Kâbe Örtüsü (Kisve): Tarihi, Yapımı ve Değiştirilmesi

Bu yazıda öğrenecekleriniz

İslam Öncesi ve Peygamber Dönemi
Emevî, Abbâsî ve Memlûk Dönemleri
Osmanlı Dönemi

Kisve, Kâbe’nin dört duvarını örten, üzerinde altın ve gümüş telle Kur’an ayetleri işlenmiş siyah ipek örtüdür. İslam öncesinde de Kâbe’nin örtüldüğü rivayet edilir; İslam döneminde bu gelenek halifeler, Memlûk sultanları ve Osmanlılar tarafından sürdürülmüş, bugün Mekke’de özel bir tesiste dokunmaktadır.

İslam Öncesi ve Peygamber Dönemi

Tarih kaynaklarında Kâbe’yi ilk örten kişinin Yemen hükümdarlarından Tubba’ olduğuna dair rivayet vardır. Bunun yanında Kureyş’in de Kâbe’yi çeşitli kumaşlarla örttüğü, bu masrafı kabileler arasında paylaştırdığı anlatılır. Bu bilgiler Ezrakî gibi Mekke tarihçilerinde yer alır; ancak bazı ayrıntılar rivayet düzeyindedir ve kesin değildir.

Peygamberimiz’in Kâbe’yi Yemen kumaşı olan “habere” ile örttüğü rivayet edilir. Fetihten sonra da bu uygulama sürmüştür. Hz. Ebû Bekir döneminde Kâbe’nin kisvesi Mısır’dan getirilen Kıbtî kumaşlardan yapılmıştır; Hz. Ömer de bu gelenek sürdürmüş ve eskiyen kisveyi hacılara dağıttığı anlatılır. Eski kisvenin parçalarının saklanması ve şifa niyetiyle taşınması halk arasında yaygın olmuş; ancak bunun dinî bir dayanağı bulunmaz.

Emevî, Abbâsî ve Memlûk Dönemleri

Emeviler Kâbe’yi yılda bir kez örten kisveyi sistemli hâle getirmiş, bazı dönemlerde yılda iki üç kez değiştirilmiştir. Abbâsîler zamanında kisve çeşitli renklerde olabilmiştir: kırmızı, beyaz ve siyah. Halife Nâsır-ı Lidînillâh’ın siyah rengi benimsetmesinden sonra siyah kisve gelenekselleşmiştir. Memlûk döneminde Mısır’daki sultanlar kisve hazırlama ve Mekke’ye gönderme görevini üstlenmiş; Mısır’ın bu hizmeti bir siyasi saygınlık sembolü olarak görülmüştür.

Osmanlı Dönemi

Yavuz Sultan Selim, Mısır’ı fethettikten sonra Haremeyn hizmeti Osmanlı’ya geçmiş; kisve Mısır’da dokunup Kahire’den hac kafilesiyle (sürre alayı) Mekke’ye gönderilmiştir. Sürre alayı, sultanın hacılara ve Haremeyn halkına gönderdiği para ve hediyeleri de içeren görkemli bir törendi. Kanûnî döneminde kisve yenilenmiş, İstanbul’da hazırlanan bazı kısımlar da gönderilmiştir. Bu uygulama 20. yüzyılın başına kadar devam etmiştir.

Bugünkü Üretim

1927’den sonra Suudi yönetimi, Mekke’de kisve dokuma tesisini kurmuştur. Günümüzde yaklaşık yüz elli kadar usta, ipek ve altın telle kisveyi dokur ve işler. Kisvenin ana kısmı siyah ipektir; üst bölümde “Kelime-i tevhid” ve diğer Kur’an ayetleri altın ve gümüş yaldızlı iplikle işlenir. Kapı örtüsüne “Burkû” adı verilir. Kullanılan malzemenin ağırlığı, kullanılan altın ve gümüş miktarı kaynaklara göre değişir; bu nedenle yaklaşık rakamlar dışında kesin ölçüler verilmesi doğru olmaz.

Değiştirilmesi

Kisve geleneksel olarak yılda bir kez, Zilhicce’nin dokuzuncu günü olan Arefe günü değiştirilirdi. Son yıllarda değişim tarihi, Hicrî yılın başlangıcı olan Muharrem’e taşınmıştır. Eski kisve alt kısımdan çıkarılır, yenisi yukarıdan yerleştirilir. Kâbe’nin alt kısmı bu esnada geçici olarak beyaz bir örtüyle kaplanır; bu örtü ihram’a benzetilir.

Dinî ve Kültürel Anlamı

Saygı ifadesi: Kâbe’nin örtülmesi, Beytullah’a duyulan hürmeti gösterir.
Dinî hüküm: Kisvenin giydirilmesi farz ya da sünnet bir ibadet değildir; tarihsel olarak ortaya çıkmış bir geleneğin devamıdır.
Siyasi ve toplumsal boyut: Haremeyn hizmeti, tarih boyunca İslam devletlerinin saygınlık göstergesi olmuştur.

Kisveyi anlamak için Kâbe’nin yapısı ve tarihini bilmek gerekir; Kâbe’nin tarihi, Kâbe’nin bölümleri ve Kâbe’nin içi yazıları bu bağlamı tamamlar. Ayrıca Hacerülesved ve Zemzem Kuyusu maddeleri de Mescid-i Haram’ın kutsal öğelerini tanıtır.

Kisvenin Tasarımı ve Yazıları

Kisvenin üst kısmında, yer yer kesintili biçimde ayrılan bir “hizâm” (kuşak) bulunur. Bu kuşak, Kâbe’nin dört yüzünü saran geniş bir şerit hâlinde, üzerine altın yaldızlı iplikle işlenmiş Kur’an ayetlerinden oluşur. Kuşağın altında kalan alanda ise “Yâ Allah”, “Yâ Rahmân”, “Yâ Rahîm” ve “Lâ ilâhe illallah, Muhammedün Resûlullah” gibi ifadeler yer alır. Yazılar, nesih ve sülüs hat örneklerine uygun biçimde, ince bir hat sanatı anlayışıyla hazırlanır.

Kapı örtüsü Burkû, kisveden ayrı bir parça olarak yapılır ve yoğun altın işlemelerle bezenir. Osmanlı döneminde kisve, Kahire’de bu iş için ayrılmış özel bir dokuma evinde hazırlanır ve vakıf gelirleriyle finanse edilirdi. Topkapı Sarayı ve çeşitli müzelerde eski kisve parçaları sergilenmektedir.

Kisvenin yapımında kullanılan ipek, Suudi Arabistan dışından getirilen hammaddeden elde edilir; boyama ve dokuma işlemleri uzun bir süreç gerektirir. Parçalar ayrı ayrı dokunup birbirine dikilerek bütün bir örtüye dönüştürülür. Sürecin yılda bir kez tamamlanması, Mekke’deki bu hizmetin süreklilik gösteren bir kurumsal işleyişe sahip olduğunu gösterir.

Q: Kisve yılda kaç kez değişir? ## Genel olarak yılda bir kez değiştirilir. Eskiden Arefe günü yapılırdı, son yıllarda Hicrî yılbaşına alınmıştır.
Q: Kisve neyden yapılır? ## Siyah ipekten yapılır; üzerine altın ve gümüş yaldızlı iplikle Kur’an ayetleri işlenir.
Q: Eski kisve parçaları ne yapılır? ## Tarihte hacılara dağıtıldığı bilinir; bugün ise genellikle resmî kurumlarca saklanır ve hediye edilir. Bunları şifa kaynağı saymak dinî bir temele dayanmaz.

Sıkça Sorulan Sorular

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 16 Ağustos 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Kisve" ve "Kâbe" maddeleri; Ezrakî, Ahbâru Mekke; İbn Hişâm, es-Sîre; Buhârî, Hac (Kâbe'nin örtülmesine dair rivayetler)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →