nin başını okumuş, Necâşî ve çevresindekiler duygulanmıştır (İbn Hişâm, es-Sîre; Ahmed b. Hanbel, Müsned). Bu hatıra, Meryem anlatısının Müslüman-Hristiyan ilişkilerinde erken dönemden beri ortak bir zemin oluşturduğunu gösterir (bkz. Habeşistan hicreti ve Necâşî). Meryem’in sessizlik orucu, tevekkülü ve annelik örnekliği, günümüzde de iki toplumun dinî edebiyatında ilham kaynağı olmayı sürdürür. Meryem’in İncil’deki kadar Kur’ân’da da yüceltilmesi, kadın şahsiyetine verilen değerin bir göstergesi olarak yorumlanır; ancak her iki gelenek de bu değeri kendi inanç sisteminin çerçevesinde açıklar.

Meryem’in doğum öncesi ve sonrası yaşadığı toplumsal sınama, her iki gelenekte de iffetin korunması ve haksız suçlamaya sabır örneği olarak aktarılır. Kur’ân bu iddiaları reddeder ve onu iftiradan arındırır (Nisâ, 4/156). Bu yönüyle Meryem, kadınlara yönelik haksız itham karşısında dinî bir güvence sembolü sayılır. Yahudi kaynaklarındaki bazı olumsuz anlatılara karşı Kur’ân’ın savunmacı tutumu da müfessirlerce dile getirilmiştir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kur’ân’da adı geçen tek kadın kimdir?

Hz. Meryem’dir; Kur’ân’da adı birçok yerde geçer ve 19. sure onun adını taşır.

Meryem’in İsa’yı doğumu nasıl anlatılır?

Kur’ân’da Cebrail müjde verir, Meryem hurma ağacının dibinde doğum yapar; İncil’de ise Kutsal Ruh’un gelmesi ve Betlehem’deki doğum anlatılır.

Hristiyanlıkta Meryem’e hangi unvan verilir?

Katolik ve Ortodoks gelenekte “Theotokos” (Tanrı’nın annesi) unvanı kullanılır; Protestanlar daha mesafelidir.

İslam’da Meryem’e dua edilir mi?

Hayır; Meryem’e saygı gösterilir ve örnek alınır, ancak ibadet yalnız Allah’a yapılır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 31 Mayıs 2026 · Kaynaklar: Kur'ân-ı Kerîm, Âl-i İmrân Suresi (3/33-47) ve Meryem Suresi (19/1-36); Yeni Ahit, Matta 1-2 ve Luka 1-2; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Meryem" maddesi

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →