Komisyon ve Simsarlık Ücreti Caiz mi?

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Simsar Kimdir?
Hükmün Dayanağı
Caiz Olmanın Şartları

Komisyon veya simsarlık ücreti, aracının gerçek bir hizmet vermesi ve ücretin önceden belirli olması şartıyla fakihlerin çoğunluğuna göre caizdir. Aracı, alıcı ile satıcıyı buluşturma, bilgi verme ve pazarlık sürecini yürütme karşılığında ücret alabilir. Hile, gizleme ve haksız kazanç ise yasaktır.

Simsar Kimdir?

Simsar (delâl), alıcı ile satıcı arasında aracılık yapan kişidir. Emlak komisyoncusu, araç galerisi aracısı, ticaret komisyoncusu ve sigorta acentesi gibi birçok meslek bu çerçevede değerlendirilebilir. İslam toplumunda simsarlık eskiden beri bilinir; Kays b. Ebî Garaze, Medine’de kendilerine “simsar” denildiğini, Peygamberimizin ise onlara “tüccar” adını verdiğini ve satışa yalan ile yeminin karıştığını, bunu sadaka ile telafi etmelerini öğütlediğini nakleder (Ebû Dâvûd, Büyû; Tirmizî; Nesâî). Bu rivayet, aracılık mesleğinin dürüstlük konusunda uyarılması gereken bir alan olduğunu da gösterir.

Hükmün Dayanağı

Fakihler komisyonu icâre (hizmet kirası) veya cuâle (belirli bir sonuç karşılığı ödül vaadi) akitleri çerçevesinde değerlendirir. Cuâlede, “şu malı şu fiyata satarsan sana şu kadar ücret veririm” denilir ve iş sonuçlandığında ücret hak edilir. İbn Abbas’tan, simsara ücret vermenin sakıncası olmadığı yönünde görüşler nakledilir (Buhârî, İcâre; muallak olarak). Çağdaş fıkıh kurulları da komisyonu, ücretin önceden belirlenmesi ve hizmetin gerçek olması şartıyla caiz görür. Bu temel çerçeve, ortaklık akitlerinden farklıdır; çünkü aracı kâr ve zarara ortak değildir, sadece hizmet bedeli alır.

Caiz Olmanın Şartları

Ücretin belirli olması: Sabit tutar veya satış bedelinin belirli yüzdesi olarak baştan kararlaştırılmalıdır.
Gerçek bir hizmetin bulunması: Aracı, taraflara bilgi vermek, fiyat araştırmak, tanıtım yapmak gibi emek harcamalıdır.
Dürüstlük ve şeffaflık: Malın ayıpları gizlenmemeli, fiyat konusunda yanıltma yapılmamalıdır.
Haram işlere aracılık etmeme: Alkol, faizli işlem veya kumar gibi haram işlerde aracılık yapılamaz (Mâide, 5/2).
Taraflardan rıza: Ücretin kim tarafından ödeneceği önceden anlaşılmalıdır.

İki Taraftan Ücret Alma

Emlak ve araç satışında komisyoncunun hem alıcıdan hem satıcıdan ücret alması yaygın bir uygulamadır. Fakihlerin çoğu, iki tarafın da bilgisi ve rızası bulunduğu takdirde bunu caiz görür. Ancak aracı taraflardan birinin vekili gibi davranıyor ve onun menfaatini koruması gerekiyorsa, karşı taraftan ücret alması çıkar çatışması doğurabilir. Bu nedenle aracının kimin adına hareket ettiğinin netleştirilmesi önerilir. Bilgi eksikliğini istismar etmek (örneğin satıcıya düşük, alıcıya yüksek fiyat söyleyip farkı cebe atmak) hile sayılır ve yasaktır.

Köylü Adına Şehirlinin Satış Yapması

Peygamberimiz, şehirlinin köylü adına satış yapmasını yasaklamıştır (Buhârî, Büyû; Müslim). Fakihler bu yasağı, piyasa fiyatını bilmeyen kişi adına aracılık yaparak fiyatı yapay biçimde yükseltmek ve halkın zarar görmesine yol açmak şeklinde yorumlar. Günümüzde bunun karşılığı, bilgi asimetrisini istismar eden aracılıklardır. Dolayısıyla komisyoncunun piyasa fiyatını doğru bildirmesi ve haksız kazanç elde etmemesi, ticaret ahlakının gereğidir. Karaborsa ve stokçuluk ise ayrı bir yasaktır (bkz. ihtikâr).

Çağdaş Uygulamalar

Borsa aracı kurumlarının komisyonları, banka işlem ücretleri, e-ticaret platformlarının satış komisyonları ve yatırım fonu yönetim ücretleri gibi çağdaş uygulamalar komisyon mantığıyla değerlendirilir. Bu ücretlerin hizmet karşılığı olması ve şeffaf biçimde belirlenmesi şartıyla caiz kabul edilir. Fon yönetimi için yatırım fonları ve katılım fonları yazısına, emtia ve borsa alım satımı için emtia ticareti ve kısa satış yazısına bakılabilir. Hisse işlemlerinin dinî çerçevesi için hisse senedi temettüsü yazısı faydalıdır.

Dijital Ödeme Aracılığı

Ödeme kuruluşlarının ve elektronik cüzdan hizmetlerinin aldığı işlem komisyonları da aracılık ücreti sayılabilir. Bu hizmetlerin işleyişi ön ödemeli kart ve dijital cüzdan yazısında ayrıca anlatılır. Komisyonun sadece hizmet bedeli olduğu, faiz benzeri bir bedel taşımadığı sürece sakınca görülmez. Bunun yanında, kredi ve faiz işlemlerine aracılık ederek komisyon almak ise Mâide Suresi’ndeki “günah ve düşmanlık üzerine yardımlaşmayın” (5/2) ayetine aykırı sayılır.

Sözleşme ve Kayıt Önerileri

Komisyon ilişkilerinde yazılı sözleşme yapmak, uyuşmazlıkları önler. Sözleşmede aracılığın kapsamı, ücretin miktarı veya oranı, ücretin ne zaman hak edileceği (satış gerçekleştiğinde mi, ön sözleşmede mi), münhasır yetki olup olmadığı ve işlemin iptali hâlinde ücretin akıbeti açıkça yazılmalıdır. Satış gerçekleşmezse ücretin doğup doğmayacağı baştan belli olmalıdır; sonuçlandırılmayan işlerde ücret istemek, cuâle akdinin mantığına aykırıdır. Aracı da gerçek hizmeti vermemişse ücreti hak etmez. Bu ilkeler, hem fıkhî hem hukuki güvence sağlar. Bakara Suresi’nin 282. ayeti, ticari ilişkilerde yazılı kayıt tutmayı öğütler; bu öğüt komisyon sözleşmeleri için de geçerlidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Emlak komisyonu almak caiz mi?

Ücretin önceden belirli olması, gerçek bir aracılık hizmeti verilmesi ve dürüstlük şartıyla fakihlerin çoğuna göre caizdir.

Komisyoncu iki taraftan ücret alabilir mi?

Her iki tarafın bilgisi ve rızası varsa genellikle caiz görülür; ancak aracı kimin adına hareket ettiğini açıkça belirtmelidir.

Haram işe aracılık yapmak caiz mi?

Hayır; alkol, faizli işlem ve kumar gibi haram işlerde aracılık yapmak Mâide Suresi’ndeki yardımlaşma yasağı kapsamındadır.

Gizli fiyat farkı almak helal midir?

Hayır; taraflara yanlış fiyat söyleyip farkı cebe atmak hile ve aldatma sayılır, haramdır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 15 Ekim 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Büyû; Ebû Dâvûd, Büyû (Kays b. Ebî Garaze rivayeti); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Simsar" ve "Delâlet" maddeleri

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →