Maldivler’de İslam Tarihi: Yayılışı ve Önemli Dönemleri

Maldivler’de İslam, tarihî kaynaklara göre 12. yüzyılın ortalarında kralın dinî değişimiyle yerleşmiş, yüzyıllar boyunca sultanlık ve Şâfiî fıkhı çerçevesinde varlığını sürdürmüş ve günümüzde devletin resmî dini hâline gelmiş bir inançtır. Ülke yaklaşık yüzde yüz Müslüman nüfusa sahiptir.

İslam Öncesi Dönem

Maldiv adalarının ilk sakinleri Güney Hindistan ve Sri Lanka kıyılarından gelmiş olan Dravid ve Sinhala kökenli gruplardır. Arkeolojik bulgular, adalarda Budist dönemin sonlarına kadar süren bir yerleşim kültürü olduğunu gösterir. Maldiv adalarının bugünkü kültüründe Sinhala, Dravid, Arap ve Swahili etkilerinin izleri bulunur. Dhivehi dili Hint-Avrupa dil ailesine bağlıdır ve Sinhala dilini akla getirir.

İslam’a Geçiş: Ebu’l-Berekât ve 1153

Maldiv geleneksel anlatısına göre, “Rannamari” adlı deniz canavarını kurban istemekten kurtaran Ebu’l-Berekât adlı Müslüman bir âlimin gösterdiği güçler üzerine Kral Dovemi (Dhovemi Kalaminja) İslam’ı kabul etmiş ve Muhammed el-Âdil sıfatını almıştır. Bu hikâyenin efsane unsurları içerdiği değerlendirilir; yine de İslam’a geçişin 12. yüzyılın ortasında yaşandığı, “Hulûs” adlı kroniğe ve Loamaafaanu adlı bakır levhalara dayandırılır. Dönüşümün siyasi ve ticari etkenler taşıdığı da ileri sürülür, çünkü Hint Okyanusu ticaretinde Müslüman tüccarların rolü artmıştı. Malé’deki Eski Cuma Camii (Hukuru Miskiy), 17. yüzyıldan kalan mercan taşından işçiliğiyle UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde yer alır.

Sultanlık Dönemi ve İbn Battûta

Maldivler, İslam’a geçişten sonra bir sultanlık olarak yönetildi. 14. yüzyılda İbn Battûta adalarda yaklaşık sekiz ay kaldı ve kadılık yaptı. Yerel kadınlarla evlilik, çıplaklık ve boşanma alışkanlıkları gibi konuları düzenlemeye çalıştı, ancak yerel elitin direnişiyle karşılaştı. Seyahatname’de adaların yönetimi, tarım ve ticaret hayatı da ayrıntılı biçimde anlatılır. Kaurular (cowrie kabukları) Hint Okyanusu ve Afrika’da para olarak kullanıldığı için Maldivler önemli bir ticaret merkeziydi.

Portekiz Dönemi ve Thakurufaanu

16. yüzyılda Portekizliler Malé’yi ele geçirdi (1558 civarı) ve kısa süreli bir yönetim kurdu. Yerel kahraman Muhammed Thakurufaanu ve kardeşleri, 1573 civarında Portekiz garnizonunu yenerek adaları bağımsızlığa kavuşturdu. Thakurufaanu, Maldiv ulusal hafızasında bağımsızlık ve İslam’ı koruma sembolüdür. Bu tarihin yıldönümü her yıl “Milli Gün” olarak anılır.

İngiliz Himayesi ve Bağımsızlık

1887’de Maldivler, Britanya’nın koruması altına girdi ancak iç yönetimde sultanlık devam etti. 1932’de ilk yazılı anayasa hazırlandı. 1953’te kısa süreli bir cumhuriyet denemesi yapıldı. 1965’te İngiliz himayesi sona erdi ve ülke bağımsız oldu; 1968’de sultanlık kaldırılarak cumhuriyete geçildi. Bugün Başkanlık sistemi uygulanır.

İslam ve Hukuk Bugün

Maldiv anayasası İslam’ı devletin dini ilan eder ve Müslüman olmayan kişilerin vatandaşlığına izin vermez. İbadet özgürlüğü yalnızca Müslümanlar için güvence altındadır. Hukuk sisteminde Şâfiî fıkhı etkilidir; Aile hukuku ve bazı ceza meselelerinde şeriat esas alınır. İslam İşleri Bakanlığı camilerden hutbe içeriklerine kadar dinî hayatı düzenler. Her adada bir cami bulunur ve imamlar genellikle devlet tarafından atanır.

Okyanus ülkelerinin diğer örnekleri için Sri Lanka, Myanmar ve Somali yazılarına bakılabilir. Afrika kıyısındaki ticaret bağları için Tanzanya ve Kenya yazıları tamamlayıcıdır.

Turizm, İklim ve Dinî Hayat

Maldivler turizmle ayakta duran bir ekonomiye sahiptir; tatil adaları ile yerel halkın yaşadığı adalar arasında ayrım vardır. Yerleşik adalarda alkol yasaktır, cuma günleri resmî tatildir. İklim değişikliği, deniz seviyesinin yükselmesi nedeniyle adaların geleceğini tehdit etmektedir; dinî liderler çevre koruma çağrılarını Kur’an’daki emanet ve israf yasağı ilkelerine dayandırarak desteklemektedir. Ramazan ayında balık ve hurma temelli iftar sofraları geleneksel lezzetleri taşır.

Eğitim ve Gündelik Dinî Uygulamalar

Maldivler’de çocuklar küçük yaşta “edhuruge” denilen geleneksel okullarda Kur’an okumayı ve temel dinî bilgileri öğrenir. Devlet okullarında İslam dersi zorunludur ve Arapça öğretilir. Ülkede Dhivehi dilinde Kur’an meâlleri ve vaaz kitapları yaygındır. Ramazan ayında camilerde teravih ve mukabele geleneği sürdürülür, bayramlarda ise adalar arası ziyaretler yapılır.

Maldiv mutfağı ve müziği de Hint Okyanusu ticaretinin izlerini taşır: ton balığı, hindistan cevizi ve pirinç temel gıdalardır. Düğün ve doğum törenlerinde dinî dualar yerel adetlerle birleşir. Adaların küçüklüğü nedeniyle cami çoğu zaman toplumsal merkezdir; ihtiyaç sahiplerine yardım ve cenaze işleri cemaat dayanışmasıyla yürütülür.

Maldiv dilindeki Kur’an meâlleri ve vaaz yayınları, İslam İşleri Bakanlığı’nın denetiminde yayımlanır.

Sıkça Sorulan Sorular

Maldivler ne zaman Müslüman oldu?

Geleneksel anlatıya göre 1153 civarında (hicri 548) Kral Dovemi, Ebu’l-Berekât adlı bir Müslüman âlimin etkisiyle İslam’ı kabul etti. Bu tarih kronikler ve kitabelere dayanır; öncesinde bölgede Budizm yaygındı.

İbn Battûta Maldivler’de ne yaptı?

14. yüzyılda yaklaşık sekiz ay Maldivler’de kaldı, kadılık görevi üstlendi ve yerel hukuk uygulamalarını düzenlemeye çalıştı. Seyahatname’sinde adaların örf ve adetlerini ayrıntılı anlatmıştır.

Maldivler’de resmî din nedir?

Anayasaya göre İslam devletin dinidir ve ülke vatandaşlarının Müslüman olması şartı aranır. Şâfiî mezhebi uygulanır.

Maldivler’in kısa tarihi nasıl ilerledi?

Sultanlıklar dönemi, 16. yüzyılda Portekiz işgali ve ardından Muhammed Thakurufaanu’nun direnişi, 1887’den itibaren İngiliz himayesi ve 1965’te bağımsızlık başlıca dönemeçlerdir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 31 Ağustos 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Maldivler" maddesi; İbn Battûta, Seyahatname; Hulûs (Ta'rîkh) Maldiv kroniği ve Loamaafaanu bakır levhaları; Diyanet İşleri Başkanlığı (diyanet.gov.tr)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →