Tesbîhât-ı Fâtıma: Peygamberimizin Kızına Öğrettiği Zikir

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Rivayet ve olay
Zikrin içeriği
Namaz sonrası tesbihat ile farkı

Tesbîhât-ı Fâtıma, Peygamber Efendimiz’in kızı Hz. Fâtıma’ya ve damadı Hz. Ali’ye öğrettiği zikirdir: Yatarken 33 defa sübhânallah, 33 defa elhamdülillâh ve 34 defa Allahü ekber demek. Namazlardan sonra yapılan tesbihat ise buna benzer, fakat ayrı bir hadise dayanan zikirdir; halk arasında iki uygulama aynı adla anılabilir.

Rivayet ve olay

Hz. Ali anlatır: Fâtıma, el değirmeni yüzünden ellerinin nasırlandığından şikâyetle Peygamber Efendimiz’e gitti; kendisine esirlerden bir hizmetçi verilmesini istedi. Resûlullah evde bulunmadığı için Hz. Âişe’ye durumu bildirdi. Peygamber dönünce Âişe durumu aktardı; Peygamber evlerine geldi ve yatağa girmişlerken “Olduğunuz yerde kalın” buyurdu. Sonra şöyle dedi: “Size istediğinizden daha hayırlı olanı öğreteyim mi? Yatağınıza girdiğiniz zaman otuz üç defa sübhânallah, otuz üç defa elhamdülillâh ve otuz dört defa Allahü ekber deyin. Bu sizin için hizmetçiden daha hayırlıdır” (Buhârî, Fer’u’l-humus 6; Müslim, Zikir 80). Hz. Ali, bu zikri hiç bırakmadığını, hatta Sıffîn gecesi bile terk etmediğini söylemiştir (Müslim, Zikir 80 ve diğer kaynakların bazı rivayetlerinde). Bu olayın evlilik hayatı bağlamı için Hz. Fâtıma ile Hz. Ali’nin evliliği ve çeyizi yazısına bakılabilir.

Zikrin içeriği

Sübhânallah (33): Allah’ı her türlü eksiklikten tenzih etmek.
Elhamdülillâh (33): Her türlü övgü ve şükrün Allah’a ait olduğunu söylemek.
Allahü ekber (34): Allah’ın her şeyden büyük olduğunu ifade etmek.

Toplamda yüz zikir eder. Hadise göre bu zikir, hizmetçi talebine karşılık öğretildiği için “yorgunluğu gidermek ve güç kazandırmak” gibi bir faydayla da anılmıştır. Âlimler bu faydayı ilahî lütuf ve bereket olarak yorumlar; zikrin yorgunluğu fiilen gidereceği kesin bir hüküm olarak sunulmaz. Zikir, zamanla “Tesbîhât-ı Fâtıma” adıyla yaygınlaşmıştır.

Namaz sonrası tesbihat ile farkı

Halk arasında “Tesbîhât-ı Fâtıma” adı, farz namazlardan sonra yapılan 33-33-33 (veya 33-33-34) zikri için de kullanılır. Müslim’de Ebû Hureyre’den nakledilen hadise göre her namazdan sonra otuz üç defa sübhânallah, otuz üç defa elhamdülillâh, otuz üç defa Allahü ekber demek ve yüzü tamamlamak için “Lâ ilâhe illallahü vahdehû lâ şerîke leh, lehü’l-mülkü ve lehü’l-hamdü ve hüve alâ külli şey’in kadîr” demek, hataları denizin köpüğü kadar olsa bile bağışlanmaya vesile olur (Müslim, Mesâcid 146). Dolayısıyla namaz sonrası tesbihat ayrı bir hadise dayanır; Tesbîhât-ı Fâtıma ise yatmadan önce yapılan zikir olarak rivayet edilmiştir. Uygulamada ikisi birbirine yakın olduğundan, birçok kişi namaz sonrası tesbihatı da bu adla anar. Dilsel olarak bu kullanım yaygındır; ancak hadisteki bağlam farkı bilinmelidir.

Nasıl yapılır?

Zikir için belli bir abdest şartı yoktur; abdestli olmak güzeldir. Yatmadan önce yatakta, kıbleye yönelerek veya rahat bir pozisyonda yapılabilir. Sayıyı takip etmek için tesbih kullanılabilir veya parmaklarla sayılabilir. Peygamber Efendimiz’in tesbihi sağ elinin parmaklarıyla saydığı rivayet edilir (Ebû Dâvûd, Salât 359). Zikir içten, kalbi hazır olarak ve manasına dikkat ederek yapılmalıdır. Sayıyı karıştırmamak için bir sıra takip etmek faydalıdır; unutulursa baştan başlamak şart değildir, hatırlanan yerden devam edilebilir.

Zikrin hikmeti

Bu üç zikir, iman ve kulluğun temel ifadelerini kapsar: Allah’ı tenzih etmek, O’na hamd etmek ve büyüklüğünü kabul etmek. Hizmetçi talebine karşılık öğretilmesi ise, maddi imkânlar kısıtlıyken manevî güç kaynağının ne kadar değerli olduğunu gösterir. Bu olay aynı zamanda Peygamberimiz’in ailesinin yaşam tarzındaki sadeliği ve dünya imkânlarına karşı kanaatini yansıtır. Zikir, günlük hayatın yoğunluğu içinde kalbi Allah’a bağlamanın pratik bir yoludur. Peygamber ailesinin hayatı için Ehl-i Beyt kimdir yazısı okunabilir.

Karıştırılan noktalar

Bazı kişiler Tesbîhât-ı Fâtıma’yı, belirli bir sayıya takılarak “mutlaka tek bir şekilde yapılmalı” diye düşünür. Oysa hadislerde namaz sonrası tesbihat için 33-33-33, 33-33-34, 25-25-25-25 gibi farklı sayılar nakledilir. Bu çeşitlilik, bir tür kolaylık ve uygulama esnekliği sağlar. Önemli olan zikrin devamlılığı ve içtenliğidir. Hz. Ali’nin “Bu zikri hiç terk etmedim” sözü, zikrin sürekliliğine verilen önemi gösterir. Zikirle ilgili diğer ibadet konuları için sadaka çeşitleri ve gizli sadakanın fazileti yazısında tesbihin de sadaka sayıldığı belirtilir (Müslim, Zekât 53).

Zikrin hadislerdeki diğer faziletleri

Sübhânallah, elhamdülillâh ve Allahü ekber kelimeleri, hadislerde birçok yerde övülür. “Allah’ın en sevdiği sözler dörttür: Sübhânallah, elhamdülillâh, lâ ilâhe illallah ve Allahü ekber” buyrulur (Müslim, Âdâb 12). Başka bir rivayette, bu kelimeleri söylemenin güneşin üzerine doğduğu her şeyden daha sevimli olduğu bildirilir (Müslim, Zikir 32). Bu ifadeler, zikrin dünyevî değerlerden üstün tutulduğunu gösterir. Ayrıca “Sübhânallahi ve bihamdih” demenin günahları denizin köpüğü kadar da olsa sildiği bildirilir (Buhârî, Daavât 65). Bu gibi sahih rivayetler, tesbihin gündelik hayatın içinde kolayca yapılabilecek bir ibadet olduğunu gösterir.

Yatmadan önceki diğer sünnetler

Tesbîhât-ı Fâtıma, yatmadan önce yapılan sünnet uygulamalardan yalnızca biridir. Ayetü’l-kürsî okumak, İhlâs, Felak ve Nâs surelerini okuyup ellere üfleyerek bedene sürmek, abdestli yatmak ve sağ yanı üzerine yatmak da sahih rivayetlerde tavsiye edilir (Buhârî, Fezâilü’l-Kur’ân 14; Daavât 5). Bu uygulamalar bir araya getirildiğinde, günü Allah’ı anarak bitirme alışkanlığı oluşturur. Kişi bunların hepsini yapamasa da, gücü yettiği kadarını sürekli yapmaya çalışmalıdır; Peygamber’in “Amellerin en sevimlisi, az da olsa devamlı olanıdır” sözü (Buhârî, Îmân 32) bu konuda ölçüdür. Zikrin sadaka sayılması için gülümsemek de sadakadır yazısına bakılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Tesbîhât-ı Fâtıma nedir?

Yatarken 33 sübhânallah, 33 elhamdülillâh, 34 Allahü ekber demektir; Hz. Fâtıma ve Hz. Ali’ye öğretilmiştir.

Namaz sonrası tesbihat ile aynı mıdır?

Benzerdir ama bağlamı farklıdır. Namaz sonrası tesbihat Müslim’de nakledilen ayrı bir hadise dayanır; halk arasında aynı adla anılabilir.

Bu zikir yorgunluğu giderir mi?

Hadiste hizmetçiden daha hayırlı olduğu bildirilir. Faydanın nasıl gerçekleşeceği ilahî lütfa bağlıdır.

Sayı karışırsa ne yapılır?

Hatırlanan yerden devam edilir; baştan başlamak şart değildir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 8 Haziran 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Fer‘u’l-humus 6; Nefakât 6; Müslim, Zikir 80 ve Mesâcid 146; Ebû Dâvûd, Edeb; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Tesbîhât" maddesi

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →