Kızın Rızası Olmadan Evlendirilmesi: Zorla Evlilik

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Hadislerdeki ilke
Hansâ bint Hizâm olayı
Mezheplerin görüşleri

İslam’da evlilik, kadının ve erkeğin rızasına dayanır. Peygamberimiz bakire kızın izni alınmadan, dul kadının da açık beyanı olmadan evlendirilemeyeceğini bildirmiştir. Zorla evlendirme dinen kabul edilmez; hukuken de suçtur. Veli, kızının hayrını gözetmekle yükümlüdür.

Hadislerdeki ilke

Ebû Hüreyre’den rivayet edilen sahih hadiste Peygamberimiz şöyle buyurur: “Dul kadın, emri alınmadıkça; bakire kız, izni alınmadıkça nikâhlanamaz.” Sahabe “Ya Resûlallah, onun izni nasıl olur?” diye sorunca, “Sessiz kalması (susması) onun iznidir” buyurmuştur (Buhârî, Nikâh ve Hiyel; Müslim, Nikâh). Bu hadis, evlilikte kadının rızasını temel şart olarak koyar. Bakire kızın susmasının izin sayılması, utanma duygusuyla ilişkilendirilmiş; ancak açıkça hoşnutsuzluk belirtilen durumda susmanın rıza olmayacağı fıkıh kitaplarında belirtilmiştir.

İbn Abbas’tan gelen rivayette de Peygamberimiz, “Dul kadın kendi nefsi hakkında velisinden daha çok hak sahibidir; bakire kızdan ise izin istenir; izni susmasıdır” buyurur (Müslim, Nikâh; Ebû Dâvûd, Nikâh; Nesâî, Nikâh). Bu hadis, kızın rızasının evlilik akdinin geçerliliğinde belirleyici olduğunu gösterir.

Hansâ bint Hizâm olayı

Hansâ bint Hizâm el-Ensâriyye’nin babası, onu kendisi hoşlanmadığı birine nikâhlamıştı. Hansâ bunu Peygamberimize bildirdi. Peygamberimiz nikâhı reddetti (Buhârî, Nikâh ve Hiyel). Başka bir rivayette genç bir kız Peygamberimize gelerek babasının kendisini kardeşinin oğluyla evlendirdiğini, kendisinin bunu istemediğini söyledi; Peygamberimiz seçimi ona bıraktı. Kız “Ben babamın yaptığını onaylıyorum; ancak kadınlara bu konuda hiçbir şey olmadığını bilmelerini isterim” dedi (İbn Mâce, Nikâh; Ahmed b. Hanbel, Müsned). Bu rivayet, kadının haklarının korunması için Peygamberimizin verdiği önemi gösterir.

Bu olaylar, velinin kızını zorla evlendirme yetkisinin bulunmadığını ve kızın rızasının evlilik hukukunun ilkesi olduğunu ortaya koyar.

Mezheplerin görüşleri

Mezhepler arasında bu konuda ayrıntı farkları vardır:

Hanefî mezhebi: Akıllı ve bulûğa ermiş kız veya kadının rızası olmadan yapılan nikâh geçerli değildir; kız, kendi nikâhını bizzat da kıyabilir. Bu nedenle zorla evlendirme hükümsüzdür.
Şâfiî ve Hanbelî mezhepleri: Bakire kızın nikâhında babanın icbar (zorlama) yetkisinden bahseden klasik görüşler vardır; ancak bu görüşler de baba tarafından kızın zarar görmemesi, denk bir kişi ve uygun mehir şartlarına bağlanır. Çağdaş fetva kurumları bu icbar yetkisinin günümüzde uygulanmaması gerektiğini, kızın rızasının zorunlu olduğunu belirtir.
Mâlikî mezhebi: Bakire kızın nikâhında babaya icbar yetkisi tanıyan görüş vardır; fakat bu yetki de kız zarar görmeyecekse ve ortada makul sebep varsa kullanılabilir.

Günümüzdeki ortak hüküm, evlilikte kızın açık rızasının şart olduğu, zorlama ve baskı ile yapılan nikâhın dinen kabul edilemeyeceği yönündedir. Diyanet İşleri Başkanlığı da evlilikte tarafların rızasının şart olduğunu açıkça bildirir.

Zorla evlilik ve toplumsal sorunlar

Töre, kan davası çözümü olarak kız verme (başlık/berdel), küçük yaşta evlendirme, aile baskısı, maddi çıkar gibi sebeplerle kızların zorla evlendirilmesi İslam’a aykırıdır. Bu uygulamalar hem dinî hem hukuki açıdan yasaktır. Kur’an’da kadınlara zorla miras kalmanın ve onları zorla alıkoymanın yasak olduğu bildirilir: “Ey iman edenler! Kadınlara zorla mirasçı olmanız size helal değildir” (Nisâ, 4/19). Bu ayet, kadınların irade ve haklarına saygıyı emreder.

Küçük yaşta evlendirme (çocuk evlilik) konusunda İslam hukuku, evlilik için aklî ve bedenî olgunluğu şart koşar; “Nikâh çağına erişinceye kadar yetimleri deneyin” (Nisâ, 4/6) ayeti bu olgunluğa işaret eder. Türk hukukunda evlilik yaşı 18’dir; çocuk evliliği suçtur. Dolayısıyla çocukların evlendirilmesi dinen ve hukuken sakıncalıdır.

Velinin sorumluluğu

Veli, kızının hayrını gözetmekle yükümlüdür. Peygamberimiz, “Dinini ve ahlakını beğendiğiniz biri gelirse onu evlendirin” buyurmuş ve çocuklara adaletli davranmayı öğütlemiştir (Tirmizî, Nikâh). Veli, kızının tercihini dikkate almalı, onu zorlamamalı, uygun bir talibi sebepsiz yere reddetmemelidir. Aynı şekilde, kız da ailesine danışmalı ve aile bağlarını korumalıdır. Veli konusuyla ilgili ayrıntılar için velisiz nikâh yazısı okunabilir.

Eş seçimi sürecinde dini ve ahlaki ölçüler esas alınmalı; mal, mevki, soy gibi sebeplerle zorlamalar yapılmamalıdır: İslam’da eş seçimi ve denklik. Nişan ve söz kesme gibi aile içi vaatler, kızın iradesini ortadan kaldıramaz: söz ve nişanın dinî hükmü.

Yardım yolları

Zorla evlilik tehdidi altındaki veya mağdur olan kişiler, 155 Polis İmdat, 156 Jandarma, 112 Acil veya ALO 183 Sosyal Destek Hattı gibi kurumlardan yardım isteyebilir. Ayrıca din görevlilerine, müftülüklere ve aile mahkemelerine başvurmak mümkündür. Toplum olarak mağdurlara destek olmak, “Zulme uğrayana yardım etmek” ilkesinin gereğidir (Buhârî, Mezâlim). Nikâhın dinî şartları hakkında bilgi için dini nikâhın şartları yazısı okunabilir.

Toplumsal sorumluluk ve önleme

Zorla evliliği önlemek için eğitim, farkındalık ve hukuki yaptırımlar birlikte yürütülmelidir. Din görevlileri, hutbe ve vaazlarda kızların rızasının dinî önemini vurgulamalıdır. Okullar, aileler ve sivil toplum kuruluşları bu konuda bilinç oluşturmalıdır. Zorla evliliğe şahit olan veya haberdar olan kişilerin ilgili makamlara bildirmesi, “Zulme uğrayana yardım” ilkesinin gereğidir. Peygamberimiz, “Kardeşine zalim de olsa mazlum da olsa yardım et” buyurmuş; zalime yardımın onu zulümden alıkoymak olduğunu açıklamıştır (Buhârî, Mezâlim ve İkrâh). Evliliğe zorlama bir zulümdür ve engellenmesi toplumsal bir görevdir.

Kadının kendi haklarını bilmesi

Kadınlar, evlilikte rıza hakkını, mehir hakkını, boşanma ve nafaka haklarını bilmelidir. Bilgi, haklarını korumanın ilk adımıdır. Aileler kızlarını eğitimli ve bilinçli yetiştirdiklerinde, hem kızların hem toplumun hayrı için büyük bir adım atmış olurlar. Peygamberimiz ilmi her Müslüman için farz kılmıştır (İbn Mâce, Mukaddime; hasen kabul edilir). Bu ilke kadın ve erkek herkes için geçerlidir.

Rıza, nikâhın ruhudur.

Hiç kimse, başkasının hayat arkadaşını onun yerine seçme hakkına sahip değildir; bu hak Allah’ın verdiği bir emanettir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kızın rızası olmadan nikâh kıyılabilir mi?

Hadislere göre hayır. “Bakire kız, izni alınmadıkça evlendirilmez” buyrulmuştur. Hanefî mezhebine göre akıllı ve bulûğa ermiş kızın rızası olmadan yapılan nikâh geçerli olmaz veya feshedilebilir.

Kızın sessizliği rıza sayılır mı?

Hadise göre bakire kızın izni susması olabilir; çünkü utanır. Ancak açık ret ya da hoşnutsuzluk belirtisi varsa susmak rıza sayılmaz. Zorlama ve baskı altında verilen onay geçerli değildir.

Hansâ bint Hizâm hadisi nedir?

Babası onu istemediği biriyle evlendirince Peygamberimize başvurmuş, Peygamberimiz nikâhı reddetme hakkını kendisine vermiştir. Hadis Buhârî’de geçer.

Zorla evlilik hukuken suç mudur?

Evet. Türk Ceza Kanunu’na göre zorla evlendirmek, çocuk yaşta evlilik ve töre baskıları suçtur. Kadın, polis, savcılık ve ALO 183 gibi destek hatlarından yardım alabilir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 7 Ekim 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Nikâh ve Hiyel; Müslim, Nikâh; Ebû Dâvûd, Nikâh; İbn Mâce, Nikâh; Nesâî, Nikâh; Ahmed b. Hanbel, Müsned; İbn Hacer, Fethu'l-bârî; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →