🤲 Benim İçin Dua Et Giriş

İkindi Namazının Vakti: İkindi Hanefî ve Şâfiî Farkı, Kılınışı

Namaz FıkhıGüncelleme: 29 Ekim 20269 dk okuma

İkindi namazı ne zaman başlar? Hanefî ve Şâfiî mezhepleri arasındaki bir misil ve iki misil gölge farkı, ikindinin fazileti, kılınışı ve kaçırmanın uyarısı hadislerle anlatılıyor.

Bu yazıda öğrenecekleriniz

  • İkindi vaktinin başlangıcı
  • Bir misil ve iki misil farkı
  • İkindinin fazileti

İkindi namazının vakti, Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerine göre bir cismin gölgesinin kendi boyunun bir katı olmasıyla; Hanefî mezhebinde (Ebû Hanîfe’ye göre) iki katı olmasıyla başlar ve güneş batıncaya kadar sürer. Bu nedenle Hanefî takvimlerinde ikindi, diğer mezheplere göre daha geç girer. İkindi namazı, Hz. Peygamber’in “orta namaz” olarak vurguladığı çok faziletli bir namazdır.

İkindi vaktinin başlangıcı

İkindi vakti, öğle vaktinin bitmesiyle başlar. Öğlenin sona ermesi hakkındaki ayrılık ikindinin başlangıcını da etkiler. Cebrâil’in Hz. Peygamber’e vakitleri öğrettiği hadiste ikindinin ilk gün, bir şeyin gölgesi kendisi kadar olduğunda; ikinci gün ise gölgesi iki katı olduğunda kıldırıldığı rivayet edilir (Ebû Dâvûd, Salât; Tirmizî, Salât). Bu rivayetin yorumu iki farklı görüşe yol açmıştır. Çoğunluk fakihler (Ebû Yûsuf ve Muhammed dahil) bir misil gölge görüşünü esas alırken, Ebû Hanîfe iki misil gölgeyi esas almıştır. Türkiye’de Diyanet takvimleri, Hanefî mezhebi esas alındığı için ikindiyi iki misil hesabına göre yayımlar. Ancak çoğunluk görüşüne uyan Müslümanlar için vakit daha erken girer.

Bir misil ve iki misil farkı

  • Bir misil (Şâfiî, Mâlikî, Hanbelî, Ebû Yûsuf ve Muhammed): Cismin gölgesi (zeval anındaki gölge hariç) boyuna eşit olduğunda ikindi başlar. Vakit daha erken girer.
  • İki misil (Ebû Hanîfe): Gölge boyunun iki katına ulaştığında ikindi başlar. Vakit geç girer.
  • Zaman farkı: Mevsime ve enleme göre bu fark yaklaşık bir saat veya daha fazla olabilir.
  • Uygulama: Hanefî takvimine göre kılan kişi, iki misil vakti girmeden ikindiyi kılmaz; ancak mezhep farkı gözetilerek, yolculuk veya zorunluluk hâlinde diğer mezhebin görüşünü taklit edebilir.

Bu fark, vakitlerin hesaplanması konusundaki genel çerçevede namaz vakitleri nasıl hesaplanır yazısında da yer almaktadır.

İkindinin fazileti

Bakara Suresi 238. ayette “Namazlara ve orta namaza devam edin” buyrulur. Hz. Peygamber, Hendek Savaşı sırasında “Bizi orta namazdan, yani ikindi namazından alıkoydular” demiştir (Buhârî, Meğâzî; Müslim, Mesâcid). Bu rivayetle orta namazın ikindi olduğu görüşü yaygınlaşmıştır. Yine hadiste “İkindi namazını kaçıran kimse, sanki ailesini ve malını kaybetmiş gibidir” buyrulur (Buhârî, Mevâkît; Müslim, Mesâcid). Bu uyarı, ikindinin günün işlerinin bitmeye yaklaştığı, çoğu kişinin ihmal ettiği bir vakit olması nedeniyle özellikle vurgulanmış olabilir. Bir başka hadiste sabah ve ikindi namazlarını kılanların cennete gireceği müjdelenir (Buhârî, Mevâkît; Müslim, Mesâcid).

İkindinin kılınışı

İkindi namazı, dört rekât sünnet (gayrı müekked) ve dört rekât farzdan oluşur. Hanefî mezhebinde ilk dört rekât sünnet gayrı müekkeddir; yani kılınması tavsiye edilir ama terki sünnetin terki kadar kınanmaz. Farz namaz, öğle namazı gibi iki rekâtta Fatiha ve sure, son iki rekâtta yalnız Fatiha okunarak kılınır; kıraat gizlidir. Hz. Peygamber’in ikindiden önce dört rekât kılan kişiye rahmet duası ettiği rivayet edilir (Ebû Dâvûd, Salât; Tirmizî, Salât). İkindiden sonra güneş batıncaya kadar nafile namaz kılmak mekruhtur; yalnızca kaza farzı ve cenaze namazı kılınabilir. Namazın bütün rükünleri ve vacipleri diğer namazlarla aynıdır.

Kerahat vakti ve ikindi

İkindi vakti, güneş sararıp batmaya yaklaşıncaya kadar uzar; fakat güneşin renk değiştirip gözle bakılabilir hâle gelmesinden batışa kadar olan süre kerahat vakti sayılır. Bu sürede nafile kılmak yasak, o günün ikindi farzı için ise Hanefî mezhebi kerahetle de olsa ikindiyi kılmaya cevaz verir; ancak sebepsiz geciktirmek günahtır. Hz. Peygamber, “Münafığın namazı, oturur güneşi bekler; sarardığında kalkar, şeytanın iki boynuzu arasına gelince dört gaga yapar ve Allah’ı pek az anar” buyurmuştur (Müslim, Mesâcid). Bu hadis, ikindiyi sebepsiz yere geciktirmenin sakıncasını hatırlatır. Kerahat konusunun ayrıntıları için kerahat vakitlerinde kaza namazı yazısı okunabilir.

Pratik tavsiyeler

Çalışanlar ve öğrenciler için ikindi vakti genellikle iş çıkışına denk gelir. Bu nedenle iş yerinde, yolda veya araçta namazı vaktinde kılmak için plan yapmak gerekir. Mezhep farkı nedeniyle erken vakit girmiş olan Şâfiî kişiler iş saatinde kılabilirken, Hanefî takvimine uyanlar vakit girince kılar. Kişinin kendi mezhebine uyması esastır; zaruret hâlinde başka mezhebin ruhsatını taklit etmek caizdir. Öğle namazı için öğle namazı: rekât sayısı, vakti ve kılınışı, akşam için akşam namazı, yatsı için yatsı namazının son vakti, sabah için sabah namazına kalkamamak yazıları ilgilidir.

Pratik uyarı ve özet

İkindi namazını günlük işler içinde kaçırmamak için iş çıkışından önce kılmak ya da hatırlatıcı kurmak faydalıdır. Mezhep farkı sebebiyle vakit erken girmiş olsa da, kişi kendi mezhebinin vaktini esas alır. Güneş sararmadan kılmaya özen göstermek, hem kerahat vaktini hem de acelecilikten doğan hataları önler. Bu ayrıntı, ikindiyi günün en çok ihmal edilen namazı olmaktan kurtarır.

Sonuç

İkindi namazı, hem vakit başlangıcı bakımından mezhepler arası farkıyla hem de faziletiyle dikkat çeken bir namazdır. Orta namaz olarak anılması ve kaçırılmasına karşı sert uyarı yapılması, onu ihmal etmemek gerektiğini gösterir.

Sıkça Sorulan Sorular

İkindi vakti ne zaman başlar?

Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelîlerde gölge boyunun bir katı olunca; Hanefî mezhebinde (Ebû Hanîfe) iki katı olunca başlar.

Hangi mezhebe göre kılmalıyım?

Kişi kendi mezhebine uyar. Türkiye’deki Diyanet takvimleri Hanefî esasına göredir; zaruret hâlinde başka mezhebin görüşü taklit edilebilir.

İkindi namazı neden önemlidir?

Orta namaz olarak anılır ve kaçırılmasına karşı sert uyarı yapılmıştır. Hz. Peygamber, kaçıranın malını ve ailesini kaybetmiş gibi olduğunu bildirmiştir.

İkindi vaktinin sonu ne zamandır?

Güneşin batışına kadardır; sararma vaktinden sonra geciktirmek mekruhtur.

Editör: (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Buhârî, Mevâkît; Müslim, Mesâcid; Ebû Dâvûd, Salât; Tirmizî, Salât; Kur'an-ı Kerîm, Bakara Suresi (2/238); TDV İslâm Ansiklopedisi, "İkindi Namazı" maddesi; el-Mevsılî, el-İhtiyâr

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →
YAPAY ZEKÂYA BU SAYFAYI SOR0 görüntülenme · 6 dk okuma

Sorunuz seçtiğiniz yapay zekâ hizmetinde yeni sekmede açılır; dini hükümler için Diyanet'e danışınız.

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →

Kaynakça

  1. Buhârî, Mevâkît; Müslim, Mesâcid
  2. Ebû Dâvûd, Salât; Tirmizî, Salât
  3. Kur'an-ı Kerîm, Bakara Suresi (2/238)
  4. TDV İslâm Ansiklopedisi, "İkindi Namazı" maddesi
  5. el-Mevsılî, el-İhtiyâr

Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.