Namazın Farzları Nelerdir?

Namazın Farzları Neden Önemlidir?

Bir namazın geçerli (sahih) olması için bazı temel unsurların eksiksiz yerine getirilmesi gerekir. Bu unsurlara namazın farzları denir. Farzlardan biri kasten veya unutularak terk edilirse namaz geçerli olmaz ve yeniden kılınması gerekir. Hanefî ilmihallerinde namazın farzları, biri namazdan önce yerine getirilmesi gereken şartlar, diğeri namazın içindeki rükünler olmak üzere on iki başlıkta toplanır.

Namazın Dışındaki Farzlar (Şartlar)

1. Hadesten Taharet

Hades, abdestsizlik veya cünüplük gibi hükmî kirliliktir. Namaz kılacak kişinin abdestli olması; gusül gerektiren bir durum varsa gusül almış olması gerekir. Su yoksa veya kullanılamıyorsa teyemmüm yapılır.

2. Necasetten Taharet

Namaz kılacak kişinin bedeninin, elbisesinin ve namaz kılacağı yerin necasetten (maddi pislikten) temiz olmasıdır. Müddessir Suresi’nde “Elbiseni temiz tut” buyrulur. Hanefîlere göre bir dirhem miktarından (yaklaşık avuç içi çukuru kadar) az olan ağır necaset namaza mani değildir; ancak temizlenmesi gerekir.

3. Setr-i Avret

Namazda örtülmesi gereken yerlerin örtülmesidir. Erkekler için göbek ile diz kapağı arası (diz dahil), kadınlar için yüz, eller ve Hanefîlere göre ayaklar dışında kalan bütün vücuttur. Kadınların saçları, boyunları ve kollarının örtülü olması gerekir. Elbisenin, altındaki cildin rengini gösterecek kadar ince olmaması şarttır.

4. İstikbâl-i Kıble

Namazda Kâbe yönüne dönmektir. Kâbe’yi gören kişi bizzat Kâbe’ye, görmeyen ise Kâbe’nin bulunduğu yöne döner. Kıble yönünü bilmeyen kişi, soracak kimse de yoksa araştırıp kanaat getirdiği yöne dönerek namaz kılar; sonradan yanlış yöne kıldığı anlaşılsa bile namazı geçerlidir.

5. Vakit

Namazı kendi vakti içinde kılmaktır. Vakti girmeden kılınan namaz geçerli değildir. Vakti geçen namaz ise kaza edilir. Nisâ Suresi’nde namazın müminlere belirli vakitlerde farz kılındığı bildirilir.

6. Niyet

Hangi namazı kıldığını kalben bilmek ve belirlemektir. Farz namazlarda namazın hangi vaktin farzı olduğunu belirlemek gerekir. Niyetin dil ile söylenmesi şart değildir; kalpten geçirilmesi yeterlidir, dil ile söylemek ise güzel görülmüştür.

Namazın İçindeki Farzlar (Rükünler)

7. İftitah Tekbiri

Namaza “Allâhü ekber” diyerek başlamaktır. Hanefîlere göre bu tekbir namazın şartlarındandır; diğer mezheplere göre ise bir rükündür. Tekbiri ayakta almak gerekir.

8. Kıyam

Farz ve vacip namazlarda gücü yeten kişinin ayakta durmasıdır. Ayakta duramayan oturarak, oturamayan yatarak ima ile kılar. Nafile namazlar mazeret olmadan da oturarak kılınabilir; ancak sevabı yarıdır.

9. Kıraat

Namazda ayakta iken Kur’an’dan bir miktar okumaktır. Hanefîlere göre farz olan miktar en az bir uzun veya üç kısa ayettir; Fâtiha’yı okumak ve zamm-ı sure eklemek ise vaciptir. Şâfiîlere göre her rekâtta Fâtiha okumak farzdır. Cemaatle kılınan namazda Hanefîlere göre imamın okuması cemaatin yerine de geçer.

10. Rükû

Kıyamdan sonra elleri dizlere ulaşacak şekilde eğilmektir.

11. Sücûd (Secde)

Her rekâtta alnı, burnu, elleri, dizleri ve ayak parmaklarını yere koyarak iki defa secde etmektir. Secde, kulun Rabbine en yakın olduğu andır.

12. Ka’de-i Ahîre (Son Oturuş)

Namazın sonunda Tahiyyât duasını okuyacak kadar oturmaktır.

Namazın Vacipleri

Hanefî mezhebine özgü bir kavram olan vacipler, farz kadar kesin olmamakla birlikte terk edilmesi uygun olmayan unsurlardır. Bunlardan biri unutularak terk edilirse sehiv secdesi yapılır; kasten terk edilirse namazın iade edilmesi gerekir. Başlıcaları şunlardır:

• Fâtiha okumak ve farzların ilk iki rekâtında, diğer namazların her rekâtında zamm-ı sure okumak.
• Kıraati farzların ilk iki rekâtında yapmak.
• Ta’dîl-i erkân: Rükû, secde ve aralarında bir an durmak.
• Üç ve dört rekâtlı namazlarda ilk oturuş ve bu oturuşta Tahiyyât okumak.
• Son oturuşta Tahiyyât okumak.
• Sesli okunacak yerde imamın sesli, gizli okunacak yerde gizli okuması.
• Vitirde kunut okumak, bayram namazlarında zevâid tekbirlerini almak.
• Namazı selam ile bitirmek.

Namazın Sünnetleri

Sünnetler, Hz. Peygamber’in namazda sürekli yaptığı, ancak terk edilmesi namazı bozmayan ve sehiv secdesi gerektirmeyen davranışlardır. İftitah tekbirinde elleri kaldırmak, Sübhâneke okumak, Eûzü-Besmele çekmek, “Âmîn” demek, rükû ve secde tesbihlerini söylemek, son oturuşta salavat ve dua okumak bunlardandır. Sünnetleri kasten terk etmeyi alışkanlık hâline getirmek doğru değildir.

Özet Liste

1. Hadesten taharet
2. Necasetten taharet
3. Setr-i avret
4. İstikbâl-i kıble
5. Vakit
6. Niyet
7. İftitah tekbiri
8. Kıyam
9. Kıraat
10. Rükû
11. Sücûd
12. Ka’de-i ahîre

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Nisâ Suresi (4/103); Müddessir Suresi (74/4); Bakara Suresi (2/144); A'râf Suresi (7/31); Müzzemmil Suresi (73/20); Buhârî, Ezân 95; Müslim, Salât 45; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal I: İman ve İbadetler, Ankara; Kâsânî, Bedâiu's-sanâi', "Kitâbü's-Salât"; Mevsılî, el-İhtiyâr li-ta'lîli'l-Muhtâr; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Namaz" md.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →