Hz. Ümmü Habîbe (r.a.) Kimdir? Hayatı ve Peygamberimizle Evliliği

Hz. Ümmü Habîbe (Remle bint Ebî Süfyân), Kureyş’in müşrik lideri Ebû Süfyân’ın kızıdır. Babasının muhalefetine rağmen müslüman olmuş, eşiyle Habeşistan’a hicret etmiş, eşi dinden dönünce yalnız kalmış ve Necâşî’nin aracılığıyla Peygamberimizle evlenmiştir. Medine’de vefat etmiştir.

Soyu ve Ailesi

Remle, Ebû Süfyân b. Harb ile Safiyye bint Ebi’l-Âs’ın kızıdır. Babası Mekke’nin en nüfuzlu liderlerindendi ve uzun süre Müslümanlara karşı mücadele etti. Kardeşi Muâviye sonradan Emevî halifesi oldu. Annesi Safiyye, Hz. Osman’ın halasıdır. Dolayısıyla Remle, Emevî soyuna mensuptur. Yirmili yaşlarında Ubeydullah b. Cahş ile evlendi. Ubeydullah, Hz. Peygamber’in halasının oğlu ve Zeyneb bint Cahş’ın kardeşidir.

Remle, Mekke’de ailesinin baskısına rağmen erken dönemde İslam’ı kabul etti. Babasının karşıtlığı ve müşrik çevrenin baskısı nedeniyle eşiyle birlikte Habeşistan’a hicret etti. Orada kızı Habîbe doğdu; bu nedenle “Ümmü Habîbe” künyesiyle anıldı.

Habeşistan’da Zor Günler

Habeşistan’da kaldıkları süre içinde Ubeydullah b. Cahş’ın Hristiyanlığa geçtiği ve orada öldüğü kaynaklarda aktarılır. Bu rivayetin ayrıntılarında farklılıklar vardır: Bazı kaynaklara göre Ubeydullah İslam’dan çıkıp Hristiyan oldu ve içkiye düştü; bazı kaynaklara göre ise vefat etti. Ümmü Habîbe, yabancı ülkede yalnız ve kimsesiz kalmasına rağmen imanında sabit kaldı. Rüyasında eşini kötü bir hâlde gördüğünü, bunun ardından yaşadığı olayların bunu doğruladığını anlatır. Bu zor dönemde Necâşî ve Habeşistan’daki Müslüman cemaat ona destek oldu.

Ümmü Habîbe’nin durumu, imanı için baba, eş ve vatanından ayrılmanın örneğidir. Müslümanların Habeşistan’daki hayatı Hz. Sevde’nin hicret hikâyesi ile benzer çizgide anlaşılabilir.

Necâşî Eliyle Nikâh

Hz. Peygamber, Ümmü Habîbe’nin durumunu öğrenince Habeşistan Necâşîsi Ashame’ye (Nejashi) bir elçi göndererek kendisiyle evlendirilmesini istedi. Necâşî, Ümmü Habîbe’ye haber gönderdi; o da Halid b. Said b. el-Âs’ı vekil tayin etti. Nikâh Habeşistan’da, Müslümanların huzurunda kıyıldı. Necâşî mehri (dört yüz dinar altın) kendi malından ödedi ve hanımlarının hediyeleriyle düğün hazırlığı yaptı. Bu olay hicretin 6. veya 7. yılında gerçekleşti. Ümmü Habîbe daha sonra Şurahbil b. Hasene ile birlikte Medine’ye geldi. Peygamberimizin eşleri arasında kendi ülkesinden uzakta evlenen ilk ve tek hanımdır.

Bu nikâh, hem yalnız kalan bir muhacire sahip çıkmayı hem de Mekke’nin lideri Ebû Süfyân’la ilişkilerde yumuşama sağlamayı amaçlayan bir hamle olarak yorumlanır. Ancak bu yorumlar kaynaklarda doğrudan verilmemiştir; tarihçilerin çıkarımları niteliğindedir.

Ebû Süfyân’ın Ziyareti

Hudeybiye antlaşmasının ihlali ve sonrasında Ebû Süfyân, Medine’ye gelerek antlaşmayı yenilemek istedi. Kızının evine girdi ve Peygamber’in yatağına oturmak istedi. Ümmü Habîbe yatağı katladı. Babası “Kızım, bu yatağı bana mı layık görmedin, yoksa yatağa mı beni?” diye sorunca, “Bu, Resûlullah’ın yatağıdır; sen ise müşrik ve necis birisin” cevabını verdi. İbn Hişâm ve İbn Sa’d’da yer alan bu rivayet, imanının kararlılığını ve baba-kız ilişkisindeki gerilimi gösterir. Rivayetin sened bakımından incelenmesi gerekmektedir. Aynı baba Mekke’nin fethinde (8/630) müslüman oldu ve Ümmü Habîbe’nin sevinci kaynaklarda anlatılır.

Medine Yılları ve Vefatı

Medine’de diğer hanımlarla birlikte yaşayan Ümmü Habîbe, ibadet ve ilimle tanındı. Babası Ebû Süfyân’ın vefatında (31/652) üç gün sonra güzel koku sürünerek yas tutmanın kocası dışındakiler için üç günü geçmeyeceğini söylediği rivayet edilir; bu rivayet Buhârî ve Müslim’de yer alır ve kadınlarda yas süresi hükmüne delil sayılır. Hz. Osman’ın şehadeti sırasında Medine’de yaşıyordu ve kuşatma sırasında Hz. Osman’a destek olduğu aktarılır.

Hz. Ümmü Habîbe, 44/664 yılında kardeşi Muaviye’nin hilafeti sırasında Medine’de vefat etti. Cenazeyi Medine valisi Mervân b. Hakem’in kıldırdığı bildirilir. Cennetü’l-Bâkî’ye defnedildi. Yaklaşık yetmiş yaşında olduğu aktarılır. Hz. Âişe, ölümünden önce kendisini çağırıp helalleşmiş, birbirlerine hakkını helal etmiştir. Bu rivayet, hanımlar arasındaki rekabetin ölüm döşeğinde barışa dönüştüğünü gösterir. Rivayetleri ve faziletleri Hz. Ümmü Habîbe’nin faziletleri ve rivayetleri yazısında anlatılır.

Evliliğin Hikmetleri Üzerine

Âlimler Ümmü Habîbe ile yapılan evliliğin gerekçeleri üzerinde durur. Birincisi, imanı uğruna ailesini, vatanını ve eşini kaybetmiş bir hanıma sahip çıkma ve onu koruma anlamına gelir. İkincisi, kabileler arası evlilik bağının babası Ebû Süfyân’ın Müslümanlara karşı tutumunu etkileme ihtimali taşımasıdır. Üçüncüsü ise Habeşistan’daki Müslümanların ve Necâşî’nin Peygamber’e duyduğu saygıyı pekiştirmesidir. Bu gerekçelerin bir kısmı rivayetlerde doğrudan yer almaz, tarihçilerin değerlendirmeleridir.

Ayrıca bu evlilik, vekâletle nikâhın nasıl yapıldığına dair bir örnek sunar. Gıyabında kıyılan nikâh, vekil ve şahitlerin varlığıyla geçerli sayılır; fıkıh kitapları bu olaya dayanarak vekâletle evliliğin cevazını delillendirir. Genel bağlam için çok evliliğin hikmetleri yazısına da bakılabilir.

Değerlendirme

Hz. Ümmü Habîbe’nin hayatı, aile baskısı ve hicret zorluklarına rağmen imanında sebat eden bir kadının hikâyesidir. Mekke’nin lideri olan babasıyla farklı inançta olması, onu tarihin dikkat çeken kadınlarından biri yapar. Peygamberimizin hanımlarıyla birlikte, Hz. Cüveyriye gibi farklı kabilelerden gelen eşler İslam toplumunun birleştirici yapısını gösterir. Okuyucu için kaynakların sened ve metin açısından dikkatle okunması önerilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Hz. Ümmü Habîbe kimdir?

Mekke’nin önde gelen müşrik liderlerinden Ebû Süfyân’ın kızı olup erken müslüman olan, Habeşistan’a hicret eden ve Peygamberimizin hanımlarından biri olan sahabiyyedir.

Peygamberimizle nasıl evlendi?

Habeşistan’da eşi Ubeydullah b. Cahş’ın ölümü veya dinden dönmesi üzerine yalnız kalınca, Peygamberimiz Necâşî aracılığıyla ona nikâh teklif etti. Nikâh Habeşistan’da kıyıldı.

Ebû Süfyân’la görüşmesi nasıldı?

Rivayete göre Ebû Süfyân Medine’ye gelip kızının odasına girince Ümmü Habîbe Peygamberin yatağını katladı ve “Sen müşriksin, bu yatağa oturamazsın” dedi.

Hz. Ümmü Habîbe ne zaman vefat etti?

Kaynaklarda genelde 44/664 yılı verilir. Medine’de vefat etmiş, Cennetü’l-Bâkî’ye defnedilmiştir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 27 Mayıs 2026 · Kaynaklar: İbn Sa'd, et-Tabakātü'l-Kübrā; İbn Hişâm, es-Sîre; Buhârî ve Müslim, Cenâiz ve Talâk; İbn Hacer, el-İsâbe; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Ümmü Habîbe" md.

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →