Peygamberimizin Amcaları ve Halaları Kimlerdir?

Peygamberimizin amcaları, dedesi Abdülmuttalib’in oğullarıdır; halaları ise Abdülmuttalib’in kızlarıdır. Kaynaklarda amca sayısı on ile on iki arasında verilir. Bunlardan yalnızca Hz. Hamza ve Hz. Abbas ile halalarından Safiyye’nin Müslüman olduğu kesindir. Ebû Tâlib ise tartışmalı bir konumdadır.

Abdülmuttalib ve Çocukları

Abdülmuttalib, Mekke’nin ileri gelenlerinden, Zemzem kuyusunu yeniden açan ve Kâbe hizmetlerinin sorumluluğunu taşıyan kişidir. Çocuklarının sayısı ve isimleri konusunda kaynaklar arasında küçük ayrılıklar vardır. Yaygın listede şu isimler geçer: Hâris, Zübeyr, Ebû Tâlib, Abdullah (Peygamberimizin babası), Hamza, Ebû Leheb (Abdüluzzâ), Abbas, Dırâr, Mukavvim, Hacl ve Gaydak. Bu sebeple kaç amca olduğu sorusunun tek bir kesin cevabı yoktur ve yaklaşık bir aralıkla ifade edilir.

Abdülmuttalib’in soyu Hâşim b. Abdimenâf’a uzanır. Haşimoğullarının Kureyş içindeki konumunu anlamak için Hâşim b. Abdimenâf yazısı okunabilir. Aile içinde farklı yaklaşımlar gösterilmesi, sonraki yıllarda Mekke’deki siyasi dengeleri de etkilemiştir.

Müslüman Olan Amcalar

Hz. Hamza

Peygamberimizden yaşça çok büyük olmayan Hz. Hamza, nübüvvetin ikinci yılında, Ebû Cehil’in Peygamberimize hakaret ettiğini öğrenince öfkelenip yayını Ebû Cehil’in başına vurmuş ve İslam’ı açıkça kabul etmiştir. Bedir’de ve Uhud’da savaşmış, Uhud’da şehit düşmüştür. “Allah’ın ve Resûlü’nün arslanı” ve “şehitlerin efendisi” unvanları ile anılır. Süt kardeşliği bağı için Peygamberimizin süt kardeşleri yazısına bakılabilir.

Hz. Abbas

Hz. Abbas, Peygamberimizden yaklaşık iki ya da üç yaş büyük olarak gösterilir. Bedir’de müşrikler safında esir düşmüş, fidye ödeyip serbest kalmıştır. Müslüman olduğu zaman ve Mekke’de gizlice destek verip vermediği konusunda kaynaklarda farklı bilgiler vardır; yaygın görüşe göre Mekke fethi öncesinde açıkça İslam’ı kabul etmiştir. Zemzem hizmeti ve hacılara su ikramı onun görevindeydi. Abbâsî hanedanı onun soyundan gelmektedir.

Ebû Tâlib ve Ebû Leheb

Ebû Tâlib, Peygamberimizi çocukluğundan itibaren himaye etmiş, Mekke’de tebliğ yıllarında Haşimoğullarını arkasına alarak korumuştur. İslam’ı resmen kabul edip etmediği meselesi ayrıca tartışılmıştır; ayrıntılar Ebû Tâlib Müslüman olarak mı vefat etti yazısında verilmiştir.

Ebû Leheb ise Peygamberimize en şiddetli muhalefet eden akrabasıdır. Tebliğin ilk günlerinde Safâ Tepesi’nde kavmini toplayan Peygamberimize sert tepki göstermiş, hakkında Mesed Suresi inmiştir. Eşi Ümmü Cemîl de benzer biçimde düşmanlık etmiştir. Bu örnek, aile bağlarının inanç tercihini belirlemediğini gösterir.

Diğer Amcalar

• Hâris: Abdülmuttalib’in en büyük oğlu olarak anılır; oğlu Ebû Süfyan b. Hâris ilk yıllarda Peygamberimize karşı çıkmış, sonradan Müslüman olmuştur.
• Zübeyr: Mekke’de Hılfu’l-Fudûl cemiyetinin kuruluşunda etkin olduğu söylenir; Peygamberimizin gençlik yıllarında önemli bir akrabasıdır.
• Dırâr, Mukavvim, Gaydak, Hacl: Bunlar hakkında bilgi azdır; İslam gelmeden vefat ettikleri ya da Müslüman olmadıkları kaydedilir.

Halaları

Abdülmuttalib’in kızlarının sayısı genellikle altı olarak verilir: Safiyye, Atike, Ervâ, Ümeyye, Berre ve Beyzâ (Ümm-ü Hakîm). Bunlardan Safiyye, Hz. Zübeyr b. Avvâm’ın annesidir. Müslüman olduğu kesindir ve Uhud’da kardeşi Hamza’nın cenazesi karşısında gösterdiği sabır ile bilinir. Hendek Savaşı sırasında bir Yahudi casusu etkisiz hâle getirdiği rivayet edilir. Atike ve Ervâ’nın Müslüman olup olmadığı konusunda farklı nakiller bulunur; Ervâ’nın oğlu Tuleyb b. Umeyr’in Müslüman olduğu bilinir. Diğer halaların durumu hakkındaki bilgi sınırlıdır.

Peygamberimizin Akrabalarına Yaklaşımı

Peygamberimiz akrabalarına karşı sıla-i rahim ilkesini önemsemiş, inançları farklı olsa da kan bağına saygı göstermiştir. Bununla birlikte inanç konusunda hiç taviz vermemiştir. Çocuklara şefkatli davranışı ise ailenin tüm kuşaklarında görülür; Peygamberimizin çocuk sevgisi yazısı bu açıdan tamamlayıcıdır. Aile ilişkilerinin günlük hayattaki yansımaları için aile hayatı maddesine de bakılabilir.

Torunların durumu için Hz. Ümâme bint Ebi’l-Âs yazısı ek bilgi sunar. Çeşitli rivayetlerde isim ve yaş farklılıkları görüldüğünden, ayrıntılarda kaynaklara başvurmak gerekir.

Akabe Biatı ve Mekke Fethinde Hz. Abbas

Siyer kaynaklarına göre Medineli Ensar ile yapılan İkinci Akabe Biatı’nda Hz. Abbas da hazır bulunmuş, henüz Müslüman olmadığı hâlde yeğenine verilecek sözün sağlamlığını kontrol etmek istemiştir. Medinelilere, Muhammed’i koruyacaklarına dair güvence vermeleri hâlinde onu götürebileceklerini söylediği nakledilir. Mekke’nin fethinde ise Ebû Süfyan’ı Peygamberimizin huzuruna götürerek şehrin kansız teslim olmasına katkıda bulunmuştur. Hz. Abbas, Hayber sonrası dönemden itibaren sahabeler arasında saygın bir yere sahip olmuş, oğlu Abdullah b. Abbas ise “tercümânü’l-Kur’ân” lakabıyla tanınan büyük bir müfessir olmuştur. Bu örnek, amcanın Peygamberimizin hayatındaki koruyucu rolünün yalnızca Ebû Tâlib ile sınırlı olmadığını gösterir.

Sıkça Sorulan Sorular

Peygamberimizin kaç amcası vardı?

Abdülmuttalib’in oğulları kaynaklarda on ile on iki arasında sayılır. Hepsi hayatta değildi ve Müslüman olanların sayısı azdır.

Amcalarından hangileri Müslüman oldu?

Hz. Hamza ve Hz. Abbas Müslüman olmuştur. Ebû Tâlib’in durumu tartışmalıdır, Ebû Leheb ise İslam’a karşı çıkmıştır.

Halalarından hangisi Müslüman olmuştur?

Safiyye bint Abdülmuttalib’in Müslüman olduğu kesindir. Atike ve Ervâ hakkında rivayetler farklıdır.

Hz. Abbas Peygamberimizden büyük müydü?

Rivayetlere göre Hz. Abbas, Peygamberimizden iki ya da üç yaş büyüktü; bu nedenle amca ile yeğen yaşıt gibi büyümüşlerdir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 29 Eylül 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Abdülmuttalib", "Abbas b. Abdülmuttalib", "Hamza b. Abdülmuttalib", "Safiyye bint Abdülmuttalib" md.; İbn Sa'd, Et-Tabakâtü'l-kübrâ; İbn Hişâm, es-Sîretü'n-nebeviyye; İbn Abdülber, el-İstîâb

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →