Ebû Süfyân b. Hâris Kimdir? Peygamberimizle Yakınlığı ve Hayatı

Ebû Süfyân b. Hâris, Peygamberimizin amcaoğlu ve süt kardeşidir. Uzun yıllar Müslümanlara karşı düşmanlık gösterip Peygamber’i hicvetti; Mekke’nin fethi öncesinde pişman olup Müslüman oldu ve Huneyn Savaşı’nda Peygamber’in yanında sebat edenler arasında yer aldı.

Soyu ve Süt Kardeşliği

Ebû Süfyân’ın asıl adı Mugîre’dir (bazı kaynaklara göre adı künyesidir). Abdülmuttalib’in oğlu Hâris’in oğludur. Annesi Gazze bint Kays’tır. Hâris, Abdülmuttalib’in en büyük oğluydu; bu nedenle Ebû Süfyân’ın baba tarafından Hâşimoğullarının ilk kuşağıyla yakın bağı vardı. Peygamber’in süt annesi Halîme’nin yanında emzirildiği için onun süt kardeşi sayılır. Başka bir görüşe göre Halîme’nin yanında emzirilen amcaoğlu Ebû Süfyân ile Muhammed aynı dönemde Beni Sa’d kabilesinde büyüdü. Bu süt kardeşliği, onlara ilk yıllarda yakınlık sağlamıştı. Sütanne Halîme ve Süveybe hakkında Süveybe ve sütanneler yazısına bakılabilir.

Ebû Süfyân, gençliğinde Peygamber’in arkadaşı ve oyun arkadaşıydı. Mekke’de ikisi aynı yaşlardaydı ve birbirlerini severdi. Kaynaklarda nübüvvetten önce Peygamber’in en yakın çocukluk dostlarından biri olduğu belirtilir.

Peygamberimize Düşmanlığı

Nübüvvet geldiğinde Ebû Süfyân’ın tavrı değişti. Peygamber’in tebliğine karşı çıktı ve yirmi yıla yakın bir süre İslam’a düşmanlık etti. Şair olduğu için Peygamber’i ve Müslümanları hicveden şiirler yazdı. Hassân b. Sâbit Peygamber’i savunan şiirlerle ona karşılık verirdi. Ebû Süfyân’ın hiciv şiirlerinin Peygamber’i derinden incittiği rivayet edilir. Ayrıca Bedir, Uhud ve Hendek gibi savaşlarda müşriklerin yanında yer aldı; ancak Şi’b-i Ebî Tâlib döneminde Hâşimoğulları ile birlikte kalıp kalmadığı konusunda kaynaklarda net bilgi yoktur.

Ebû Süfyân’ın bu tutumu, Peygamber’in akrabaları arasındaki farklı seçimleri gösteren örneklerdendir. Aynı ailede Hamza ve Abbas Müslüman olurken, Ebû Leheb ve Ebû Süfyân b. Hâris gibi kişiler uzun süre karşı safta kaldı. Ebû Leheb yazısında bu farklı tutumlar karşılaştırılabilir.

Mekke Fethi Öncesinde Müslüman Oluşu

Hicretin 8. yılında Peygamber Mekke’nin fethi için ordusuyla yola çıktığında, Ebû Süfyân b. Hâris ve Abdullah b. Ebî Ümeyye (Peygamber’in halasının oğlu ve Ümmü Seleme’nin kardeşi) onu Ebvâ veya Nikyâ’l-Ukāb mevkiinde karşılamak istedi. Peygamber önce onları kabul etmedi; Ümmü Seleme araya girip “Ey Allah’ın Resûlü! Amcaoğlun ve halanın oğlu” diye şefaat etti. Peygamber “Onlara ihtiyacım yok; amcaoğlum beni incitti, halamın oğlu ise bana hakaret etti” dedi. Ebû Süfyân, yanındaki küçük oğluyla birlikte kalarak “Ya bana izin verir yoksa bu çocuğun elinden tutup çölde susuzluktan ölürüz” dedi. Peygamber merhamet edip kabul etti. Ebû Süfyân Müslüman oldu ve Peygamber’e şiirle özür diledi. Bu rivayet İbn Hişâm’da geçer ve sened bakımından değerlendirilmelidir. Hz. Ümmü Seleme yazısında bu olayda onun aracı oluşu da anlatılır.

Müslüman olduktan sonra Ebû Süfyân’ın Peygamber’in yüzüne bakmaya utandığı, bu nedenle başını kaldırmadığı ve yüzünü bir süre göstermediği anlatılır. Peygamber ona sevgiyle davrandı ve geçmişi affetti. Ebû Süfyân’ın pişmanlık şiirlerinden biri şöyle der: “Ömrüm boyunca Muhammed’e karşı yaptıklarımdan şimdi pişmanım.” Bu şiirler sonraki edebiyat kitaplarında yer alır.

Huneyn’de Sebat

Hicretin 8. yılında Huneyn Savaşı’nda Müslüman ordusu ilk saldırıda dağıldığında Peygamber bir avuç sahabeyle yerinde kaldı. Buhârî ve Müslim’e göre Peygamber’in yanında sebat edenler arasında Ebû Süfyân b. Hâris de vardı; Peygamber’in beyaz katırının dizginini tutuyordu. Peygamber “Ben peygamberim, yalan değil; ben Abdülmuttalib’in oğluyum” diyerek ilerledi. Abbas yüksek sesle Müslümanları çağırdı ve ordu yeniden toplandı. Bu rivayet, Ebû Süfyân’ın sonradan ne kadar sadık biri olduğunu gösterir. Huneyn’de Peygamber’in yanında bulunanlar arasında Abbas, Ali, Fadl b. Abbas, Üsâme b. Zeyd, Ebû Süfyân b. Hâris ve Ayman b. Ummü Eymen gibi isimler sayılır. Üsâme b. Zeyd yazısında bu isimlerden biri anlatılır.

Huneyn sonrasında Taif kuşatmasına katıldı. Peygamber ona Hayber ganimetinden bir pay ayırdı. Bu, onun toplum içindeki yerinin tekrar kazanıldığını gösterir.

Peygamberimizin Vefatı ve Sonrası

Peygamber vefat ettiğinde Ebû Süfyân derin bir üzüntüye kapıldı. Kaynaklarda onun Peygamber için mersiye (ağıt) yazdığı belirtilir. Şiirinde “Gece sabaha ulaştığında tüm düşünceler bana geldi; Muhammed’in vefatı beni hasta etti” gibi dizeler yer alır. Bu mersiye Tabakât ve Sîre kaynaklarında geçer ve şairliğinin Müslüman olduktan sonra da devam ettiğini gösterir.

Hz. Ebû Bekir ve Ömer dönemlerinde Medine’de yaşadı. Peygamber’in vefatından sonra Ebû Süfyân’ın hacca gittiği, ibadet ve tevbeyle hayatını sürdürdüğü anlatılır. Müslüman olduktan sonra bir daha başını kaldırıp Peygamber’in yüzüne bakmaya utandığı ve utançla hayatını geçirdiği rivayeti (tabakât) onun pişmanlığının derinliğini gösterir.

Vefatı

Ebû Süfyân b. Hâris hicretin 15 veya 20. yılı civarında, Hz. Ömer’in hilafeti sırasında Medine’de vefat etti. Kendi evinde bir kabir kazdırdığı ve ölmeden birkaç gün önce oraya yerleştiği rivayet edilir. Hz. Ömer cenaze namazını kıldırdı. Cennetü’l-Bâkî’de, Akil b. Ebû Tâlib’in evi yakınında defnedildi. Çocuklarından Ca’fer, Abdullah ve diğerleri kaynaklarda geçer. Hz. Ali’nin halifeliğinde oğlu Ca’fer b. Ebî Süfyân onun yanında yer aldı. Hâşimoğulları’nın bu kolu, sonraki dönemlerde İslam toplumuna dahil olup farklı şekillerde anıldı.

Değerlendirme

Ebû Süfyân b. Hâris, düşmanlıktan dostluğa geçişin tarihteki örneklerinden biridir. Peygamber’in süt kardeşi olarak ilk yıllardaki sevgisi, nübüvvetten sonra yerini düşmanlığa bıraktı; ancak Mekke’nin fethi öncesinde pişmanlık ve tövbeyle Müslüman oldu. Hayatı, Peygamber’in affedici tutumunu ve insanların değişebileceğini gösterir. Haşim b. Abdimenâf yazısı bu ailenin kökenini anlatır. Şiir ve hicivle ilgili anlatıların bir kısmı edebî rivayet niteliğindedir ve dikkatle değerlendirilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Ebû Süfyân b. Hâris kimdir?

Abdülmuttalib’in oğlu Hâris’in oğlu, Peygamberimizin amcaoğlu ve süt kardeşidir. İslam’a girmeden önce Peygamberimizi hicveden şairlerdendi.

Ne zaman Müslüman oldu?

Mekke’nin fethi yolunda Peygamberimizi Ebvâ (veya Nikyâ’l-Ukāb) mevkiinde karşılayarak hicretin 8. yılında müslüman oldu.

Huneyn’deki rolü nedir?

Müslüman ordusu dağıldığında Peygamberimizin katırının dizginini tutarak yanında sebat eden az sayıdaki kişi arasında yer aldı.

Ne zaman vefat etti?

Hz. Ömer döneminde, hicretin 15 veya 20. yılı civarında Medine’de vefat ettiği kaynaklarda geçer.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 7 Ağustos 2026 · Kaynaklar: İbn Hişâm, es-Sîre; İbn Sa'd, et-Tabakātü'l-Kübrā; Buhârî ve Müslim, Cihâd ve Megâzî; İbn Abdilber, el-İstîâb; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Ebû Süfyân b. Hâris" md.

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →