Hırka-i Şerif Camii: Üveys el-Karanî’ye Verilen Hırka

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Hırka rivayeti
Emanetlerin Osmanlı'ya gelişi
Caminin yapımı

Hırka-i Şerif Camii, İstanbul Fatih’te Sultan Abdülmecid tarafından 1851 yılında yaptırılan ve içinde Hz. Peygamber’e nispet edilen kutsal emanetin sergilendiği camidir. Emanet, rivayete göre Üveys el-Karanî’ye verilen hırka olarak anılır; ancak bu nispet tarihî kesinlikten çok gelenek ve inanca dayanır.

Hırka rivayeti

Müslim’in rivayet ettiği hadiste Hz. Peygamber’in Üveys el-Karanî’yi tâbiînin en hayırlısı olarak andığı bildirilir. Menkıbeye göre Hz. Peygamber vefatından önce hırkasını Üveys’e vermesini vasiyet etmiş, Hz. Ömer ve Hz. Ali bu hırkayı ona ulaştırmıştır. Bu anlatı, hadis kitaplarında yer almaz; sonraki dönem menâkıb ve tasavvuf eserlerinde geçer. Üveys el-Karanî yazısında sağlam hadis metni ile menkıbe ayrımı yapılmıştır.

Bu rivayetin tarihî doğruluğu konusunda ihtiyatlı olmak gerekir. Hırkanın kimden kime geçtiğini gösteren sağlam bir silsile yoktur. Yine de kutsal emanetlere gösterilen saygı, Müslümanlar arasında Hz. Peygamber’e sevgi ifadesi olarak yaygındır.

Emanetlerin Osmanlı’ya gelişi

Hz. Peygamber’e nispet edilen eşyalar, özellikle Yavuz Sultan Selim’in 1517’de Mısır’ı alması sonrasında İstanbul’a getirildi. Halife unvanı ve kutsal emanetlerin Osmanlı’ya geçişi, tarihçiler arasında farklı yorumlanan bir konudur. Emanetlerin büyük bölümü Topkapı Sarayı’ndaki Kutsal Emanetler Dairesi’nde muhafaza edilir. Burada Hırka-i Saadet adı verilen hırka ve başka eşyalar bulunur.

Hırka-i Şerif Camii’ndeki hırka ise başka bir nispetle anılır. Sultan Abdülmecid zamanında bu hırkanın Üveys’in soyundan geldiği iddia edilen bir ailenin elinden saraya geçtiği veya vakfedildiği anlatılır. Ayrıntılar kaynaklara göre değişir.

Caminin yapımı

Sultan Abdülmecid, emanetin korunması ve ziyaret edilebilmesi için Fatih semtinde bir cami ve külliye yaptırdı. Yapım tarihi hicrî 1267 (1851) olarak kabul edilir. Camii, XIX. yüzyıl Osmanlı mimarisinin Barok ve Neoklasik etkili üslubunu taşır. Yapının mimarı konusunda kaynaklar farklı bilgi verir; bazıları Balyan ailesinden bir mimarı gösterir.

Cami, sekizgen veya kare plan üzerine yerleşmiş büyük bir kubbe ve tek minareyle örtülüdür. Yanında bir türbe, hazire ve çeşme yer alır. Camiin yanında kutsal emanetin muhafaza edildiği özel bir bölüm (Hırka-i Şerif Dairesi) vardır.

Ziyaret günü

Hırka-i Şerif, yılın belirli günlerinde, özellikle Ramazan ayının on beşinde ziyarete açılır. Bu gelenek Osmanlı döneminden sürmektedir. Ziyaret günü halk akın eder, uzun kuyruklar oluşur. Ziyaretçiler dua eder, Kur’an okur ve Hz. Peygamber’e salavat getirir. Ziyaretin tarihleri her yıl Diyanet veya Vakıflar tarafından duyurulur.

Ziyaret sırasında kabir ziyaretinde olduğu gibi saygılı, sakin ve gösterişten uzak bir tavır önerilir. Emanetten medet ummak veya ona şirk sayılabilecek bir yaklaşımda bulunmak doğru değildir. İslam âlimleri bu tür emanetlere saygıyı, Hz. Peygamber’e olan sevginin göstergesi olarak yorumlar; ancak ibadetin sadece Allah’a yapılabileceğini vurgular.

Emanet kültürü

Hırka, sakal-ı şerif, diş-i şerif, mühür ve kılıç gibi Hz. Peygamber’e nispet edilen eşyalar Osmanlı’da çok kıymet görürdü. Bu emanetlerin birçoğunun sıhhati konusunda kesin tarihî kanıt yoktur; Osmanlı bu konuda titiz belgeleme yapsa da yüzyıllık aktarımlarda farklılıklar bulunabilir. Bu nedenle emanetler hakkında “Hz. Peygamber’e nispet edilen” ifadesi kullanmak daha doğrudur.

Medine’deki Yeşil Kubbe ve Hücre-i Saadet, kutsal emanetlerin en önemlisi olan Hz. Peygamber’in kabri olarak kabul edilir. İstanbul’daki emanetler ise onun yadigârlarına duyulan sevginin simgesidir.

Fatih’teki diğer mekânlar

Hırka-i Şerif Camii, Fatih ve Çarşamba bölgesine yakındır. Bölgede Fatih Camii, Çarşamba Çarşısı, Feshane ve Yavuz Selim Camii gibi mekânlar da bulunur. Ziyaretçiler hem bu camiyi hem tarihî yarımadadaki diğer yapıları birlikte gezebilir. İstanbul’da ziyaret edilecek tarihî camiler rehberi bu konuda yardımcı olur.

Hırka kavramı ve tasavvuftaki yeri

Hırka, derviş ve sûfîlerin giydiği yün veya kaba kumaştan yapılmış giysidir. Tasavvufta hırka giydirmek, şeyhin müridi yoluna kabul etmesinin simgesidir. “Hırka-i hilâfet” ve “hırka-i irşâd” gibi terimler, tarikat silsilesinin devamını ifade eder. Hz. Peygamber’in hırkasının Üveys’e verilmesi hikâyesi, bu geleneğin kökeni olarak anlatılır. Ancak akademik çalışmalar, hırka giyme geleneğinin tarihsel olarak daha sonraki dönemlerde sistemleştiğini söyler.

“Üveysî” tabiri, bir şeyhe bağlanmadan manevî feyiz alan kişiler için kullanılır. Üveys el-Karanî’nin Hz. Peygamber’i görmeden ona bağlanması bu kavramın temelini oluşturur. Dolayısıyla Hırka-i Şerif Camii, hem bir emanet mekânı hem tasavvuf geleneğinin hatıra yeridir.

Burda ve Hırka-i Saadet ayrımı

Topkapı Sarayı’nda muhafaza edilen Hırka-i Saadet, Hz. Peygamber’in Ka’b b. Züheyr’e hediye ettiği ve sonradan Muâviye’nin satın aldığı rivayet edilen “Bürde-i Şerif”tir. Bu rivayet de menkıbevî unsurlar içerir. Hırka-i Şerif Camii’ndeki hırka ise farklı bir nispete sahiptir. Bu iki emanet çoğu kaynakta karıştırılır; okuyucunun bu ayrımı bilmesi faydalıdır. Her iki durumda da emanetlerin sıhhati konusunda tarihî kesinlik sağlamak zordur ve Osmanlı’nın saygı geleneği ön plandadır.

Külliyenin diğer yapıları

Cami çevresinde sebil, çeşme ve bir mektep gibi yapılar bulunur. Hazire bölümünde dönemin devlet adamları ve hizmetlilerine ait mezarlar vardır. Cami, XIX. yüzyılın modernleşme döneminde Osmanlı sarayının kutsal emanetlere verdiği önemin mimari bir ifadesi olarak değerlendirilir. Benzer bir şekilde Bursa’daki Emir Sultan Camii de XIX. yüzyılda yenilenen manevî bir merkezdir.

Sıkça Sorulan Sorular

Hırka-i Şerif Camii’ni kim yaptırdı?

Sultan Abdülmecid, 1851 yılında yaptırdı.

Hırka kime verilmiştir?

Menkıbeye göre Üveys el-Karanî’ye verilmiştir; bu nispet hadis kaynaklarında değil sonraki anlatılarda geçer.

Ne zaman ziyaret edilebilir?

Geleneksel olarak yılın belirli günlerinde, özellikle Ramazan’ın on beşinde ziyarete açılır.

Emanetten medet umulur mu?

Hayır; sadece saygı ve sevgi gösterilir, dua ve ibadet yalnız Allah’a yapılır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 20 Eylül 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Hırka-i Şerif Camii" ve "Üveys el-Karanî" md.; Müslim, Fezâilü's-sahâbe; Ebû Nuaym, Hilyetü'l-evliyâ; Eyice, Semavi, İstanbul Camileri

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →