Altın ve Döviz Alım Satımında Dikkat Edilecekler

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Sarf Akdi Nedir?
Temel Şartlar
Bankada Altın ve Döviz İşlemleri

Altın ve döviz alım satımında temel kural, bedelin ve malın akit meclisinde teslim edilmesidir (sarf akdi). Peşin ve aynı mecliste teslim şartı bulunmazsa işlem ribâ sayılabilir. Bu nedenle bankadaki hesapla işlem, internet üzerinden alım satım, vadeli ve kaldıraçlı işlemler özel dikkat gerektirir.

Sarf Akdi Nedir?

Sarf, para veya kıymetli madenlerin kendi cinsiyle ya da başka bir cinsle değiştirilmesidir. Altının altınla, dövizin dövizle ya da altının parayla değişimi bu kapsamdadır. Hadis kaynaklarına göre Peygamberimiz “Altın altınla, gümüş gümüşle, buğday buğdayla… misli misliyle, eşit eşit ve peşin peşine; cinsler farklı olduğunda ise peşin olmak şartıyla dilediğiniz gibi satın” buyurmuştur (Müslim, Müsâkât). Bu hadis, aynı cinste miktar eşitliği ve her iki durumda da peşin teslimin esas olduğunu gösterir. Para birimleri de çağdaş fakihlerce bu kapsamda değerlendirilmiştir.

Temel Şartlar

Aynı cins değişimi (örn. 1 gram 24 ayar altın ile 1 gram 24 ayar altın): Miktar eşit olmalı ve teslim aynı mecliste yapılmalıdır. İşçilik farkı gibi ayrıntılar kuyumculukta ayrıca tartışılır.
Farklı cins değişimi (altın karşılığı TL, dolar karşılığı TL): Fiyat serbesttir; fakat teslim aynı mecliste yapılmalıdır.
Akitten sonra ayrılmadan önce kabz: Taraflar ayrılmadan önce bedel ve mal elden ele veya hükmen teslim edilmiş olmalıdır.
Vadesiz ve şartsız akit: Akitte vade veya muhayyerlik şartı koşulmamalıdır.

Bankada Altın ve Döviz İşlemleri

Bankalarda altın veya döviz hesabı üzerinden yapılan alım satım, çağdaş fakihlerce “hükmî kabz” kapsamında değerlendirilir. Hesaba yansıyan tutar, kişinin tasarruf imkânı doğduğu anda teslim edilmiş sayılır. Bu yaklaşım, İslam İşbirliği Teşkilatı bünyesindeki Fıkıh Akademisi’nin kabz hakkındaki kararlarına da dayanır. Pratikte hesaba geçişin anında olması şarttır; havale gibi birkaç gün süren işlemlerde bu şart tartışma konusudur. Katılım bankalarında altın hesabı ve altın alım satım hizmeti sıkça sunulur; bkz. katılım bankası.

Kuyumcuda Alım Satım

Kuyumcudan altın alırken ödeme peşin olmalıdır. Takı gibi işçilikli altın, ayrı bir değerlendirme konusudur: Çağdaş fakihler, işçiliğin ayrı bir bedel taşıdığını belirtip bazı şartlarla izin vermiştir. Taksitle altın alımı ise güçlü ihtilaf konusudur; bu mesele kuyumcudan taksitli altın almak yazısında işlenmiştir. Ayrıca altının ayarı, ağırlığı ve fiyatı konusunda dürüstlük gereklidir; alıcıya yanıltıcı bilgi vermek hile sayılır.

Kaldıraçlı İşlemler ve Forex

Forex gibi kaldıraçlı döviz işlemlerinde genellikle gerçek teslim yoktur; işlemler fark üzerinden kapatılır, kaldıraç ise borç verme niteliği taşır ve gecikme faizi (swap) uygulanır. Bu özellikleri nedeniyle fıkıh kurullarının çoğu bu tür işlemleri caiz görmez. Çünkü hem kabz şartı gerçekleşmez hem de faiz ve spekülasyon unsuru bulunur. Aynı değerlendirmeler kripto varlıklarda kaldıraçlı işlemler için de tartışılmaktadır. Kısa vadeli spekülasyon yerine uzun vadeli ve gerçek teslimli yatırım tercih edilir.

Altın Hesapları ve Birikim

Altın, enflasyona karşı koruma aracı olarak birçok kişi tarafından tercih edilir. Aylık düzenli altın birikimi için “altın günü” uygulaması da bilinir (bkz. altın günü ve döviz günü). Birikimdeki altının nisaba ulaşması hâlinde zekât yükümlülüğü doğar. Altınla ilgili borçlanma ve iade meseleleri borç para verirken altın veya döviz şartı yazısında anlatılmıştır.

Pratik Öneriler

Alım satım yapılan kurumun lisanslı ve denetimli olması, işlemin anında hesaba yansıması ve masrafların açıkça bilinmesi önemlidir. Fiyat farkı (alış-satış makası) hakkında bilgi sahibi olmak da gereklidir. Sahte altın, sahte döviz ve dolandırıcılık riskleri bulunduğundan güvenilir adreslerden alışveriş yapılmalıdır. Peygamberimiz “Doğru ve güvenilir tüccar, peygamberler, sıddıklar ve şehitlerle beraberdir” buyurmuştur (Tirmizî, Büyû). Dürüstlük, işlemin hem hukuki hem ahlaki zeminidir. Ticaretin genel ahlak ilkeleri için İslam ekonomisinin temel ilkeleri yazısına bakılabilir. Vadeli satış ve fiyat farkı için veresiye satış ile fiyat farkı değerlendirmesi yazıları da incelenebilir.

Online Platformlarda ve Dijital Hesaplarda Kabz

İnternet ve mobil uygulamalar üzerinden yapılan alım satımlarda, işlemin gerçekten tamamlanıp tamamlanmadığına bakılmalıdır. Karşı tarafın kimliği belli olmayan platformlarda, ödemenin bekletilmesi veya sonradan iptali gibi durumlar kabzı geciktirir. Sadece bir sipariş verilip hesapta bakiye oluşmuyorsa, ortada tamamlanmış bir sarf akdi bulunmaz. Bu nedenle fiziki altın veya yabancı para teslimi yerine dijital hesap tercih edilecekse, işlemin hesaba derhâl geçtiği ve hesap sahibinin üzerinde tasarruf edebildiği teyit edilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Altın ve döviz alım satımında peşin şartı neden önemlidir?

Altın ve para ribâ cinsleri olduğundan, hadis gereği aynı mecliste teslim edilmeyen işlem ribâ sayılabilir (Müslim).

Bankada altın hesabı açmak caiz mi?

Hesaba anında yansıyan işlemler hükmî kabz sayıldığı için çağdaş fakihler tarafından genellikle caiz görülür; ayrıntılar bankaya göre değişebilir.

Forex işlemleri caiz mi?

Kaldıraç, swap ve gerçek teslim olmaması nedeniyle fıkıh kurullarının çoğu bu işlemleri caiz görmez.

Altın birikimine zekât düşer mi?

Nisap miktarına ulaşan ve üzerinden bir yıl geçen altın için zekât gerekir; hesabı bir fetva makamından öğrenmek yararlıdır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 1 Eylül 2026 · Kaynaklar: Müslim, Müsâkât (Ubâde b. Sâmit rivayeti); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Sarf" maddesi; Uluslararası İslam Fıkıh Akademisi kararları (İslam İşbirliği Teşkilatı)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →