Filipinler’de İslam Tarihi: Yayılışı ve Önemli Dönemleri

Bu yazıda öğrenecekleriniz

İslam'ın gelişi
İspanyol dönemi: Moro savaşları
Amerikan dönemi ve bağımsızlık

Filipinler’de İslam, Manila’dan önce Mindanao ve Sulu adalarına 14. yüzyılda ulaştı. Sulu ve Maguindanao sultanlıkları İspanyol sömürgeciliğine direndi. “Moro” olarak anılan Müslüman topluluklar bugün nüfusun yaklaşık yüzde beşini oluşturur ve Bangsamoro Özerk Bölgesi’nde yoğunlaşır.

İslam’ın gelişi

Rivayetlere göre Arap ve Malay misyonerler 14. yüzyılın sonunda güney Filipinler’e geldi. Simunul Adası’ndaki (Tavi-Tavi) Sheik Karimul Makhdum Camii (Mahdum Karim), Filipinler’deki en eski cami olarak kabul edilir; geleneksel anlatılara göre 1380 civarında kurulmuştur, ancak tarihi kesin kaynaklarla kanıtlanmış değildir. Şerif Ebubekir Sulu’ya 15. yüzyılın ortasında gelerek Sulu Sultanlığı’nı kurdu (1450 civarı). Şerif Kabungsuvan ise 16. yüzyılın başlarında Maguindanao Sultanlığı’nı kurdu. Bu sultanlıklar Brunei ve Malakka ile ticari ve dinî bağlar kurdu.

İspanyol dönemi: Moro savaşları

1521’de Magellan’ın seferinin ardından İspanya, 1565’te Cebu’da yerleşti ve 1571’de Manila’yı aldı. Manila’da Müslüman Rajah Sulayman Hıristiyan misyonla karşılaştı. İspanyollar, kuzeyin büyük bölümünü Katolik yaptı ancak Mindanao ve Sulu’daki Müslümanları teslim alamadı. Müslümanlara “Moro” (Mağripliler) adı verildi. Üç yüz yıl süren Moro savaşları, deniz akınları ve karşı akınlarla geçti. 1878’de Sulu Sultanı, İspanya ile antlaşma yaptı, ancak İspanyol egemenliği tam kurulamadı.

Amerikan dönemi ve bağımsızlık

1898 Paris Antlaşması ile Filipinler Amerika Birleşik Devletleri’ne devredildi. Amerikan yönetimi, Moro topraklarında yeni bir idare kurdu; Moro direnişi (örneğin Bud Dajo ve Bud Bagsak çatışmaları) bastırıldı. Mindanao’ya kuzeyden büyük ölçekli Hristiyan yerleşimci göçü teşvik edildi; bu politika toprak sahipliği ve nüfus dengesinde Müslümanlar aleyhine değişime yol açtı. 1946’da Filipinler bağımsız oldu. Mindanao’daki toprak anlaşmazlıkları ve temsil sorunları 20. yüzyılın ikinci yarısında silahlı bir harekete dönüştü.

Moro Ulusal Kurtuluş Cephesi ve Bangsamoro süreci

1970’lerin başında Nur Misuari önderliğinde Moro Ulusal Kurtuluş Cephesi (MNLF) kuruldu. 1976 Trablus Antlaşması ile özerklik görüşmeleri başladı ve 1989’da Müslüman Mindanao Özerk Bölgesi (ARMM) oluşturuldu. Moro İslam Kurtuluş Cephesi (MILF), 1980’lerde MNLF’den ayrılarak bağımsız bir yol izledi. 2014’te Bangsamoro Kapsamlı Anlaşması imzalandı; 2019’da halk oylamasıyla Bangsamoro Müslüman Mindanao Özerk Bölgesi (BARMM) kuruldu. Barış sürecinin başarısı hâlâ tartışılan bir konudur; farklı gruplar farklı beklentilere sahiptir. Bu yazı siyasi bir değerlendirme yapmamakta, dinî ve tarihî bağlamı özetlemektedir.

Dinî yapı ve toplum

Filipinler nüfusunun yaklaşık yüzde seksen ikisi Roma Katolik, yaklaşık yüzde beşi Müslümandır. Müslümanlar çoğunlukla Sünnî Şâfiî’dir. Başlıca etnik gruplar Maguindanaon, Maranao, Tausug, Samal, Yakan ve Sangil’dir. Şeriat mahkemeleri aile hukukunda yetkilidir (Müslüman Kişisel Hukuk Kanunu, 1977). Manila’daki Altın Camii (Quiapo) ve Marawi’deki Dansalan çevresindeki camiler, Müslüman topluluğun görünür simgeleridir. Marawi’de 2017’de yaşanan çatışmalar şehre büyük zarar vermiştir. Filipinler Müslümanlarının tarihi için Brunei’de İslam tarihi, Singapur’da İslam tarihi, Tayland’da İslam tarihi, Çin’de İslam tarihi ve Japonya’da İslam tarihi yazıları okunabilir.

Marawi, Dansalan ve Maranao kültürü

Mindanao’daki Lanao Gölü çevresinde yaşayan Maranao halkı, İslam’la bütünleşmiş zengin bir kültüre sahiptir. Marawi şehri, Filipinler’in tek “İslam Şehri” olarak anılır; Dansalan Koleji, çeşitli camiler ve İslam Merkezi burada yer alır. Maranao dokumacılığı (malong), pirinç ve metal işçiliği ve “kulintang” müziği bu kültürün simgeleridir. Maranao toplumunda “sultan” unvanı hâlâ geleneksel olarak ailelerde saklanır. 2017’de şehirde yaşanan beş aylık çatışma, çok sayıda kişiyi yerinden etmiş ve Marawi’nin yeniden inşası bölge halkı için önemli bir gündem olmayı sürdürmüştür.

Sulu Sultanlığı ve Tausug mirası

Sulu Sultanlığı, Joló şehrini merkez alarak 19. yüzyılın sonuna kadar güçlü bir denizci devlet olarak varlığını sürdürdü. Tausug halkı, İslam hukuku ve adat geleneğini birleştiren bir kanun düzeni kurmuştu. Sulu sultanlarının unvanı bugün de bazı ailelerce taşınır ve Filipinler hükümeti tarafından resmî bir hak olarak tanınmaz. Tausug dili, Arapça kelimelerle zengindir. Sulu’da inşa edilen camiler, ahşap ve beton karışımı yapılar olup deniz kıyısında yükselir.

Filipinler Müslümanlarında eğitim ve gelenek

Mindanao’da geleneksel olarak “madrasa” adı verilen İslami okullar Kur’an, Arapça ve temel fıkıh eğitimi verir. Hükümet, 2000’li yıllardan itibaren “Arapça Dil ve İslami Değerler Eğitimi” programını (ALIVE) devlet okullarına entegre etmeye çalışmıştır. Müslüman topluluklarda evlilik, miras ve boşanma konularında şeriat mahkemeleri görev yapar. Hac için Mekke’ye giden Filipinli Müslümanların sayısı yüz binlere ulaşmıştır. Manila’da Quiapo semtindeki Altın Camii (Masjid Al-Dahab), şehirdeki Müslüman toplumun merkezî ibadethanesidir. Bu çok katmanlı tablo, Filipinler’deki İslam’ın hem tarihsel hem güncel boyutunu gösterir.

Filipinler’in dinî çoğulculuğu, Katolik çoğunluk içinde azınlık Müslümanların yüzyıllardır sürdürdüğü kimlik mücadelesiyle birlikte düşünülmelidir. Bu mücadele hem silahlı çatışmalar hem de müzakere ve özerklik girişimleriyle şekillenmiştir.

Sıkça Sorulan Sorular

Filipinler’de en eski cami hangisi?

Simunul Adası’ndaki Sheik Karimul Makhdum Camii; geleneğe göre 1380 civarında kurulmuştur, tarihi kesin değildir.

Moro kimdir?

İspanyol sömürgeciler tarafından güney Filipinler’in Müslüman halklarına verilen addır; bugün bir kimlik ifadesi olarak da kullanılır.

BARMM nedir?

2019’da halk oylamasıyla kurulan Bangsamoro Müslüman Mindanao Özerk Bölgesi’dir.

Filipinler’de Müslüman oranı nedir?

Yaklaşık yüzde beş; çoğunluk Mindanao ve Sulu’da yaşar.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 6 Ağustos 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Filipinler" md.; Cesar Adib Majul, Muslims in the Philippines; Thomas McKenna, Muslim Rulers and Rebels

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →