Karısı Ölen Erkeğin Mirastaki Payı: Yarım, Dörtte Bir ve Hesaplar

Karısı ölen erkek, çocuk yoksa karısının terekesinin yarısını, çocuk veya oğul torunu varsa dörtte birini alır. Karısının ödenmemiş mehri varsa bu, kocanın borcu olduğundan miras paylaşılırken terekeden mahsup edilir. Kadının çeyizi ve kişisel malları da kendi terekesine dâhil olup mirasçılar arasında paylaşılır.

Ayetteki hüküm

Nisâ Suresi 12. ayette şöyle buyrulur: “Eşlerinizin çocuğu yoksa, bıraktıklarının yarısı sizindir. Eğer çocukları varsa bıraktıklarının dörtte biri sizindir; bu, yapılan vasiyetten ve ödenecek borçtan sonradır.” Bu hüküm, erkeğin eşinin mirasçısı olarak sabit bir pay aldığını gösterir. Kadın-erkek eşitliği tartışmalarında kocanın payının karının payından fazla olması dikkat çeker; klasik yorumlar bunu erkeğin mehir ve nafaka yükümlülüğüyle ilişkilendirir. Kocanın bu payı hiçbir şekilde mahcup edilmez ve çocukların sayısı payı değiştirmez.

Çocuğun etkisi

Karısının çocuğu bulunup bulunmaması payı doğrudan etkiler. Çocuk kavramı, karısının kocadan veya önceki bir evlilikten olan çocuklarını, ayrıca oğul torununu kapsar. Üvey çocuklar ise (kocanın başka evlilikten çocukları) karının mirasçısı olmadıkları için bu hesabı etkilemez; fakat karının kendi çocuğu da sayılmayan kocanın çocukları payı belirlemede çocuk sayılmaz. Karısı ölen bir erkeğin kızı varsa ya da yalnızca oğul torunu varsa da aynı hüküm geçerlidir. Çocuk ölü doğmuşsa veya karısı ölmeden önce vefat ettiyse durum değişir.

Mehir borcu

Kocanın karısına olan ödenmemiş mehri, kadının terekesi içinde bir alacak olarak yer alır. Koca, hem mirasçı hem borçlu konumundadır. Karısının mehir alacağı varsa, kocanın bu borcu terekeden düşülür ve miras payı hesabı buna göre yapılır; yani koca, kendi borcunu ödemiş gibi olur. Mehir alacağının büyük miktarda olması durumunda kocanın alacağı miras payı küçülebilir. Bu durum, kadının mal varlığının korunması ilkesinin gereğidir. Detaylı bilgi için kocası ölen kadının mirastaki durumu yazısına bakılabilir.

Çeyiz ve kadının kişisel malları

• Çeyiz: Kadının evlenirken getirdiği eşyalar, onun özel mülküdür; koca bunlara sahip çıkamaz. Kadın ölünce bunlar terekesine girer.
• Takılar ve altınlar: Kadına hediye edilen takılar, bağış hükmündeyse kadının malıdır; ödünç verilmişse kocanındır. Bu ayrım ispat bakımından önemlidir.
• Ev eşyaları: Kocanın aldığı eşyalar ona, kadının aldıkları ona aittir; belirsizlikte örfe göre karar verilir.
• Kadının birikimleri: Kadının kazancı, maaşı ve birikimi onun terekesi olup mirasçılar arasında paylaşılır.

Çeyiz ve annenin mehri konusunun ayrıntıları için annenin mehri ve çeyizi mirasa dahil mi yazısı okunabilir.

Örnek hesaplamalar

Bir kadın, kocası ve iki çocuğunu bırakarak ölmüş olsun; net tereke 400.000 birim. Çocuk bulunduğundan koca dörtte bir alır: 100.000; kalan 300.000 çocuklar arasında paylaştırılır. İkinci örnekte kadın çocuksuz ölsün; kocası, annesi ve babası var. Koca yarım alır (200.000); kalan 200.000 anne ve baba arasında paylaşılır: anne kalanın üçte biri 66.667, baba üçte ikisi 133.333. Üçüncü örnekte kocanın kadına 100.000 birimlik ödenmemiş mehir borcu varsa, tereke 400.000 iken önce bu borç düşülerek hesap yapılır. Hesap yöntemleri için miras payları tablosu ve çocuksuz ölen kişinin mirası yazıları kullanılabilir.

Kocanın ahlaki sorumluluğu

Karısı ölen erkek, mirastan aldığı payı kullanırken, karısının hatırasına vefa göstermeli, onun adına hayır yapmalı ve karısının ailesine karşı kırıcı davranmamalıdır. Karısının anne ve babasının hakkı ve çocukların payı titizlikle gözetilmelidir. Özellikle küçük çocukların malı üzerinde tasarruf yetkisi sınırlı olduğu için, bu malı koruma sorumluluğu vardır. Kocanın ikinci evlilik yapması hâlinde, yeni eşin çocuklarla ilişkisi ve mal paylaşımı konusunda adaletli olması gerekir. Anne babanın birlikte mirasçı olması için anne ile babanın birlikte mirasçı olması yazısı, vakıf yoluyla hayır için ölümden önce malını vakfa bağışlamak yazısı da okunabilir.

Mirasın ardından vefa ve hayır

Karısını kaybeden erkek için en güzel vefa, ona dua etmek, adına sadaka vermek ve çocuklarına iyi bakmaktır. Hadiste ölünün ardından yapılan dua ve sadakanın ona fayda sağladığı bildirilir (Müslim, Vasiyyet). Mirastan aldığı payın bir kısmını karısı adına hayra ayırmak, gönül rızasıyla yapılan güzel bir davranıştır; ancak çocukların ve diğer mirasçıların haklarına dokunulmamalıdır.

Karısının ailesiyle ilişkiyi sürdürmek, onların hakkını gözetmek ve gerektiğinde onlara yardım etmek de vefanın parçasıdır. Mirasın paylaşımında ortaya çıkabilecek gerginlikleri, açık konuşma ve helalleşmeyle çözmek, aile bağlarının kopmasını önler. Karısından kalan hatıraların ve kişisel eşyaların çocuklarla paylaşılması da kıymetli bir paylaşım biçimidir.

Yeniden evlilik ve eski evlilikten çocuklar

Karısı ölen erkek yeniden evlenebilir; yeni evlilik, önceki evlilikten olan çocukların mirastaki haklarını değiştirmez. Karısından kalan paydan çocukların payı ayrıca korunmalı, yeni eş ve çocuklarla karışmamalıdır. Çocuklar küçükse payları için vasi veya mahkeme denetimi devreye girer. Babanın bu payı kendi ihtiyaçları için harcaması caiz değildir; çocukların yararına, makul ölçüde nafaka karşılığı kullanımı ise ayrıca hesaba bağlanmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Karısı ölen erkek ne kadar miras alır?

Karısının çocuğu yoksa yarım, çocuğu varsa dörtte bir alır.

Ödenmemiş mehir ne olur?

Kocanın borcu sayılır ve miras hesabında terekeden düşülür.

Çeyiz kime aittir?

Kadının özel malıdır; kadın ölünce terekesine girer ve mirasçılar arasında paylaşılır.

Üvey çocuklar payı etkiler mi?

Karının çocuğu olmayan üvey çocuklar, kadının mirasçısı olmadıkları için bu hesaba çocuk olarak girmezler.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 26 Temmuz 2026 · Kaynaklar: Kur'an-ı Kerîm, Nisâ Suresi (4/12); Buhârî, Ferâiz; Müslim, Ferâiz; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Ferâiz" ve "Çeyiz" maddeleri; el-Mevsılî, el-İhtiyâr; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →