Yemekten Önce ve Sonra Okunacak Dualar: Besmele ve Hamd

Yemeğe besmele ile başlamak ve bitirdikten sonra Allah’a hamdetmek (bkz. giyinirken dualar), sofra adabının temelidir. Buhârî ve Müslim’de Hz. Peygamber’in, yemekten önce Allah’ın adını anmayı, sağ eliyle yemeyi ve önündeki yemekten almayı öğütlediği nakledilir. Bu davranışlar, nimeti vereni hatırlamayı ve israftan kaçınmayı destekleyen sade bir ibadet bilincidir.

Yemeğe başlarken besmele

Hz. Ömer b. Ebû Seleme’ye yemek adabını öğreten Resulullah, “Bismillah de, sağınla ye, önünden ye” demiştir (Buhârî; Müslim). Besmele çekmek sünnettir, farz değildir; ama sofranın bereketiyle ilişkilendirilir. Müslim’deki hadise göre kişi yemeğe başlarken Allah’ı anarsa şeytan “burada geceleyecek yeriniz ve yemeğiniz yok” der. Bu ifade, besmelenin sofrada manevi bir koruma niyeti taşıdığını gösterir.

Besmeleyi unutursak

Ebû Dâvûd ve Tirmizî’nin rivayetine göre yemeğin başında Allah’ın adı anılmazsa hatırlandığı anda “Bismillâhi evvelehû ve âhirehû” denir. Bu kolaylık, edebi bir yükümlülük haline gelmesin diye gösterilmiştir. Çocuklar yemek sırasında unutursa onlara kınama yerine nazikçe hatırlatmak yeterlidir.

Yemekten sonra hamd

Yemekten sonra söylenen en bilinen ifade “Elhamdülillâh”tır. Ebû Dâvûd ve Tirmizî’de geçen daha uzun metin şöyledir: “Elhamdülillâhillezî et’amenî hâzâ ve rezekanîhi min gayri havlin minnî ve lâ kuvve.” Yani “Bunu bana yediren ve benim bir gücüm ve kuvvetim olmaksızın rızık olarak veren Allah’a hamdolsun.” Bu cümlenin değeri, nimetin tek sahibinin Allah olduğunu hatırlatmasıdır. Şükür kavramının günlük hayattaki en kolay uygulaması da budur.

Sofra adabından diğer örnekler

Sağ elle yemek içmek.
Önündekinden yemek ve yemeği ayıplamamak; beğenmediyse yememek.
Midenin üçte birini yemeğe, üçte birini suya, üçte birini nefese ayırma tavsiyesi (Tirmizî rivayetinde geçer).
İsraf etmemek, artık yiyecekleri değerlendirmek.
Misafire ikram etmek ve yemeği paylaşmak.

Gündelik hayatta uygulama

Restoranda ya da iş yerinde yemek yerken uzun bir dua gerekmez; içinden besmele çekmek yeterlidir. Çocuklarla birlikte sofrada yüksek sesle “Bismillah” demek, dua alışkanlığını yerleştirir. Evden çıkarken ve girerken yapılan duaları anlatan ilgili yazı ile birlikte okunabilir. Gece yatmadan önceki alışkanlıklar için uykudan önce ve uyanınca dualar yazısına bakılabilir.

Helal ve temiz gıda bilinci

Yemek duasının anlamı, helal ve temiz rızıkla beslenme bilincidir. Bakara 168’de insanlara yeryüzündeki helal ve temiz şeylerden yemeleri emredilir. Dua eden kişi, sadece lokmayı değil, kazancı ve yiyeceğin kaynağını da düşünür. Bu bilinç, israfı önlemekle birlikte paylaşmayı da öğretir: komşunun, yoksulun hakkını gözetmek sofra edebinin parçasıdır.

Misafirlikte ve ikramda dua

Sofra, yalnızca karın doyurmak için değil, kardeşliği güçlendirmek için de kurulur. Misafir olunan evde yemekten sonra ev sahibine “Allah ikramınızı kabul etsin, rızkınızı artırsın” gibi hayır duası etmek sünnetten sayılır. Müslim’de Hz. Peygamber’in bir ev sahibine yemekten sonra “Allah’ım, onlara verdiğin rızıkta bereket ver, onları bağışla ve onlara merhamet et” diye dua ettiği aktarılır. Bu davranış, nimetin kaynağına şükredip vesile olan insana da teşekkür etmenin güzel bir örneğidir. Çocuklara da bu tür kısa hayır dualarını göstermek faydalı olur.

Oruç ve iftar sofrası

İftarda yemeğe başlarken besmele çekmek yine esastır. İftar duası olarak bilinen “Zehebe’z-zamê ve’btellet’il-urûk ve sebete’l-ecru inşaallah” ifadesi Ebû Dâvûd’da geçer; susuzluk gitti, damarlar ıslandı, sevap kesinleşti anlamındadır. İftar sofrası, paylaşma bilincinin en yoğun yaşandığı zamandır; bir oruçluya iftar vermenin sevabı da hadislerde zikredilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yemeğe başlarken besmeleyi unutursak ne yapılır?

Hatırlandığında “Bismillâhi evvelehû ve âhirehû” (başında ve sonunda Allah’ın adıyla) denir. Ebû Dâvûd ve Tirmizî’de bu rivayet yer alır.

Yemekten sonra hangi dua okunur?

“Elhamdülillâhillezî et’amenî hâzâ ve rezekanîhi min gayri havlin minnî ve lâ kuvve” duası rivayet edilir. Kısaca “Elhamdülillâh” demek de yeterlidir.

Sofrada su içerken dua var mı?

Besmele ile başlayıp hamd ile bitirmek sünnettir. Zemzem için ayrı bir niyet duası da rivayet edilmiştir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 6 Mayıs 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Et'ime; Müslim, Eşribe; Ebû Dâvûd; Tirmizî (Et'ime); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Yemek" maddesi

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →