Hz. Zekeriyyâ Hadislerde Nasıl Anılır? Peygamberimizin Sözleri

Hadislerde Hz. Zekeriyyâ’nın mesleği, sahih bir rivayette marangozluk olarak bildirilir. Mîrac hadisinde ise ikinci gökte oğlu Yahyâ ile birlikte Îsâ anılır ve bu ikisi “teyze çocukları” diye tanıtılır. Zekeriyyâ’nın adı Mîrac listesinde yer almaz, fakat dolaylı olarak teyze oğulları bağıyla anılır.

Zekeriyyâ Marangozdu

Müslim’de Ebû Hüreyre’den rivayet edilen sahih hadiste Peygamberimiz şöyle buyurur: “Zekeriyyâ marangoz idi” (Müslim, Fezâil 169). Bu hadis kısa ama anlamlıdır. Peygamberlerin kendi geçimlerini el emeğiyle sağladıklarını gösterir. Bu bilgi, Hz. Dâvûd’un elinin emeğiyle geçinmesi hadisini de destekler. Peygamberimiz ayrıca “Allah, çoban olmayan hiçbir peygamber göndermedi” buyurmuştur (Buhârî, İcâre 2); bu sözlerin hepsi peygamberlerin emek ve mesleğe değer verdiğini vurgular.

Hadisin ilmî yorumunda iki nokta öne çıkar: Birincisi, çalışmanın bir peygamberlik yönü olması, ikincisi, sıradan bir mesleğin bile Allah’ın seçtiği kullar tarafından yapılmasıdır. Hz. Zekeriyyâ böylece, mihrap ile atölye arasında sadelik ve hizmeti birleştiren bir örnek olur.

Mîrac’ta Yahyâ ve Îsâ: Teyze Çocukları

Mîrac hadisinde ikinci gökte Peygamberimiz Yahyâ ve Îsâ ile karşılaşır; Cebrail “Bunlar Yahyâ ve Îsâ’dır, onlara selam ver” der. Hadiste iki peygamber “teyze çocukları” olarak tanıtılır (Buhârî, Bed’ü’l-halk ve Mîrac; Müslim, Îmân). Yahyâ, Zekeriyyâ’nın oğlu; Îsâ, Meryem’in oğludur. Meryem ve Yahyâ’nın annesi akraba (teyze) olarak anılır. Zekeriyyâ Meryem’in himayecisi ve teyzesinin eşi olduğundan, bu ilişki Kur’an’daki kefalet kıssasını güçlü biçimde destekler. Yahyâ hakkında daha ayrıntılı bilgi için Hz. Yahyâ’nın hadislerde anılışı yazısına bakabilirsiniz.

Zekeriyyâ’nın Duası

Kur’an’da Zekeriyyâ’nın Âl-i İmrân 3/38’deki “Rabbim, bana katından temiz bir nesil bağışla; sen duayı işitensin” ve Meryem 19/4-6’daki dualar ile Enbiyâ 21/89’daki “Rabbim, beni tek başıma bırakma; sen vârislerin en hayırlısısın” duası bilinir. Hadis kaynaklarında bu duaların sünnette okunmasıyla ilgili özel bir tavsiye yoktur; ancak çocuk sahibi olmak isteyen Müslümanlar bu Kur’an duasını okuyabilirler. Bu uygulama sahih hadise değil, Kur’an’ın peygamber dualarını örnek alma çağrısına dayanır.

Yahyâ’ya Emredilen Beş Söz

Tirmizî’de Haris el-Eş’arî’den rivayet edilen uzun hadise göre Allah, Yahyâ b. Zekeriyyâ’ya beş şey emretmiş ve İsrâiloğulları’na bunları öğretmesini istemiştir. Yahyâ bunu ertelediğinde Îsâ, “Sen bu beş sözü onlara bildir yoksa ben bildireceğim” demiş; Yahyâ da sonunda mescidde halkı toplayıp bu sözleri bildirmiştir. Bu sözler arasında Allah’a ibadet ve şirk koşmama, namaz, oruç, sadaka ve Allah’ı çok anmak yer alır (Tirmizî, Emsâl; Ahmed b. Hanbel, Müsned). Hadis hasen-sahih olarak değerlendirilir. Zekeriyyâ’nın oğlunun eğitimiyle ilgili ahlaki mesaj burada da görülür.

Ölümüne Dair Rivayetler

Zekeriyyâ’nın nasıl vefat ettiği konusunda sahih hadis yoktur. Bazı kıssa kitaplarında, kavmi tarafından kovalandığı, bir ağacın içine saklandığı ve ağaçla birlikte testere ile kesildiği anlatılır (İbn Kesîr, Kısasü’l-enbiyâ’da zikredilir). Bu anlatı sahih bir senede dayanmadığı için kesin bilgi olarak sunulamaz. Ayrıntı yanlış bilinenler yazısında ele alınmıştır.

Genel Değerlendirme

Hadislerde Zekeriyyâ’nın yer alması sınırlıdır: marangoz oluşu, Yahyâ’nın babası olması, Meryem’le akrabalık bağı ve Mîrac’taki ikinci gök ile ilişkisi. Bu bilgiler Kur’an’daki Zekeriyyâ portresini tamamlar; yeni bir hayat hikâyesi eklemez. Dolayısıyla Zekeriyyâ’yı anlatırken Kur’an ve sahih hadis çizgisinde kalmak, bölümdeki diğer peygamberler için de geçerli olan ilkedir.

Peygamberlerin Mesleği Hakkındaki Diğer Hadisler

Zekeriyyâ’nın marangozluğu, peygamberlerin meslek sahibi olmasına dair daha geniş bir hadis grubunun parçasıdır. Peygamberimiz, “Allah çobanlık yapmamış hiçbir peygamber göndermedi” buyurmuş, sahabeler “Sen de mi?” diye sorunca, “Evet, ben de birkaç kırata Mekkelilerin koyunlarını güderdim” demiştir (Buhârî, İcâre 2). Başka bir hadiste “Hiç kimse elinin emeğinden daha hayırlı bir yiyecek yememiştir; Allah’ın peygamberi Dâvûd da elinin emeğinden yerdi” buyrulur (Buhârî, Büyû’ 15). Bu üç örnek (çobanlık, demircilik/zırh yapımı, marangozluk) peygamberlerin emekle geçindiğini, helal kazancın ve iş ahlakının dinî değer taşıdığını ortaya koyar.

Gizli Dua Âdâbı

Zekeriyyâ’nın Meryem Suresi’nde “gizlice” dua etmesi, hadislerdeki dua âdâbıyla örtüşür. Ebû Mûsâ el-Eş’arî’den rivayetle, sahabeler yüksek sesle tekbir getirmeye başlayınca Peygamberimiz, “Ey insanlar! Kendinize acıyın; siz sağır ve gâib bir varlığa dua etmiyorsunuz; siz işiten ve yakın olana dua ediyorsunuz” buyurmuştur (Buhârî, Daavât 50; Müslim, Zikir). Bu hadis, Zekeriyyâ’nın duasının ruhunu hatırlatır: Allah yakındır ve gizli dua da işitilir.

Hadis Edebiyatında Zekeriyyâ’nın Az Anılmasının Sebebi

Zekeriyyâ hadislerde yalnızca bir kez adıyla geçer. Bu, Kur’an’ın detaylı anlattığı bir kıssayı hadislerin tekrar etmesine gerek olmamasındandır. Hadisler, çoğu zaman Kur’an’ın bırakmış olduğu boşlukları pratik hayatla tamamlar: Zekeriyyâ’nın mesleği, Yahyâ ve Îsâ’nın akrabalığı, Yahyâ’nın beş sözü. Aynı düzen Hz. Yûnus için de görülür: Kur’an’daki kıssayı hadis, dua ve tevazu bilgisiyle destekler.

Meryem ve Zekeriyyâ: Kefalet Ahlakı

Kur’an, Zekeriyyâ’nın Meryem’e kefil olmasını bir ahlaki sorumluluk örneği olarak sunar (Âl-i İmrân, 3/37, 44). Hadislerde yetim ve himayeye muhtaç kimselere sahip çıkmanın büyük sevabı vardır. Peygamberimiz şöyle buyurmuştur: “Ben ve yetimi koruyan kimse cennette şöyle (işaret ve orta parmağını birleştirerek) beraberiz” (Buhârî, Talâk 25, Edeb 24). Bu hadis, Zekeriyyâ’nın Meryem’i himaye etmesinin ahlaki değerini tamamlayıcı bir sünnet çerçevesi sunar. Yetim ve bakıma muhtaç çocuklara karşı sorumluluk, dinî bir görev olarak dile getirilir.

Kısa Sonuç

Hadislerde Zekeriyyâ için ayrıntılı bir kıssa yoktur; mesleği, aile bağları ve oğlunun Mîrac’taki yeri gibi seçilmiş bilgiler vardır. Bu bilgiler, Kur’an’daki portreyi tamamlayarak peygamberlerin sade yaşayan, emekle geçinen, sabırla dua eden insanlar olduğunu gösterir. Bu mesaj, kıssanın günümüz Müslümanı için en değerli yönüdür. Okuyucu rivayet derecelerini ayırarak ilerlemelidir.

Bu bilgiler Zekeriyyâ’nın sade, çalışkan ve sabırlı kimliğini hatırlatarak günümüz Müslümanına meslek ahlakı, dua edebi ve akrabalık bağları konusunda yol gösterir. Hadisleri kaynağıyla birlikte öğrenmek, kıssaya ilişkin söylentilerin yayılmasını da önler ve peygamber sevgisini sağlam bilgiyle besler.

Sıkça Sorulan Sorular

Hz. Zekeriyyâ’nın mesleği hakkında hadis var mı?

Evet. Müslim’de “Zekeriyyâ marangoz idi” hadisi yer alır (Fezâil 169).

Zekeriyyâ Mîrac’ta görüldü mü?

Sahih Mîrac rivayetinde adı geçmez; ikinci gökte oğlu Yahyâ ve Îsâ ile karşılaşılır.

Yahyâ ve Îsâ neden “teyze çocukları” diye anılır?

Anneleri akraba (teyze) olduğu için hadiste böyle tanıtılırlar (Buhârî; Müslim).

Zekeriyyâ’nın testereyle öldürülmesi doğru mu?

Bu rivayet sahih bir hadise dayanmaz; kıssa kitaplarında geçen İsrâiliyat çizgisinde bir anlatıdır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 12 Mayıs 2026 · Kaynaklar: Müslim, Fezâil 169 (Zekeriyyâ marangozdu); Buhârî, Salât ve Bed'ü'l-halk; Müslim, Îmân (Mîrac hadisi); Tirmizî, Deavât ve Ahmed b. Hanbel, Müsned (Yahyâ'ya emredilen beş söz); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Zekeriyyâ" md.

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →