Sri Lanka’da İslam Tarihi: Yayılışı ve Önemli Dönemleri

Sri Lanka’da İslam, Hint Okyanusu ticaret yolu sayesinde Arap tüccarlarla erken dönemde temas kurmuş, Portekiz ve Hollanda baskısı altında zorluklar yaşamış ve günümüzde ülke nüfusunun yaklaşık onda birini oluşturan Moor, Malay ve Hint kökenli toplulukların inancı olmuştur.

Arap Tüccarlar ve İlk Yerleşim

Seylan adası, Arapların “Serendib” dediği, Hint Okyanusu’nun mücevher ve baharat ticaretinde önemli bir duraktı. 7.-8. yüzyıllarda Arap tüccarlar Güney Asya kıyılarında yerleşim noktaları oluşturdu. Rivayetlere göre Beruwala’da ilk Arap tüccarlar karaya çıktı ve bugünkü Moor topluluğunun çekirdeği oluştu. Beruwala’daki Ketchimalai Camii, ada Müslümanlarının tarihine ilişkin anlatılarda önemli yer tutar; yapının tarihi konusunda ise farklı iddialar vardır. Yerel Sinhala krallıkları Müslüman tüccarlara ticari özgürlük tanıdı ve bazı tüccarlar saray hizmetinde görev aldı.

Sri Pada ve İbn Battûta

Orta ve güney Sri Lanka’daki Sri Pada (Adem Dağı), Budistler, Hindular, Hristiyanlar ve Müslümanlar için kutsal sayılır. Müslümanlar buradaki ayak izini Hz. Âdem’e ilişkilendirir. İbn Battûta 1344’te dağı ziyaret etti ve Colombo ile Galle çevresindeki Müslüman tüccar ve yöneticiler ile görüştüğünü yazdı. Bu bilgiler, 14. yüzyıldaki kıyı Müslüman toplumunun ayrıntılarını verir.

Portekiz ve Hollanda Dönemi

16. yüzyılın başında Portekizliler kıyı bölgelerine geldi ve Müslüman tüccarların ticaretini kısıtlamaya çalıştı. Müslüman cemaatler camilerinin yıkılması ve ticaret kısıtlamaları gibi baskılarla karşılaştı. 17. yüzyılda Kandy Krallığı Kralı Senarat (1604-1635 döneminde) Müslümanlara iç bölgelere yerleşme izni verdi; bu yerleşimler arasında Batticaloa çevresi öne çıkar. Hollandalılar da Müslümanlara başlangıçta sınırlı özgürlük verdi ancak ticaret tekeli ve vergi uygulamalarıyla kısıtladı. 18. yüzyılda Hollanda, Endonezya’dan sürgün ettiği Malay topluluklarını Seylan’a yerleştirdi; Sri Lanka’daki Malay Müslümanlar bu sürecin sonucudur.

İngiliz Dönemi ve Reformlar

1815’te Seylan’ın tamamı İngiliz yönetimine girdi. 19. yüzyılın ikinci yarısında Müslüman eğitimi ve kimliği üzerine reform hareketleri doğdu. Siddi Lebbe (1838-1898) Müslüman eğitimine ve Tamilce-Arapça yayıncılığa önemli katkıda bulunmuş bir isimdir. Arabi Paşa’nın 1883’te Seylan’a sürgün edilmesi, Mısırlı sürgünün adadaki Müslümanların eğitim hamlesini teşvik etmesine yol açtı; Colombo’da kurulan Zahira Koleji bu çabanın ürünüdür. Hint kökenli Boralar, Memonlar ve Hocalar da tüccar topluluklar olarak yerleşti.

Bağımsızlık Sonrası ve Çatışmalar

1948’de bağımsızlığını kazanan Sri Lanka’da Müslümanlar kendilerini ayrı bir etnik-dinî grup olarak tanımlar; birçok kişi Tamilce konuşsa da kendini Tamil olarak görmez. 1915’te Sinhala-Müslüman gerilimi şiddet olaylarına dönüştü. 1983-2009 arasındaki iç savaşta Müslümanlar iki taraf arasında kaldı. Ekim 1990’da LTTE örgütü Kuzey Eyaleti’nde yaşayan on binlerce Müslümanı yerinden etti. 1990’da Kattankudy’de camilere saldırılar yapıldı. Bu olaylar topluluğun hafızasında derin iz bırakmıştır. 2019 Paskalya saldırılarının ardından Müslüman karşıtı gerilimler arttı.

Kurumlar ve Dinî Hayat

Sri Lanka’da Müslümanların kişisel hukuku, Müslüman Evlilik ve Boşanma Yasası (MMDA) çerçevesinde Şâfiî fıkhına göre düzenlenir. Bu yasanın reformu uzun süredir tartışılır. All Ceylon Jamiyyathul Ulama gibi kuruluşlar dinî rehberlik sağlar. Ülkede binlerce cami ve yüzlerce Kur’an okulu vardır. Colombo’da Cami Ul-Alfar (Kırmızı Cami) 20. yüzyılın başında tamamlanan, Hint-Sarasenik mimari örneği olarak tanınır.

Sri Lanka’nın deneyimi için Maldivler, Myanmar, Moğolistan ve Çad yazıları karşılaştırmalı bağlam sunar. Doğu Afrika’dan benzer deniz ticareti örnekleri için Kenya ve Tanzanya yazılarına bakabilirsiniz.

Gündelik Hayat ve Kültür

Sri Lanka Müslümanları ticaret, mücevher, tekstil ve gıda sektörlerinde güçlüdür. Tamilce ve Sinhalaca konuşan topluluklar arasında Arapça-Tamilce yazı (Arwi) edebiyatı gelişti. Ramazan ayında şehir merkezlerinde iftar pazarları kurulur ve geleneksel tatlılar paylaşılır. Doğu kıyısındaki Kattankudy ve Akkaraipattu gibi kasabalar camiler, medreseler ve çarşılarıyla Müslüman kültürünün canlı merkezleridir.

Eğitim, Siyaset ve Toplumsal Katılım

Sri Lanka Müslümanları arasında okuryazarlık oranı yüksektir ve Zahira Koleji, Colombo’da Müslüman gençlerin yetiştiği başlıca okullardan biri olmuştur. Siyasette Sri Lanka Müslüman Kongresi (SLMC) gibi partiler 1980’lerin sonlarından itibaren özellikle doğu eyaletinde etkin olmuştur. Müslüman bakanlar, hâkimler ve akademisyenler ülkenin kamu hayatında yer almıştır. Hac kotası, Müslüman Evlilik Yasası’nın reformu ve helal sertifikasyonu gibi konular topluluk içinde ve dışında düzenli olarak tartışılır.

Sıkça Sorulan Sorular

Sri Lanka’ya İslam nasıl geldi?

Arap yarımadası ile Hindistan ve Çin arasındaki Hint Okyanusu ticaret yolu üzerindeki Seylan adasına Arap tüccarlar erken İslam döneminden itibaren uğradı. Bu tüccarlar yerleşerek bugünkü Moor topluluğunun temelini oluşturdu.

Sri Lanka Moorları kimlerdir?

Arap kökenli olduğu kabul edilen ve Tamilce konuşan Müslüman topluluktur. Sri Lanka Müslümanlarının çoğunluğunu oluşturur, ülke nüfusunun yaklaşık yüzde 9-10’una denk gelir.

Kandy Krallığı Müslümanlara ne yaptı?

Portekiz baskısından kaçan sahil Müslümanları 17. yüzyılda Kandy Kralı’ndan sığınma istedi ve kralın izniyle iç bölgelere, özellikle doğu kıyısına yerleştirildi.

Sri Lanka’da Müslüman nüfus ne kadar?

2012 sayımına göre yaklaşık 1,9 milyon kişi, yani nüfusun yaklaşık yüzde 9,7’si Müslümandır. Doğu eyaletinde nüfusun yaklaşık üçte biri Müslümandır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 26 Haziran 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Seylan" ve "Sri Lanka" maddeleri; İbn Battûta, Seyahatname; Dennis McGilvray, Crucible of Conflict: Tamil and Muslim Society on the East Coast of Sri Lanka; Sri Lanka Nüfus ve Konut Sayımı, 2012

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →