Abdülmuttalib Kimdir? Peygamberimizle Yakınlığı ve Hayatı

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Soyu ve Doğumu
Zemzem Kuyusunun Yeniden Bulunması
Abdullah'ın Adanması

Abdülmuttalib, Peygamberimizin dedesi ve Kureyş’in önde gelen liderlerindendir. Asıl adı Şeybe’dir. Zemzem kuyusunu yeniden bulması, Fil Vakası sırasındaki tavrı, oğlu Abdullah’ı adaması ve yetim torunu Muhammed’i himayesine alması ile bilinir. Peygamber sekiz yaşındayken vefat etmiştir.

Soyu ve Doğumu

Abdülmuttalib, Haşim b. Abdimenâf’ın oğludur. Annesi Medineli Selmâ bint Amr’dır. Haşim, Gazze’ye yaptığı ticaret yolculuğunda öldüğünde, Şeybe Medine’de annesinin yanında büyüdü. Saçlarında beyaz teller bulunduğu için “Şeybe” (ihtiyar) adı verildi. Amcası Muttalib onu Mekke’ye getirdiğinde, insanlar çocuğu köle sanıp “Abdülmuttalib” (Muttalib’in kölesi) diye çağırdı; bu ad kalıcı oldu. Şeybe bu ad altında Mekke’de büyüdü ve babasından kalan hak ve görevleri geri aldı. Amcası Nevfel’in elinden bazı mallarını hukuki mücadeleyle kurtardı. Haşim b. Abdimenâf yazısında babasının hayatı anlatılır.

Muttalib’in ölümü üzerine Abdülmuttalib Mekke’nin siyasi ve dinî liderliğini devraldı. Kâbe’ye hizmet (sikâye ve rifâde) görevlerini üstlendi; hacılara su ve yiyecek ikramı yapma görevi onun sorumluluğundaydı.

Zemzem Kuyusunun Yeniden Bulunması

Sîre kaynaklarına göre Zemzem kuyusu Cürhümlüler’in Mekke’den ayrılışı sırasında kapatılmıştı. Abdülmuttalib bir rüyada kuyunun yerini gösteren emirler aldı. Kâbe yakınında kazıya başladı; oğlu Hâris ona yardım etti. Kazı sonucunda kuyu ortaya çıktı, ayrıca Cürhümlüler’in gömdüğü altın kılıçlar ve geyik heykelleri bulundu. Kureyş kabileleri kuyuda hak iddia edince, hakemlik için bir kâhine gitmek üzere yola çıkıldı; yolculukta su bittiği, Abdülmuttalib’in devesinin ayağının altından su fışkırdığı ve böylece kuyunun ona ait olduğunun anlaşıldığı anlatılır. Bu rivayetler menkıbevî unsurlar taşır ve tarihî detaylar kesin olarak teyit edilemez. Zemzem bugün Mescid-i Haram’da hacıların ve umre yapanların içtiği kutsal sudur.

Abdülmuttalib bu kazı sırasında on oğlu olursa birini Allah için kurban edeceğine dair adak yaptı. Bu adak, daha sonra hayatını belirleyecek olaydı.

Abdullah’ın Adanması

Abdülmuttalib’in on erkek çocuğu olunca adağını yerine getirmek istedi. Kâbe’de kura çekti ve kura en sevdiği oğlu Abdullah’a çıktı. Kureyş büyükleri ve Abdullah’ın dayıları buna karşı çıktı; bir kâhine danışılması önerildi. Kâhin, Abdullah ile on deve arasında kura çekilmesini ve her seferinde deve sayısını on artırmayı önerdi. Kura yüz deve olunca deveye çıktı. Abdülmuttalib yüz deveyi kurban etti ve Abdullah kurtuldu. Bu olayın ardından Abdullah, Âmine ile evlendi ve Peygamber’in babası oldu. Diyet miktarının yüz deve olarak belirlenmesi Arap geleneğinde bu olaya dayandırılır. Rivayetin ayrıntıları İbn Hişâm ve Taberî’de geçer; yine de bir kısmı efsanevi unsur taşır.

Fil Vakası

Abdülmuttalib’in en tanınmış olaylarından biri Fil Vakası’dır (yaklaşık 570). Yemen Valisi Ebrehe, Kâbe’yi yıkmak amacıyla büyük bir orduyla ve fillerle Mekke’ye yürüdü. Ordu Mekke yakınlarında Abdülmuttalib’in develerini ele geçirdi. Abdülmuttalib Ebrehe’nin huzuruna çıkıp develerini istedi. Ebrehe “Ben Kâbe’yi yıkmaya geldim, sen develerini mi soruyorsun?” dediğinde Abdülmuttalib “Ben develerin sahibiyim; Kâbe’nin de kendi sahibi vardır, onu o korur” cevabını verdi. Mekkeliler şehri boşaltıp dağlara çekildi; Abdülmuttalib Kâbe’nin kapı halkasına tutunarak Allah’a dua etti. Ebrehe’nin ordusu, Fil Suresi’nde anlatıldığı üzere, “Ebâbil” kuşlarının attığı çamurtaşlarla helak edildi.

Bu olay Arap tarihinde “Fil Yılı” olarak adlandırılmış ve Hz. Peygamber’in doğumuyla aynı yıla denk geldiği rivayet edilmiştir. Abdülmuttalib’in sözü, Mekke’nin Kâbe’ye olan manevi bağlılığını ve bir ölçüde tevhid inancı kalıntılarını gösterir. Müfessirler bu sözün anlamı hakkında farklı yorumlar yapar. Osmanlı’daki Kâbe hizmetleri yazısı Kâbe’nin sonraki dönemdeki bakımını anlatır.

Torunu Muhammed’in Himayesi ve Vefatı

Peygamber’in babası Abdullah, o doğmadan önce vefat etti. Annesi Âmine’nin ölümü üzerine altı yaşındaki yetim Muhammed’i Abdülmuttalib yanına aldı. Onu çok severdi; Kâbe’nin gölgesinde kendisine ayrılmış minderde onu yanında oturturdu. Çocuk Muhammed’in ileride büyük bir iş yapacağını söylediği rivayet edilir. Abdülmuttalib torununa iki yıl baktıktan sonra yaklaşık seksen yaşında vefat etti (yaklaşık 578). Ölürken Muhammed’in korunmasını oğlu Ebû Tâlib’e vasiyet etti. Cenazede Muhammed ağladı ve cenazeyi takip etti. Hacûn’da (Cennetü’l-Muallâ) defnedildi. Bu bilgiler sîre kaynaklarında anlatılır. Vasiyet Ebû Tâlib‘in himayesine zemin hazırladı.

Abdülmuttalib’in on iki veya on bir oğlu olduğu kaynaklarda geçer: Hâris, Zübeyr, Ebû Tâlib, Abdullah, Hamza, Ebû Leheb, Gaydak, Mukavvim, Dırâr, Abbas ve Kusam gibi. Bunların bir kısmı Müslüman oldu: Hamza, Abbas. Bir kısım ise inkârda kaldı: Ebû Leheb. Kızları arasında Safiyye (Zübeyr’in annesi), Atike, Ümeyme (Zeyneb bint Cahş’ın annesi), Berre, Erva ve Beyzâ bulunur.

Değerlendirme

Abdülmuttalib, Câhiliye döneminde Mekke’nin saygın liderlerindendir. Zemzem ve Fil Vakası gibi olaylarla anılır. Tevhid inancına yakın tavırlarıyla ilgili rivayetler tarihçilerce farklı yorumlanmıştır. İslam öncesi dönemde bir müşrik olarak mı yoksa Hanîf gibi mi öldüğü konusu kelam kitaplarında tartışma konusudur; konu kesin hükümlerden kaçınılarak ele alınmalıdır. Sîre kaynaklarının menkıbevî unsurlarını tarihî gerçekle ayırt etmek gerekir. Câfer-i Tayyâr gibi torunları ise İslam tarihinde önemli roller üstlenmiştir.

Sıkça Sorulan Sorular

Abdülmuttalib kimdir?

Peygamberimizin dedesi, Haşim’in oğlu ve Kureyş’in önde gelen liderlerindendir. Asıl adı Şeybe’dir.

Zemzem’i nasıl yeniden buldu?

Rivayete göre rüyada kendisine kuyunun yeri gösterildi, kazı yaptı ve Zemzem’i yeniden ortaya çıkardı. Bu olay sîre kaynaklarında yaygın bir anlatıdır.

Fil Vakası’ndaki sözü nedir?

Ebrehe’nin ordusu develerini aldığında “Ben develerin sahibiyim; Kâbe’nin de bir sahibi vardır, o korur” dediği rivayet edilir.

Abdülmuttalib ne zaman vefat etti?

Torunu Muhammed sekiz yaşındayken, yaklaşık 578 yılında Mekke’de, seksenin üzerinde bir yaşta vefat ettiği rivayet edilir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 18 Mayıs 2026 · Kaynaklar: İbn Hişâm, es-Sîre; İbn Sa'd, et-Tabakātü'l-Kübrā; Taberî, Târîh; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Abdülmuttalib" md.

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →