Filipinler’in En Ünlü Camileri ve Tarihî İslami Eserleri
Simunul Şeyh Karim el-Mahdum Camii, Manila Altın Cami, Davao ve Marawi camileri ile Filipinler'in diğer önemli camileri ve tarihî İslami eserleri.
- Şeyh Karim el-Mahdum Camii
- Manila: Altın Cami
- Mindanao Camileri
Filipinler’in en bilinen camileri, ülkenin en eski camisi sayılan Simunul Adası’ndaki Şeyh Karim el-Mahdum Camii, Manila’daki Altın Cami ve Mindanao’daki Cotabato Büyük Camii’dir. Bu yapılar hem Malay dünyasının ahşap mimarisini hem de modern Arap etkisini birlikte taşır ve Müslüman toplulukların hafızasını yaşatır.
Şeyh Karim el-Mahdum Camii
Tavi-Tavi’nin Simunul Adası’nda yer alan bu camiyi, 1380 civarında Arap tüccar-misyoner Şeyh Karim el-Mahdum’un yaptırdığı rivayet edilir. Filipinler’in en eski camisi olarak ulusal tarihî anıt ilan edilmiştir. Mevcut yapı, aslî yapının yenilenmiş hâlidir ve basit ahşap, tabanı yükseltilmiş yapı özelliğini korur.
Manila: Altın Cami
Quiapo bölgesindeki Masjid Al-Dahab (Altın Cami), 1976’da Libya’nın finansmanıyla yapılmıştır. Altın renkli kubbeleri ve dört minaresiyle dikkat çeker. Manila’daki Müslüman topluluğun merkezidir. Çevresinde Katolik Quiapo Kilisesi bulunur; bu yakınlık şehrin çok dinli yapısını gösterir.
Mindanao Camileri
Cotabato’daki Büyük Cami (Cotabato Şehri), Davao’daki Camii ve Zamboanga’daki Camii Mindanao’nun büyük camileridir. Marawi Gölü kıyısındaki camiler 2017 çatışmalarında zarar görmüş, sonra onarılmıştır. Lanao bölgesinde Maranao halkına ait ahşap oymalı “torogan” evleri ile cami mimarisi birlikte görülür.
Sulu ve Tausug Mirası
Sulu takımadalarında Sulu Sultanlığı’nın izleri bugün de bellidir. Jolo’daki tarihî Sultan sarayı kalıntıları ve mezarlıklar Müslüman tarihine tanıklık eder. Tausug halkı geleneksel sanatlarda Arapça yazıları kullanır.
Ziyaret Bilgileri
Mindanao’ya seyahatte resmî uyarılar takip edilmelidir. Camilerde ayakkabılar çıkarılır, mütevazı giyinilir. Dinî yapı için Filipinler’deki Müslümanlar, ramazan için Filipinler’de ramazan, Tayland için Tayland camileri ve Çin için Çin camileri okunabilir.
Simunul Adası ve İlk Camii
Tawi-Tawi iline bağlı Simunul Adası’ndaki mescit, Filipinler’de inşa edilen ilk İslam ibadet yeri olarak anılır. Rivayete göre Şerif Karim el-Mahdum adlı bir Arap misyoner bu adaya yaklaşık 14. yüzyılın sonunda ayak basmış ve burada mescit yaptırmıştır. Günümüzdeki yapı, orijinal mescidin sonradan yenilenmiş hâlidir; eski ahşap sütunların bir kısmı korunmuştur. Tarihçiler tarihlendirmede ihtiyatlı davranır ve rivayetin sözlü kaynaklara dayandığını belirtir.
Cotabato ve Mindanao’nun Büyük Camileri
Cotabato Şehri’ndeki Büyük Cami, bölgenin en büyük ibadet yerlerinden biridir ve Bangsamoro çevresindeki dinî hayatın merkezi sayılır. Marawi’deki Mindanao Eyalet Üniversitesi çevresindeki camiler, Maranao topluluğunun dinî ve kültürel kimliğiyle iç içe gelişmiştir. 2017’deki çatışmalar Marawi’deki bazı dinî ve kültürel yapılara zarar vermiş, sonraki yıllarda yeniden inşa çalışmaları yürütülmüştür.
Manila: Altın Cami ve Quiapo
Manila’nın Quiapo semtinde yer alan Altın Cami (Masjid Al-Dahab), altın renkli kubbesiyle bilinen şehir merkezli bir cami olup 1970’lerde yapılmıştır. Semt, Katolik Kara Nazarene bayramıyla da tanındığından Müslüman ve Katolik toplulukların birbirine komşu yaşadığı bir yer olarak anılır. Cuma günleri cami çevresindeki tezgâhlarda helal yiyecek, dua kitabı ve tespih satılır.
Tausug Mirası: Jolo ve Sulu
Jolo adasında camiler hem mahalle meclisi hem Kur’an okulu olarak işlev görür. Tausug mezar taşları, üzerinde tahta oyma “okil” motifleriyle dikkat çeker; bu motifler İslam öncesi süsleme geleneğinin yeni bir yorumudur. Sulu’daki tarihî mezarlıklar, sultanlık döneminin aile mezarlarını barındırır. Savaşlar ve doğal afetler nedeniyle birçok yapı zarar görmüş, onarımlar yerel bağışlarla yapılmıştır.
Ziyaret Notları ve Koruma
Mindanao’nun bazı bölgelerinde seyahat tavsiyeleri dönemsel olarak değişir; yolculuktan önce güncel resmî uyarılara bakılmalıdır. Camilerde ayakkabılar çıkarılır, kadınlar başlarını örter. Fotoğraf çekmeden önce görevlilerden izin istemek nezaket gereğidir. Birçok yapı yerel bağışlarla yaşatılır; büyük kısmı için kurumsal bir koruma programı yoktur. Bu nedenle ahşap mimarinin zamanla beton yapılarla değiştirilmesi, tarihî dokunun kaybı açısından uzmanlarca dile getirilir.
Davao, Zamboanga ve Cebu
Davao şehrinde Mindanao’nun çeşitli bölgelerinden gelen Müslümanlar için mahalle camileri ve Kur’an kursları bulunur. Zamboanga’da Tausug, Sama ve Yakan toplulukları komşu mahallelerde yaşar; şehrin ortak dili olan Chavacano, Arapça kökenli dinî terimlerle birlikte kullanılır. Cebu’da ise küçük bir camii, işçi ve öğrenci topluluğuna hizmet eder. Bu yapılar, ülkenin güneyi dışındaki Müslümanların sosyal ve dinî hayatını örgütler.
Mimari Özellikler
Filipinler camilerinde ana kubbe ve minare formları Mısır, Suudi Arabistan ve Malezya’dan alınan örneklere dayanır. Yerel ahşap cami geleneğinde ise çok katlı çatılar ve tahta oyma süslemeler öne çıkar. Tropik iklim nedeniyle geniş saçaklar ve havalandırma açıklıkları yaygındır. Okul ve medrese odaları genellikle cami yapısının yan kanadında bulunur.
Mevlid ve Dinî Günlerde Camiler
Mevlid, Âşûrâ ve Regaib gibi günlerde camiler Moro topluluklarının buluşma noktası olur. Maranao köylerinde mevlid için kadınlar ve erkekler ayrı salonlarda toplanır; Kur’an tilaveti, ilahiler ve yemek dağıtımı programın parçasıdır. Tausug topluluklarında kutlama bir anma yemeğiyle sonlanır. Bu geleneklerin süreci, caminin sosyal işlevini yansıtır.
Sıkça Sorulan Sorular
Filipinler’in en eski camisi hangisi?
Tavi-Tavi’deki Simunul Adası’nda bulunan Şeyh Karim el-Mahdum Camii, 1380 civarında yapıldığı rivayet edilen en eski cami olarak anılır.
Manila’daki Altın Cami nerededir?
Quiapo bölgesinde, 1976’da yapılan Masjid Al-Dahab (Altın Cami) altın kubbesiyle bilinir.
Marawi’deki camiler ne durumda?
2017 çatışmalarında bazı camiler zarar görmüştür; yeniden inşa çalışmaları sürmüştür.
Camileri ziyaret etmek serbest mi?
Genellikle uygun kıyafetle ziyaret edilebilir. Mindanao’da güvenlik koşulları kontrol edilmelidir.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Filipinler" md.; Filipinler Ulusal Kültür ve Sanat Komisyonu; Ulusal Müslüman Filipinliler Komisyonu
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Filipinler" md.
- Filipinler Ulusal Kültür ve Sanat Komisyonu
- Ulusal Müslüman Filipinliler Komisyonu
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.