Kadınların Bisiklet Sürmesi ve Araba Kullanması

Kadınların bisiklet sürmesi ve araba kullanması hakkında klasik kaynaklarda doğrudan hüküm yoktur; konu kıyas ve genel ilkelerle değerlendirilir. Çağdaş fetva kurumlarının çoğu, güvenlik, edep ve örtünme ölçülerine uyulmak şartıyla bunu caiz görür. Sahabe döneminde kadınların deveye ve ata binmesi örnekleri bu kıyasa dayanak olur.

Sahabe dönemi örnekleri

Esmâ bt. Ebî Bekr, Müslim’de aktarılan rivayette, Zübeyr’in arazisinden başında hurma çekirdeği taşıyarak eve döndüğünü ve Peygamberimizin kendisini devesine bindirmek istediğini anlatır; Esmâ, utanıp çekindiği için yürümeye devam etmiştir (Selâm 36). Bu rivayet kadınların binek ve taşımacılık gereçleriyle ilişkisini, çalışma hayatını ve edep duygusunu birlikte gösterir. Hz. Âişe haccetmiş, seferlere katılmış ve deveye binmiştir (Buhârî, Hac). Ümmü Haram bt. Milhân’ın deniz seferine gemiyle katıldığı rivayetleri de vardır (Buhârî, Cihâd). Bu örnekler, kadınların dönemin ulaşım araçlarını kullanmasının dinen yasak olmadığını gösterir.

Kıyas yoluyla hüküm

Fakihler, yeni ulaşım araçları ortaya çıktığında “binek hayvanı” kıyasını kullanmıştır. Kur’an’da “Atları, katırları ve eşekleri hem binmeniz hem de süs olsun diye yarattı; sizin bilmediklerinizi de yaratır” (Nahl, 16/8) buyrulur. Âlimler, bu ayetin “bilmediklerinizi de yaratır” ifadesini, sonraki dönemlerde ortaya çıkacak ulaşım araçlarını kapsayan bir müjde olarak yorumlar. Dolayısıyla araba ve bisiklet de dinen mübah araçlardandır; kadın bunları kullanabilir. Hüküm, aracın kendisinden değil, kullanımı sırasındaki edep ve fitne durumundan doğan ayrıntılara bağlıdır.

Bisiklet sürerken dikkat edilecekler

• Kıyafet: Bol, uzun ve avret yerlerini kapatan, rüzgârda uçuşmayan ve vücut hatlarını belirginleştirmeyen kıyafet tercih edilmelidir.
• Ortam: Kalabalık, yabancı erkeklerin yoğun bulunduğu ortam yerine uygun parklar ve bisiklet yolları seçilmelidir.
• Güvenlik: Kask, ışıklandırma ve trafik kurallarına uyum, canın korunması ilkesi gereğidir.
• Edep: Dikkat çekmeye ve gösterişe yönelmemek, niyeti spor ve ulaşım olarak tutmak.

Bazı yerel gelenekler ya da dar mezhep yorumları bu konuda sert tutumlar benimsemiş olsa da, bu tutumlar dinî nasslardan değil toplumsal örflerden kaynaklanabilir. Fıkıhta örf ve fitne durumu hükmü değiştiren etkenler arasında yer alır.

Araba kullanmak

Araba kullanmak günümüzde ulaşım ve çalışma hayatının temel bir parçasıdır. Diyanet İşleri Başkanlığı ve çağdaş fetva kurumlarının büyük kısmı kadınların araç kullanmasında bir sakınca görmez. Suudi Arabistan’da 2018’e kadar süren yasak, hukuki bir düzenleme olup dinî nasslara dayanılarak getirilmemiş, sonra kaldırılmıştır. Kadın araç kullanırken trafik kurallarına, güvenli sürüş ilkelerine ve edep ölçülerine uymalıdır. Sürüş sırasında Kur’an dinlemek, dua okumak ve araca binerken “Subhânellezî sahhara lenâ hâzâ” duasını söylemek sünnettir (Zuhruf, 43/13-14).

Uzun yol ve mahremsiz seyahat

Araba ile uzun mesafe yolculuk söz konusu olduğunda, mahremsiz yolculuk hükümleri devreye girer. Bu konuda mezheplerin görüşleri ve çağdaş şartlar kadınların mahremsiz yolculuğu ve günümüz şartları yazısında ele alınmıştır. Şehir içi ve kısa mesafelerde bu hükümler uygulanmaz.

Aile içinde karar süreci

Eşlerin araç kullanımı konusunda karşılıklı istişare etmesi güzel bir aile ahlakıdır. Kocanın izni konusu, mezheplere ve duruma göre değişir; ancak kadının kendi hayatını yönetme ve çalışma hakkı yok sayılamaz. Eşlerin mali ve idari kararları konusunda kadının kocasından habersiz para harcaması ve kadının kendi kazancından zekât ve sadaka vermesi yazıları, ibadet kararları için kadının kocasının izni olmadan oruç tutması yazısı okunabilir. Spor ve yüzme gibi alanlar için kadınların spor yapması ve kadınların yüzmesi yazılarına bakılabilir.

Kısa bir değerlendirme

Bisiklet ve araba, kadınların ulaşım, spor ve çalışma hayatındaki bağımsızlığını destekleyen araçlardır. Dinî ölçüler, aracın kendisinden çok kullanım biçimine, edep ve güvenliğe bakar. Hız, trafik kuralları, diğer insanlara zarar vermeme gibi sorumluluklar, kadın ve erkek herkes için geçerlidir. Yerel gelenekler ile dinî hükümleri birbirinden ayırmak, gereksiz kısıtlamaları önler.

Ehliyet ve eğitim

Araç kullanmak için ehliyet almak ve trafik kurallarını bilmek hem hukuki hem ahlaki sorumluluktur. Kadınlar için sürüş kursları ve güvenli sürüş eğitimleri, bağımsız hareket etme imkânı sağlar. Kaza ve zarar durumunda sorumluluk bilinci, can ve mal emanetine saygı ilkesidir.

Kadınların toplumsal hayatta aktif olması, dinî ölçülerle çelişmez; önemli olan bu aktivitelerin edep, güvenlik ve ahlak çerçevesinde yürütülmesidir. Kadınlara yönelik taciz ve baskı varsa, mağdur olan kadını değil, rahatsız edeni sorumlu tutmak gerekir; hukuki ve toplumsal koruma bu konuda önemlidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kadınlar araba kullanabilir mi?

Evet. Araç kullanmak, geçmişte binek hayvanına binmeye kıyasla serbesttir; Diyanet ve çağdaş fetva kurumlarının çoğu bu konuda sakınca görmez. Edep, güvenlik ve trafik kurallarına uyulması şarttır.

Bisiklete binmek caiz mi?

Kadınların bisiklet sürmesi hakkında klasik kaynaklarda doğrudan hüküm yoktur; fitne ihtimali olmayan ortamlarda, uygun kıyafetle ve güvenlik kurallarına uyularak caiz kabul edilir.

Sürücülük için mahrem gerekir mi?

Şehir içi ve kısa mesafeli kullanımlarda mahrem şartı aranmaz; sefer mesafesi için mahremsiz yolculuk hükümleri ayrıca değerlendirilir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 26 Nisan 2026 · Kaynaklar: Müslim, Selâm 36 (Esmâ bt. Ebî Bekr’in hurma taşıması ve deveye binmesi); Buhârî, Hac (Hz. Âişe’nin deveye binmesi); Kur’an-ı Kerîm, Nahl Suresi (16/8); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Taşıt" ve "Kadın" maddeleri

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →