Kaza Namazı Nasıl Kılınır? Niyet ve Sıralama
Kaza namazı nasıl kılınır? Niyetin yapılışı, tertip (sıra) kuralı, vitir kazası, kaza vakitleri ve Hanefî mezhebine göre uygulama.
- Kaza Namazının Dayanağı
- Niyet Nasıl Yapılır?
- Tertip: Sıraya Uyma Kuralı
Kaza namazı, vaktinde kılınmamış farz ve vitir namazının sonradan ödenmesidir. Niyet, kılınacak namazın vaktini ve kaza olduğunu belirterek yapılır. Hanefî mezhebinde kaza sayısı beş vakitten fazla değilse sıraya uymak gerekir; altı vakit ve üzeri kazada sıra şartı düşer. Kerahat vakitlerinde kaza kılınmaz.
Kaza Namazının Dayanağı
Hz. Peygamber, “Kim bir namazı unutur ya da uyuyakalırsa, hatırladığı zaman onu kılsın; onun kefareti ancak budur” buyurmuştur (Buhârî, Mevâkît; Müslim, Mesâcid). Bu hadis, vaktinde kılınamayan namazın kaza edilmesinin gerekliliğine delildir. Hendek Savaşı sırasında Hz. Peygamber ve sahabenin bazı namazları vaktinde kılamayıp sonradan kaza ettiği de rivayet edilir. Bu olaylar, kazanın yasal bir telafi yolu olduğunu gösterir.
Niyet Nasıl Yapılır?
Kaza namazında niyet kalbin yönelmesidir; dil ile söylenmesi şart değildir, müstehaptır. Niyette şu üç şey belirtilir: Kaza niyeti, hangi vakit namazı olduğu ve rekat sayısı gibi unsurlar. Örneğin “Niyet ettim Allah rızası için üzerimdeki ilk sabah namazının farzını kaza etmeye” denilir. Çok sayıda kaza borcu olduğunda, “üzerimdeki ilk sabah namazı“, “üzerimdeki son öğle namazı” gibi ifadeler kullanılır. Böylece her bir kaza için ayrı gün belirtmek gerekmez.
Tertip: Sıraya Uyma Kuralı
Hanefî mezhebine göre “sahib-i tertib” olan kişi, yani kaza borcu beş vakitten az olan kimse, önce kaza namazlarını sıraya göre kılar, sonra güncel vakit namazını kılar. Tertip, şu üç durumda düşer: Vaktin daralması, unutma ve kaza sayısının altı vakit veya daha fazla olması. Altı vakit ve üzeri kaza borcu olan kişi artık “tertip sahibi” sayılmaz; kazalarını istediği sırayla ödeyebilir ve vakit namazını da kazalardan önce kılabilir. Şâfiî mezhebinde sıra müstehaptır, vacip değildir.
Vitir ve Sünnetlerin Kazası
Hanefî mezhebinde vitir namazı vacip olduğu için kazası gerekir. Dolayısıyla bir günde altı namaz kaza edilir: Beş farz ve vitir. Sünnet namazların ise kazası yoktur; sadece sabah namazının sünneti, farz ile birlikte vakit zevalden önce kaza edilirse sünneti de kılınır. Sünnetlerin kaza yerine kılınıp kılınmayacağı ayrı bir konudur; ayrıntı için kaza namazı yerine sünnetler kılınır mı yazısına bakılabilir.
Kaza Namazı Ne Zaman Kılınır?
Kaza namazı, kerahat vakitleri dışında istenen her zaman kılınabilir. Kerahat vakitleri; güneşin doğuşu ile yaklaşık bir mızrak boyu yükselişi arasındaki süre, öğle öncesi güneşin tam tepede olduğu an ve ikindiden sonra güneşin sararmasından batışına kadar olan süredir. Sabah namazından sonra güneş doğana kadar ve ikindiden sonra güneş sararana kadar kaza yapılabilir; ancak bu zamanlarda nafile namaz kerahatlidir.
Kaza Borcu Yüksek Olanlar ve Özel Namazlar
Yıllarca namaz kılmamış kişiler için kaza borcunun nasıl hesaplanacağı yıllarca namaz kılmayanın kaza borcunun hesabı yazısında anlatılmıştır. Namaz kılmamanın hükmü ve tövbe konusu için ise namaz kılmayan kişinin hükmü yazısına bakılabilir. Cenaze namazı farz-ı kifaye olduğundan kazası söz konusu değildir; okunacak dualar cenaze namazı yazısında, cenazesi başka yerde olan biri için kılınan namaz ise gıyabi cenaze namazı yazısında ele alınmıştır.
- Kaza borcunu ertelemeden, düzenli bir plana bağlayarak ödeyin.
- Her gün vakit namazlarının yanında bir veya iki kaza kılmak, uzun vadede etkili olur.
- Kaza için yeni niyetler her seferinde tazelenmelidir.
Kaza Namazında Sık Yapılan Hatalar
En yaygın hata, kazanın tamamen ihmal edilmesi veya “sünnet kılarım, o yerine geçer” düşüncesidir. Oysa farz borcu yerine sünnet geçmez. İkinci hata, kaza ile vakit namazını karıştırmaktır; kişi vakit namazını kılarken kaza niyeti yapmamalı, kaza için ayrıca ve açıkça niyet etmelidir. Üçüncü hata, kaza sayısını gereğinden az tahmin etmektir; şüphe halinde ihtiyaten fazla hesap yapmak daha güvenlidir. Dördüncü hata ise kaza kılarken acele edip rükû ve secdelerde tadil-i erkânı terk etmektir. Kaza da vaktinde kılınan namaz gibi tüm şartları ve rükünleri gerektirir.
Bir de seferîlik meselesi vardır: Hanefî mezhebine göre yolculukta kaçan dört rekatlı bir namaz, sonradan mukim iken kaza edilse de iki rekat olarak kılınır; mukimken kaçan namaz ise yolculukta kaza edilirken dört rekat kılınır. Yani kazada, namazın kaçırıldığı andaki durum esas alınır. Bu ayrıntı için güvenilir ilmihallere başvurmak yerinde olur.
Kaza Planı İçin Örnek
Örneğin üç yıllık bir kaza borcu olan kişi, her gün vakit namazlarının yanına bir günlük kaza ekleyerek yaklaşık üç yılda borcunu kapatabilir. Daha çok kılmak isteyen, her vakitte iki veya üç kaza ile süreyi kısaltır. Önemli olan, planı yazmak ve uygulamayı sürdürmektir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kaza namazına nasıl niyet edilir?
Hangi vakit namazının kazası olduğu belirtilerek niyet edilir. Örneğin “Niyet ettim, Allah rızası için üzerimdeki ilk sabah namazının kazasını kılmaya” denir.
Kaza namazlarında sıra gözetilir mi?
Hanefî mezhebinde kaza sayısı beş vakitten fazla değilse, kazalar aralarında ve vakit namazıyla sıraya uyulur. Altı veya daha fazla kaza varsa tertip düşer.
Vitir namazının kazası var mıdır?
Hanefî mezhebinde vitir vacip olduğu için kazası yapılır.
Kaza namazı hangi vakitlerde kılınmaz?
Güneşin doğuşu, tam tepede olduğu zeval anı ve batışı sırasında kerahat vakitlerinde kılınmaz.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Kazâ" md.; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Tertîb" md.; Buhârî, Mevâkît; Müslim, Mesâcid; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal (İbadetler)
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Kazâ" md.
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Tertîb" md.
- Buhârî, Mevâkît; Müslim, Mesâcid
- Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal (İbadetler)
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.