Hz. Sevde (r.a.) Kimdir? Hayatı ve Peygamberimizle Evliliği

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Soyu ve Ailesi
Habeşistan Hicreti
Peygamberimizle Evliliği

Hz. Sevde bint Zem’a, Hz. Hatice’nin vefatından sonra Peygamber Efendimiz’in evlendiği ilk hanımdır. Daha önce müslüman olmuş, Habeşistan’a hicret etmiş, eşi Sekrân’ın vefatından sonra Mekke’de dul kalmıştır. Medine’de yaşamış ve kaynaklara göre 54/674 yılında vefat etmiştir.

Soyu ve Ailesi

Sevde, Kureyş kabilesinin Âmir b. Lüey koluna mensup Zem’a b. Kays’ın kızıdır. Annesi Neccâr oğulları kabilesinden Şemûs bint Kays’tır; dolayısıyla annesi yoluyla Medineli Hazrec’in bir koluyla akrabalığı vardır. Hz. Peygamber ile soyu Kâ’b b. Lüey’de birleşir. Doğum tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte, Peygamber’le evlendiğinde 50 yaşlarında olduğu rivayet edilir. Bazı kaynaklar Sevde’nin yaşını daha genç gösterir, bu konuda kesin bilgi yoktur.

Sevde’nin amcaoğlu Sekrân b. Amr ile evliydi. Sekrân, ilk müslüman olanlardandı. Sevde de İslam’ı erken dönemde kabul etti. Ailesi, özellikle babası ve diğer yakınları müşrik olduğundan zor günler yaşadılar. Bu iman yolunda gösterilen kararlılık, onun ilk dönem müslümanlardan sayılmasını sağlar.

Habeşistan Hicreti

Müslümanların Mekke’de maruz kaldığı baskılar üzerine Hz. Peygamber, bazı sahabilerin Habeşistan’a hicret etmesine izin verdi. Sekrân ve Sevde, ikinci hicret kafilesiyle Habeşistan’a gittiler. Orada Necâşî’nin himayesinde bir süre yaşadılar. Sonra Mekke’ye döndüler; Sekrân dönüşten kısa süre sonra vefat etti. Bazı kaynaklara göre Habeşistan’da vefat etmiştir. Her iki rivayet de sîre kitaplarında geçer. Sevde dul kalmış, geçimi ve korunması sorun hâline gelmişti.

Habeşistan hicretine katılmak, o dönemde büyük bir fedakârlık anlamına geliyordu. Müslümanlar yurtlarını, mallarını ve akrabalarını bırakarak yabancı bir ülkede yaşamayı seçmişlerdi. Sevde’nin bu hicrete katılması, imanındaki sağlamlığın göstergesi olarak anılır.

Peygamberimizle Evliliği

Nübüvvetin onuncu yılında, Hz. Hatice ve Ebû Tâlib’in vefat ettiği “hüzün yılı”nın ardından Peygamber Efendimiz derin bir yalnızlık yaşıyordu. Çocuklarının bakımı ve evin düzeni için bir hanıma ihtiyaç vardı. Rivayete göre Havle bint Hakîm, Hz. Peygamber’e Sevde’yi ve Âişe’yi teklif etti. Peygamber Sevde ile evlendi. Bu evlilik, Peygamberimizin eşleri arasındaki ikinci evliliktir. Sevde, Hz. Fâtıma ve diğer kızlara anne şefkati göstermiş, ev işlerini ve çocuk bakımını üstlenmişti.

Sevde’nin evliliği, çok evliliğin hikmetlerinden biri olan dul ve yaşlı kadınlara sahip çıkma bağlamında incelenir. Bu ayrıntılar çok evliliğin hikmetleri yazısında tartışılır. Mekke’de bir süre Hz. Peygamber’in evinde yalnız hanım olarak yaşadı. Hicret’ten sonra Medine’de Âişe de evine gelince ev hayatı değişti.

Medine Yılları ve Sırasını Bağışlaması

Medine’de Hz. Sevde, Mescid-i Nebevî’nin yanındaki odalardan birinde yaşadı. Yaşlanıp ağırlaştıkça, Hz. Peygamber’in kendisini boşayabileceği endişesi taşıdı. Rivayete göre Sevde, kendisine ayrılan sırayı Âişe’ye bağışlamak karşılığında eşi olarak kalmak istedi. Hz. Peygamber de bunu kabul etti. Nisâ 4/128. ayetin (eşlerin birbiriyle anlaşarak barışması) bu olayla ilişkilendirildiği kaynaklarda geçer. Bu uygulama, eşler arasında karşılıklı rıza ve hoşgörüyü gösteren örnek olarak anılır.

Sevde, ayrıca Hz. Peygamber’e karşı sevgi ve saygıyla davranır, şakacı ve cömert tabiatıyla bilinirdi. Kaynaklarda onun bir gün Peygamber’le gece namazında rükûda burnunun kanamasından endişe ettiği, bunu söyleyince Peygamber’in güldüğüne dair anlatımlar bulunur; bu tür rivayetlerin sıhhati farklı değerlendirilir ve ihtiyatla aktarılmalıdır. Bunun dışında Hz. Sevde’nin sosyal ilişkileri sade ve nazikti.

Vefatı ve Mirası

Hz. Sevde’nin vefat tarihi kaynaklarda farklı verilir. Bir görüşe göre 22/643 civarında, Hz. Ömer’in hilafetinin sonlarında; diğer görüşe göre 54/674 yılında, Muaviye döneminde Medine’de vefat etmiştir. İbn Sa’d ve İbn Hacer bu iki görüşü de aktarır; Buhârî’nin Târîh’inde ise Hz. Ömer dönemi vurgulanır. Cennetü’l-Bâkî mezarlığına defnedilmiştir. Vefatından önce Hz. Âişe’ye kendisine ait odayı bırakmıştı. Bu da onun Âişe ile ilişkisini gösteren bir ayrıntıdır.

Sevde’nin rivayet ettiği hadis sayısı azdır; kaynaklara göre beş civarındadır ve bunlardan biri Buhârî’de yer alır. Bu hadisler genellikle günlük yaşamdan örnekler içerir. Onun ahlakı, rivayetleri ve diğer özellikleri Hz. Sevde’nin faziletleri ve rivayetleri yazısında ele alınır. Peygamber’in diğer hanımlarından Hz. Hafsa, hayat öyküsüyle ayrıca incelenmiştir. Müminlerin anneleri hakkında Kur’an’ın hükümleri Müminlerin anneleri yazısında açıklanır.

Değerlendirme

Hz. Sevde’nin hayatı, ilk müslümanların yaşadığı sıkıntıları, hicretin getirdiği fedakârlığı ve Hz. Peygamber’in ailesinin sade yapısını gösterir. Dul bir kadın olarak evlilik yapması, kimsesiz kalanlara sahip çıkma örneğidir. Ayrıca sırasını bağışlama olayı, aile içinde fedakârlık ve bağışlama kültürünün bir göstergesi olarak anılır. Bu özellikleriyle Hz. Sevde, İslam tarihinde sessiz ama değerli bir sahabiyye olarak yer alır. Hz. Âişe ile ilgili konular ve diğer eşlerin yaşamları da bu çerçevede okunabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Hz. Sevde kimdir?

Kureyş’in Âmir b. Lüey koluna mensup, Hz. Hatice’nin vefatından sonra Peygamberimizle evlenen ilk hanımdır. Daha önce Sekrân b. Amr ile evliydi.

Hz. Sevde ne zaman evlendi?

Hz. Hatice’nin vefatından sonra, nübüvvetin 10. yılında Mekke’de Peygamberimizle evlenmiştir.

Hz. Sevde ne zaman vefat etti?

Vefat tarihi kaynaklarda farklıdır. Bazı kaynaklar 54/674 (Muaviye dönemi), bazıları ise Hz. Ömer dönemini (22/643 civarı) verir.

Hz. Sevde sırasını neden Âişe’ye bıraktı?

Rivayete göre yaşlandığında Peygamberimiz tarafından ayrılmasından endişe duyunca, kendi sırasını Âişe’ye bağışlayarak eşi olarak kalmayı seçmiştir. Bu olay Nisâ 4/128 ayetiyle ilişkilendirilir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 31 Ağustos 2026 · Kaynaklar: İbn Sa'd, et-Tabakātü'l-Kübrā; İbn Abdilber, el-İstîâb; İbn Hacer, el-İsâbe; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Sevde bint Zem'a" md.

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →