Belçika’da İslam Tarihi: Yayılışı ve Önemli Dönemleri

Belçika’da İslam, 1964’te Fas ve Türkiye ile imzalanan işgücü anlaşmalarıyla başlayan göçün ürünüdür; 1974 tarihli yasayla tanınan resmî din statüsü ve devlet destekli bir yapı, Belçika’yı Avrupa’da Müslümanlar açısından özgün bir hukuki örnek hâline getirmiştir.

İşgücü Anlaşmaları ve Göç

İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra Belçika’nın madenlerinde ve sanayisinde işgücü açığı vardı. 1964’te Belçika ile Fas ve Türkiye arasında işgücü anlaşmaları imzalandı ve yüz binlerce işçi geldi. Faslı işçilerin çoğu Rif bölgesi gibi kuzey Fas’tan, Türkiye kökenliler ise Emirdağ ve Afyon çevresinden geldi. Brüksel, Anvers, Gent, Liège ve Charleroi gibi şehirlerde yoğunlaştılar. 1974’te yeni işçi alımı durdu, ardından aile birleşimleri başladı. Başlangıçta geçici sanılan yerleşim kalıcı hâle geldi.

1974 Tanıma Yasası

Belçika’da kiliseler ve belirli dinî topluluklar anayasa gereği kamu desteği alır. İslam, 19 Temmuz 1974 yasası ile “tanınan dinler” arasına eklendi. Bu karar o dönemde Belçika’nın Suudi Arabistan ile ilişkilerinden de etkilenmişti. Ancak yasanın uygulanması için kurulması gereken temsil organı yıllarca oluşturulamadı. Bu nedenle camilerin tanınması, din öğretmeni ve imamların maaşları gibi konularda uzun süre aksamalar yaşandı. İslam dersi devlet okullarında seçmeli ders olarak okutulabildi.

Brüksel Büyük Camii

1880’lerin başında 50. yıl anıtı olarak Cinquantenaire Parkı’nda yapılan panorama binası, 1969’da Kral Baudouin döneminde Suudi Kral Faysal’a 99 yıllığına tahsis edildi. 1978’de açılan Büyük Cami, Brüksel Müslümanlarının buluşma yeri oldu. Ancak yönetimi Suudi Arabistan’a bağlı Dünya İslam Birliği (Rabıta) tarafından yürütüldüğünden, selefî eğilimli vaazlar eleştirildi. Belçika devleti 2018’de kira sözleşmesini sona erdirme kararı aldı; cami bu tarihten sonra yeniden yapılandırıldı.

İslam Yürütme Organı

1990’larda Müslüman Yürütme Kurulu fikri güçlendi. 1999’da seçimle gelen İslam Yürütme Organı (EMB) kuruldu. Organın üyeleri Fas, Türkiye ve diğer toplulukları temsil eder; çeşitli dönemlerde başkanlık, güvenlik soruşturmaları nedeniyle yönetimde değişiklik yaşandı. EMB, Müslüman cemaatin devlet nezdindeki resmî temsilcisi olmaya devam etmektedir. Camilerin tanınma süreci ise bölgelere (Flaman, Valon ve Brüksel) göre yürütülür; çünkü Belçika’nın federal yapısı bu alanda yetkileri bölgelere devretmiştir.

Güvenlik Tartışmaları ve Toplumsal Gerilim

2000’lerden sonra Belçika’da cihatçı şiddet vakaları yaşandı. 2015 Paris saldırılarının planlayıcılarından bazılarının Brüksel’in Molenbeek mahallesinden çıkması, mahalleyi kamuoyunda tartışmanın merkezine yerleştirdi. Mart 2016’da Brüksel havaalanı ve metro saldırılarında otuz iki kişi hayatını kaybetti. Bu olaylardan sonra camiler ve imamlar üzerindeki denetim arttı. Müslüman toplulukların büyük çoğunluğu şiddeti kınadı ve entegrasyon projeleri yürüttü. Aynı zamanda iş bulma, konut ve ayrımcılık sorunları devam eden diğer toplumsal meselelerdir. Belçika’da 2011’de kamusal alanda yüzü örtmeyi yasaklayan bir yasa yürürlüğe girdi.

Bugünkü Durum

Belçika’da tahmini Müslüman nüfus yüz binlerle ifade edilir; Brüksel’de nüfusun önemli bir bölümü Müslüman kökenlidir. Ülkede yüzlerce cami ve mescit bulunur. Türkiye kökenli topluluk Diyanet İşleri Başkanlığı ile bağlantılı Belçika Diyanet Vakfı ile örgütlenmiştir. Mezhep olarak Sünni çoğunluk yanında Şiî ve Alevi topluluklar da vardır. Müslüman mezarlıkları Flanders ve Brüksel’de sınırlı sayıda bulunur.

Komşu ülkeler için Hollanda, Fransa ve Almanya yazılarına; Orta Avrupa için Avusturya ve İsviçre yazılarına bakabilirsiniz.

Eğitim, İmamlar ve Kamusal Destek

Belçika’da kamu okullarında İslam dersi verilebilmesi için müfredat ve öğretmen atamasını İslam Yürütme Organı yürütür. Din öğretmenlerinin yetiştirilmesi ve imamların eğitimi uzun süre dışarıdan gelen kişilere dayandı; son yıllarda Leuven ve Brüksel’deki üniversitelerde İslam ilahiyatı programları ile imam yetiştirme çalışmaları başlatıldı. Flaman bölgesinde imamların Felemenkçe dil yeterliliği şartı aranırken, Valon bölgesinde Fransızca eğitimi öne çıkar.

Belçika, Müslüman cenazeleri için yer ayırma konusunda da farklı bölgelerde farklı uygulamalar gösterir. Birçok aile cenazesini memleketine gönderir; yine de Belçika’da defin isteyenlerin sayısı artmaktadır. Helal kesim konusunda ise Flaman ve Valon bölgeleri 2019’dan itibaren sersemletmeden kesimi yasaklayan düzenlemelere gitmiş, bu da hem Müslüman hem Yahudi topluluklarda tartışma yaratmıştır.

Bu uygulamalar, Belçika’nın federal yapısının dinî politikalarda yarattığı farklılıkları da gösterir.

Belçika’daki tartışmalar, Avrupa’da dinî çeşitliliğin hukuk ve toplumsal uyum bakımından nasıl yönetilebileceği sorusunun somut bir örneğidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Belçika’da İslam ne zaman resmî din oldu?

19 Temmuz 1974 tarihli yasayla İslam, Belçika’da tanınan dinler arasına girdi. Bu tanıma, cami, öğretmen ve din görevlisi giderleri için kamu finansmanının önünü açtı.

Belçika’daki Müslümanlar hangi ülkelerden geldi?

1964’te imzalanan işgücü anlaşmaları sonrasında özellikle Fas ve Türkiye’den gelenler en kalabalık gruplardır. Sonraki yıllarda Arnavutluk, Kosova, Suriye, Irak ve Afrika’dan gelenler de eklendi.

Brüksel Büyük Camii neresidir?

Cinquantenaire Parkı’ndaki bina 1880’li yıllarda panorama için yapılmış, 1969’da Belçika devleti tarafından Suudi Arabistan’a 99 yıllığına tahsis edilmiştir. 1978’de camiye dönüştürülmüş ve ülkenin en tanınmış camilerinden biri olmuştur.

İslam Yürütme Organı nedir?

1999’da kurulan ve Belçika devletinin Müslümanlarla ilişkilerinde muhatap aldığı resmî temsil kuruluşudur. Camilerin tanınması ve din öğretmenlerinin atanması gibi konularda yetkilidir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 24 Mayıs 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Belçika" maddesi; Felice Dassetto ve diğerleri, Belçika İslam araştırmaları; Belçika Resmî Gazetesi, 19 Temmuz 1974 tarihli yasa; Diyanet İşleri Başkanlığı (diyanet.gov.tr)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →