Hz. Ümmü Seleme (r.a.) Kimdir? Hayatı ve Peygamberimizle Evliliği

Hz. Ümmü Seleme (Hind bint Ebî Ümeyye), Mahzûm kabilesinden gelen, Habeşistan ve Medine hicretlerine katılmış, eşi Ebû Seleme’nin Uhud yaralarından vefatının ardından hicretin dördüncü yılında Peygamberimizle evlenmiş bir sahabiyyedir. Hudeybiye’deki isabetli tavsiyesi ve ilmî kişiliğiyle tanınır.

Soyu ve İlk Evliliği

Hind, Kureyş’in Mahzûm koluna mensup Ebû Ümeyye b. el-Muğîre’nin kızıdır. Babası cömertliğiyle “Zâdürrakb” (yolcunun azığı) lakabıyla anılırdı. Hind, amcaoğlu Abdullah b. Abdülesed (Ebû Seleme) ile evlendi. Ebû Seleme, Hz. Peygamber’in süt kardeşi ve ilk müslümanlardandı. Çift, Mekke’de İslam’ı erken kabul etti ve müşriklerin baskısı arttığında Habeşistan’a hicret etti. Orada çocukları Seleme doğdu. Bu hicret, kaynaklarda büyük fedakârlık örneği olarak anılır.

Habeşistan’dan dönüşte ve ardından Medine’ye hicret sırasında ilginç bir süreç yaşandı. Ebû Seleme, Medine’ye gitmek üzere eşi ve oğluyla yola çıktığında Hind’in ailesi kızlarını götürmesine engel oldu; Ebû Seleme’nin ailesi de çocuğu aldı. Böylece aile üçe bölündü ve Hind yaklaşık bir yıl boyunca her gün sabah Mekke’nin Ebtah mevkiine gidip ağladı. Sonunda aile fertleri merhamete geldi, çocuğu ve Hind’i serbest bıraktı. Hind, tek başına yola çıktı ve Ten’im mevkiinde Kâbe anahtar sorumlusu Osman b. Talha ile karşılaştı. Osman, ona eşlik etti ve Medine’ye kadar götürdü. Hind sonradan “Osman gibi cömert ve edepli bir yol arkadaşı görmedim” demiştir. Osman da sonradan müslüman oldu. Bu hicret ve ayrılık hikâyesi İbn Hişâm ve İbn Sa’d’da anlatılır.

Ebû Seleme’nin Vefatı ve Dua

Ebû Seleme, Bedir ve Uhud savaşlarına katıldı. Uhud’da aldığı bir yara sonradan nüksetti ve hicretin 4. yılında vefat etti. Ölürken Hind’e öğrettiği duanın rivayeti Müslim’de yer alır: Peygamberimiz Ebû Seleme’nin cenazesinde “Biz Allah’a aitiz ve O’na döneceğiz. Allah’ım! Musibetimde bana ecir ver ve onun yerine bana daha hayırlısını ver” duasını öğrettiğinde, Hind “Ebû Seleme’den hayırlısı kim olabilir ki?” diye düşünmüş ancak duayı okumaya devam etmiştir. Allah bu duanın karşılığında ona Resûlullah’ı eş olarak nasip etmiştir.

Rivayetin konusu, musibet anında sabır ve Allah’a teslimiyettir. Hz. Hafsa gibi diğer dul kalan hanımların evlilik hikâyeleri de benzer şekilde dul ve yetimlere sahip çıkma bağlamında okunabilir.

Peygamberimizle Evliliği

Ebû Seleme’nin vefatından ve iddet süresinin bitiminden sonra Hz. Ebû Bekir ve Hz. Ömer Ümmü Seleme’ye evlenme teklif etti; kabul etmedi. Ardından Hz. Peygamber teklif etti. Ümmü Seleme “Ben çok kıskanç bir kadınım, yaşlıyım ve çocuklarım var” gibi mazeretler sundu. Peygamber her bir mazeretine cevap verdi: Allah kıskançlığı giderecek, yaşa gelince kendisi de yaşlıydı, çocuklarına da sahip çıkacaktı. Bu görüşme ve nikâh, hicretin 4. yılının Şevval ayında gerçekleşti. Ümmü Seleme çocuklarıyla birlikte Peygamber’in evine yerleşti. Peygamberimizin eşleri arasında sırasıyla altıncı hanımdır.

Evlilik dul ve çocuklu bir kadına sahip çıkma açısından değerlendirilir; çocuklar Peygamber’in himayesinde büyüdü. Oğlu Ömer b. Ebî Seleme sonradan Hz. Ali döneminde valilik yaptı. Kızı Zeyneb ise fakih bir hanım olarak yetişti. Bu bilgiler çok evliliğin hikmetleri yazısındaki sosyal gerekçelerle birlikte düşünülmelidir.

Hudeybiye’deki Tavsiyesi

Hudeybiye’de (6/628) Mekke müşrikleriyle antlaşma yapıldığında, Müslümanlar umre yapamadan dönmek zorunda kalıyordu. Birçok sahabe antlaşmanın şartlarından üzüntü duydu. Peygamberimiz kurbanlarını kesip tıraş olmalarını emrettiğinde üç kez söylemesine rağmen kimse harekete geçmedi. Çadırına girip Ümmü Seleme’ye durumu anlattığında, o şöyle dedi: “Ey Allah’ın Resûlü! Bunu istiyor musun? O hâlde çık, kimseyle konuşma; kurbanını kes ve berberini çağırıp tıraş ol.” Peygamber çıkıp bunu yaptı. Sahabiler hemen kalkıp kurbanlarını kesti ve birbirlerini tıraş etmeye başladı. Bu rivayet Buhârî’nin Şurût bölümünde yer alır.

Bu olay, Ümmü Seleme’nin olgun ve isabetli görüşünün örneği olarak öne çıkar. Kadınların istişare edilmesi ve görüşlerine değer verilmesi açısından da dikkat çeker. Müslümanlar bu gün olmasa Hudeybiye’nin ruhunu anlayamayacaktı; sonuçta barış antlaşması Fetih Suresi’nde “açık fetih” olarak nitelendirildi.

Siyasi ve Dinî Rolü

Peygamber’in vefatından sonra Ümmü Seleme, hadis rivayeti ve fetvasıyla önemli bir otorite oldu. Hz. Osman’ın şehit edilmesi sırasında barışçıl bir tutum izledi. Cemel Vakası öncesinde Hz. Âişe’yi bu hareketten vazgeçirmeye çalıştı; bu mektubu ve nasihati kaynaklarda anlatılır. Kerbelâ olayını duyduğunda derin üzüntü yaşadığı rivayet edilir. Daha çok ilim, fetva ve hadis rivayetiyle tanınmıştır. Ayrıntılar Hz. Ümmü Seleme’nin faziletleri ve rivayetleri yazısındadır.

Peygamber’in evinde yaşayan hanımlar arasında kıskançlık ve rekabet zaman zaman görülse de Ümmü Seleme, genellikle uzlaştırıcı ve vakur bir kişilikle anılır. Hz. Fâtıma’nın çocuklarıyla yakınlığı vardı; Hz. Zeyneb bint Cahş ile de iyi ilişkiler kurmuştu.

Vefatı

Hz. Ümmü Seleme’nin vefat tarihi kaynaklarda farklıdır. Bazılarına göre 59/679, bazılarına göre 62/682 yılında Medine’de vefat etti. Hz. Hüseyin’in şehadet haberini duyduktan sonra (61/680) bir süre daha yaşadığı belirtilir. Cenaze namazını Ebû Hüreyre’nin kıldırdığı rivayet edilir; Cennetü’l-Bâkî mezarlığına defnedildi. Yaklaşık seksen dört yaşında olduğu rivayet edilir. Peygamber’in eşleri arasında en uzun yaşayan ve en geç vefat edenlerden biridir.

Hayatı boyunca sabırlı, vakur, cömert ve ilim sahibi biri olarak anılan Ümmü Seleme, Müminlerin anneleri arasında önemli bir yer tutar. Kur’an’daki konumları için Müminlerin anneleri yazısına bakılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Hz. Ümmü Seleme kimdir?

Asıl adı Hind bint Ebî Ümeyye olan, Mahzûm kabilesinden gelen ve Peygamberimizin hanımlarından biri olan sahabiyyedir. İlk eşi Ebû Seleme’dir.

Hz. Ümmü Seleme ne zaman evlendi?

Ebû Seleme’nin vefatından sonra, hicretin 4. yılında Peygamberimizle evlenmiştir.

Hudeybiye’deki rolü nedir?

Sahabilerin kurban kesip tıraş olmakta tereddüt ettiği anda, Peygamberimize önce kendisinin kurbanını kesip tıraş olmasını önermiş, bu tavsiye sahabileri harekete geçirmiştir.

Hz. Ümmü Seleme ne zaman vefat etti?

Kaynaklarda 59-62/679-682 arasındaki yıllar verilir. Peygamberimizin eşleri arasında en son vefat edenlerden biri sayılır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 7 Haziran 2026 · Kaynaklar: İbn Sa'd, et-Tabakātü'l-Kübrā; İbn Hişâm, es-Sîre; Buhârî, Şurût (Hudeybiye); İbn Hacer, el-İsâbe; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Ümmü Seleme" md.

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →