Kız İsteme Adabı ve Gelenekler: Diyanet Görüşü ve Deliller

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Hıtbe Nedir?
Evlenmeden Önce Görmek
Görücü Usulü ve Gelenekler

Kız isteme (hıtbe), evlenme niyetinin kadına veya ailesine iletilmesidir. Dinen nikâh değil bir vaattir; taraflar yabancı hükmündedir. Evlenecek kişilerin birbirini görmesi sünnettir. Kız isteme adabı; saygılı davranış, edepli görüşme, ölçülü masraf ve olumsuz cevaba saygıyı içerir.

Hıtbe Nedir?

Hıtbe, evlenme talebinde bulunmak, kız istemek anlamına gelir. Kur’an’da “Kadınlara evlenme teklifini ima yoluyla sunmanızda size günah yoktur” (Bakara, 2/235) ayetiyle iddet dönemindeki hıtbe tartışılır. Hıtbe, bir nikâh değil, nikâhtan önceki bir niyet bildirme ve vaattir. Bu yüzden hıtbe aşamasında taraflar birbirine yabancı sayılır ve mahremiyet kuralları geçerlidir. Taraflardan her biri vaatten dönme hakkına sahiptir, ancak ahlaki olarak sebepsiz yere vazgeçmek hoş karşılanmaz. Peygamber Efendimiz, bir kimsenin başkasının hıtbesi üzerine hıtbe yapmasını yasaklamıştır (Buhârî, Müslim).

Evlenmeden Önce Görmek

Peygamber Efendimiz, bir kadınla evlenmek isteyen sahabeye, “Git, ona bak; çünkü bu, aranızdaki sevginin devamı için daha uygundur” buyurmuştur (Tirmizî, Nesâî). Bu hadis, evlenecek kişilerin birbirini görmesinin sünnet olduğunu gösterir. Bu görüş, genellikle yüz ve eller gibi açık yerlere bakmakla sınırlı olup edep dairesinde yapılır. Baş başa kalmak (halvet) caiz değildir; görüşme, kadının mahremi veya aile büyüklerinin bulunduğu ortamda gerçekleşmelidir. Günümüzde tanışma süreçleri farklı biçimlerde yaşanır; ancak dinî sınırlar, mahremiyet ve edep prensipleri korunmalıdır.

Görücü Usulü ve Gelenekler

Türkiye’de “kız isteme” töreni, erkek tarafının kızın evine giderek talebini iletmesiyle gerçekleşir. Bu sırada kahve ikramı, tuzlu kahve gibi gelenekler uygulanır. Böyle gelenekler, dinî bir yasak içermediği sürece örf olarak kabul edilir. Yalnız, kız tarafının cevabı için süre tanınması, olumsuz cevaba saygı gösterilmesi ve baskı yapılmaması gerekir. Kızın rızası alınmadan evlendirilmesi dinen uygun değildir; Peygamber Efendimiz, “Dul kadın, kendi görüşü alınmadan; bakire kız, izni alınmadan evlendirilmez” buyurmuştur (Buhârî, Müslim). Rıza, evlilik akdinin temel şartıdır.

Söz Kesme ve Nişan

Söz kesme ve nişan, evlilik öncesi yapılan ve ailelerin onay verdiğini gösteren törenlerdir. Nişan yüzüğü, hediyeleşme gibi uygulamalar örf kapsamında olup meşrudur. Ancak nişanlılığın nikâh anlamına gelmediği, nişanlıların yabancı hükmünde olduğu unutulmamalıdır. Yani nişan döneminde baş başa gezmek, cinsel ilişkiye girmek haramdır. Nişan bozulursa, verilen hediyelerin durumu için mezhepler ve örf dikkate alınır: Hanefîlere göre hediye geri alınamaz hükmündedir (hibe kabilinden), ancak bir tarafın ayrılığa sebep olması durumunda zarar tazminine yönelik değerlendirmeler yapılabilir. Türk hukukunda ise nişan hediyeleri, nişanın haksız bozulması halinde iadeye konu olabilir.

Dikkat Edilecek Edepler

Talep ve görüşmelerde saygılı ve kibar bir dil kullanmak.
Kızın ve ailesinin onurunu zedeleyen soru ve tavırlardan kaçınmak.
Mehir ve çeyiz gibi konularda gerçekçi ve ölçülü olmak.
Olumsuz cevaba kırılmadan saygı göstermek, sır tutmak.
Başka birinin istediği kızı, o iş sonuçlanmadan istememek.
İstihare yapmak ve acele etmemek (evlilik teklifinde istihare yapmak yazısına bakınız).

Kimi Tercih Etmeli?

Peygamber Efendimiz, evlilikte dindarlığı ve ahlakı esas almayı tavsiye etmiştir: “Kadın dört şey için nikâhlanır: malı, soyu, güzelliği ve dini için. Sen dindar olanı seç ki ellerin bereketlensin” (Buhârî, Müslim). Başka bir hadiste, “Dininden ve ahlakından razı olduğunuz biri size gelirse onunla evlendirin” buyrulur (Tirmizî). Bu ölçüler, hem erkek hem kadın için geçerlidir. Maddi durum ve sosyal denklik de dikkate alınır; fakat bunlar birincil değil, tamamlayıcı ölçülerdir. Gençler ve aileler, gösteriş ve maddiyat yerine karakter, güvenilirlik ve samimiyete öncelik vermelidir.

Masraflar ve Gelenekler: Ölçülü Olmak

Kız isteme, nişan, kına ve düğün gibi aşamalarda aşırı masraflar, aileleri ağır borç altına sokabilir. İslam israfı yasaklar (A’râf, 7/31) ve kolaylaştırmayı öğütler. Peygamber Efendimiz, “En bereketli nikâh, masrafı en az olanıdır” buyurmuştur (Ahmed b. Hanbel, Beyhakî; senedi hakkında değerlendirme farklıdır). Mehir ve çeyiz konusunda da yük bindirmeden, olanaklara uygun anlaşmak gerekir. Düğün adabı hakkındaki ayrıntılar için düğün adabı: sünnete uygun düğün nasıl olur yazısı okunabilir.

Sonuç

Kız isteme, iki ailenin akrabalık bağı kurma niyetini edep, saygı ve samimiyetle ifade ettiği bir süreçtir. Dinî ölçüler; rıza, edep, mahremiyet ve sadeliktir. Gelenekler bu ölçülere zarar vermediği sürece korunabilir. Evliliğin devamı için ise nikâh sonrası haklar ve sorumluluklar da bilinmelidir; bu konuda evlilikte kadının hakları yazısına bakılabilir.

Olumsuz Cevap ve Sabır

Kız isteme sürecinde her teklif olumlu sonuçlanmayabilir. Olumsuz cevap alan tarafın, durumu kişisel bir hakaret olarak algılamaması, iftira veya dedikodudan kaçınması gerekir. Kız tarafının da kararını nazik bir dille bildirmesi, ailenin onurunu koruyan bir davranıştır. Evlilik nasip işidir; Kur’an’da “Sizin için hayırlı olanı Allah bilir, siz bilmezsiniz” (Bakara, 2/216) buyrulur. Bu bilinç, reddedilme acısını hafifletir. İstihare duası ve tevekkül, karar sürecinde huzur verir. Ayrıca teklif sürecinde kız hakkında araştırma yapılırken gıybet ve iftiraya düşmemek önemlidir; bilgi alınacak kişilerin doğru ve adil davranması gerekir.

Görüşme Sürecinde Gençlerin Sorumluluğu

Gençlerin birbirini tanıma sürecinde dürüstlük, gerçekçi beklentiler ve karşılıklı saygı çok önemlidir. Evlilik öncesi konuşulması gereken konular arasında dinî hayat, çocuk sahibi olma isteği, çalışma, aile ilişkileri ve ekonomik beklentiler yer alır. Bu sohbetler aile gözetiminde ve edepli bir ortamda yapılmalıdır. Sosyal medya ve mesajlaşma gibi araçlarla kurulan iletişimde de mahremiyet ve ölçü korunmalı, nikâh olmadan duygusal ve fiziksel yakınlaşmadan kaçınılmalıdır. Evlenecek kişinin sağlık durumu ve geçmişi konusunda da dürüst davranılması, ilerde güven sorununu önler. Sağlık kontrolü konusu evlenmeden önce sağlık kontrolü ve genetik test yazısında ele alınmıştır.

Kısacası, kız isteme süreci hem kültürel güzellikleri hem dinî hassasiyetleri bir araya getiren bir yolculuktur. Tarafların niyetinin hayır, davranışlarının edepli ve beklentilerinin gerçekçi olması, evliliğin sağlam temellerle başlamasına vesile olur. Her aşamada dua ve istişare ihmal edilmemelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kız isteme hıtbe midir?

Evet. Fıkıhta evlenme talebine “hıtbe” denir. Hıtbe bir vaattir, nikâh değildir; taraflar yabancı hükmündedir.

Nişanlılar baş başa kalabilir mi?

Hayır. Nikâh olmadığı için mahremiyet kuralları geçerlidir. Görüşmeler aile gözetiminde veya edebe uygun ortamlarda yapılmalıdır.

Kızı görmek caiz mi?

Evlenmeye niyetli erkeğin, evleneceği kadını görmesi sünnettir. Hadiste bu görüşme tavsiye edilir.

Nişan hediyeleri geri istenir mi?

Hıtbe bozulursa, hediyelerin iadesi konusunda mezhepler ve örf dikkate alınır. Bir tarafın zarar görmemesi gözetilir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 20 Nisan 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Hıtbe" maddesi; Buhârî ve Müslim, Nikâh (hıtbe ile ilgili hadisler); Diyanet İşleri Başkanlığı, diyanet.gov.tr

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →