Recî’ Vakası: Hubeyb ve Zeyd b. Desinne’nin Şehadeti

Recî’ Vakası, Hicretin dördüncü yılında Hz. Peygamber’in dinî öğretim için gönderdiği küçük bir sahabi grubunun Hüzeyl kolundan Lihyân kabilesince tuzağa düşürülmesidir. Âsım b. Sâbit çarpışarak şehit düştü; Hubeyb b. Adî ve Zeyd b. Desinne ise Mekke’ye götürülerek öldürüldü.

Heyetin gönderilmesi ve tuzak

Buhârî’deki rivayete göre Hz. Peygamber, bir keşif birliği olarak on kişilik bir grubu Âsım b. Sâbit komutasında gönderdi. Başka bir anlatıma göre Adal ve Kâre kabilelerinden bazıları Medine’ye gelerek halklarına İslam’ı öğretecek kişiler istemiş, bu isteğin ardında ise Hüzeyl’in verdiği söz vardı. Heyet Hedde ile Usfân arasındaki Recî’ denilen su kaynağına varınca Lihyân’a mensup yaklaşık yüz okçu onları takip etti.

Sahabeler küçük bir tepeye çekildi. Düşmanlar, teslim olurlarsa canlarının bağışlanacağına dair söz verdi. Âsım bir kâfirin eman vermesini kabul etmediğini söyleyip savaşa devam etti. Bi’r-i Maûne faciasının yaşandığı günlerde gelişen bu olay, siyer kitaplarında onunla birlikte anılır.

Âsım’ın şehadeti ve arı rivayeti

Âsım ve yanındaki yedi arkadaşı savaşarak şehit oldu. Hüzeyl, Bedir’de kendi yakınlarından birini öldüren Âsım’ın başını Sülâfe bint Sa’d’a satmak istiyordu; Sülâfe, bu başın kafatasıyla şarap içeceğine dair adak yapmıştı. Rivayete göre bir arı sürüsü Âsım’ın naaşını sararak yaklaşmalarını engelledi; müşrikler gece olunca dere sel götürdü. Bu olayın arka planında Âsım’ın cahiliyede kendini bir müşrike dokunmamaya ve müşrike dokundurmamaya yemin etmiş olduğu anlatılır. Rivayet Buhârî’de zikredilir; ancak ayrıntılar farklı seneddlerle gelir.

Hubeyb ve Zeyd’in esir alınması

Sağ kalan Hubeyb, Zeyd ve Abdullah b. Târık eman verildiği için teslim oldu. Yolda Abdullah kendini kurtarmaya çalıştı, bunun üzerine öldürüldü. Hubeyb ve Zeyd, Mekke’de satıldı. Hubeyb, Bedir’de öldürülen Hâris b. Âmir’in oğullarının evinde esir tutuldu. Buhârî’deki rivayet, Hubeyb’in çocuk emanet edildiğinde elinde ustura olmasına rağmen çocuğa zarar vermediğini, Hâris’in kızının onun gece yedikleri hakkında “Mekke’de meyve yoktu, bu Allah’ın rızkıydı” dediğini aktarır.

İki rekât namaz ve kararlılık

Hubeyb Ten’im’de idam edileceği sırada iki rekât namaz kılmak için izin istedi. Namazını hafif kıldıktan sonra, korkmuş sanılmak istemediğini söylediği rivayet edilir. Ayrıca şu mealde bir beyit söylediği anlatılır: Müslüman olarak öldürüldükten sonra hangi tarafa düşeceğimi umursamam; bu Allah yolundadır. Buhârî, bu uygulamanın şehit edilmeden önce namaz kılma sünnetinin ilki olduğunu belirtir.

Zeyd b. Desinne’nin sonu

Zeyd ise Safvân b. Ümeyye’ye satıldı; Safvân onu babasının intikamı için Ten’im’de köleleri aracılığıyla öldürttü. Ebû Süfyân’ın “Şimdi Muhammed’in senin yerinde olmasını ister miydin?” diye sorduğu, Zeyd’in ise “Vallahi benim yerimde ayağına bir diken batsın istemem” cevabını verdiği anlatılır. Ebû Süfyân, ashabın Hz. Peygamber’e olan bağlılığına şaşırdığını söylemiştir. Bu rivayetin senedi hakkında âlimler arasında farklı değerlendirmeler vardır; yine de siyer literatüründe sıkça anılır.

Olayın etkileri

Recî’ ve Bi’r-i Maûne olayları, güvenlik arayışındaki Medine’nin çevre kabilelerle güven ilişkisinin kırılganlığını gösterdi. Daha sonra Hendek’te savunma için yenilikçi tedbirler alınması ve Hendek’in kazılması bu güvensizlik ortamıyla ilişkilidir. Olay, savaş dışı elçilik ve öğretim görevlerinin güvenliğine dair savaş ahlakı tartışmalarına da örnek olarak girer. Mûte’nin üç komutanı ve diğer seriyyeler de bu dönemin bütünlüğü içinde incelenir.

Hubeyb’in anılması ve sonraki sahabe hafızası

Hubeyb b. Adî, Ensar’dan Evs kabilesine mensup, Bedir’e katılmış bir sahabiydi. Hz. Peygamber, Hubeyb’in şehit edildiği haberini aldığında “Ve aleyhisselâm” buyurduğu ve Hubeyb’e selam gönderdiği rivayet edilir. Sahabe, bu şehadetin anısını şiirlerle yaşattı; Hassân b. Sâbit’in bu olay için şiir yazdığı anlatılır. Zeyd b. Desinne ise Bedir ve Uhud gazilerindendi. Her iki sahabi de dostlarına ihanet edilmesine karşı sabır ve metanetin sembolü olarak kabul edilir.

Bu hikâyenin Buhârî’deki ana metni sahih sayılır; arı olayının ve Zeyd’in ayrıntılı konuşmasının bulunduğu kısımlar ise siyer kitaplarındaki ek anlatımlara dayanır.

Kaynaklardaki farklılıklar

Recî’ olayının anlatımında Buhârî ile İbn İshak arasında ayrıntı farkları vardır. Buhârî, on kişilik bir keşif birliğinden söz eder ve Âsım b. Sâbit’i komutan olarak gösterir. İbn İshak ise altı kişilik bir heyetten bahseder; Adal ve Kâre kabilelerinin öğretmen talebini sebep olarak anlatır. Heyetin sayısı, komutanın kim olduğu ve olayın Recî’ mi yoksa başka bir su başında mı yaşandığı kaynaklara göre değişir. Bu nedenle kesin bir tablo çizmek yerine ortak noktaları belirtmek isabetlidir: sahabilerden bir grup tuzağa düşürülmüş, Âsım çarpışırken şehit olmuş, Hubeyb ve Zeyd esir alınıp Mekke’de öldürülmüştür.

Sıkça Sorulan Sorular

Recî’ nedir?

Recî’, Hüzeyl kabilesine ait bir su kaynağının adıdır. Hz. Peygamber’in gönderdiği sahabilerin Hubeyb ve Zeyd dahil bir kısmı burada tuzağa düşürülmüş ve şehit edilmiştir.

Hubeyb idamdan önce ne yaptı?

Buhârî’deki rivayete göre Hubeyb, öldürülmeden önce iki rekât namaz kılmak için izin istedi. Kendisinden sonra bu uygulama, şehit edilecek Müslümanlar için örnek alındı.

Âsım b. Sâbit’in cenazesi neden anılır?

Rivayete göre müşrikler Âsım’ın cesedine ulaşmak isteyince arı sürüsü etrafını sararak engelledi. Âsım, müşrik bir kimseye dokunmamak istediğini daha önce dile getirmişti.

Zeyd b. Desinne nasıl şehit oldu?

Mekke’de Safvân b. Ümeyye tarafından satın alınıp öldürülmek üzere Ten’im’e çıkarıldı. Ebû Süfyân’ın sorusuna, kendi yerine Hz. Peygamber’in bile en küçük bir acı çekmesini istemeyeceğini söylediği rivayet edilir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 10 Haziran 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Cihâd ve Megāzî; İbn Hişâm, es-Sîretü'n-Nebeviyye; İbn Sa'd, et-Tabakātü'l-Kübrâ; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Recî' Vakası" ve "Hubeyb b. Adî" maddeleri

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →