Cennetü’l-Bakî Mezarlığı: Medine’de Kimler Yatıyor?

Cennetü’l-Bakî (Bakîu’l-Garkad), Medine’de Mescid-i Nebevî’nin doğusunda yer alan ve İslam’ın ilk döneminden beri kullanılan tarihî mezarlıktır. Hz. Osman, Hz. Hasan, Peygamber’in hanımlarının çoğu, oğlu İbrahim, amcası Abbas ve çok sayıda sahabi ile âlim burada yatmaktadır. Mezarlığın bugünkü hâli sadedir ve kabirlerin tek tek yeri büyük ölçüde geleneksel bilgiye dayanır.

Bakî’nin tarihi

Medine’nin Müslümanlar için kabristan olarak kullandığı Bakîu’l-Garkad, Peygamber döneminde şehrin esas mezarlığı hâline geldi. Mezarlığa ilk defnedilen sahabilerden birinin Osman b. Maz’ûn olduğu rivayet edilir; Peygamber Efendimiz onun kabrini bir taşla işaretlemiş ve “Kardeşimin kabrini bununla tanıyacağım” demiştir (Ebû Dâvûd, Cenâiz 66). Resûlullah geceleri Bakî’ye çıkıp ölüler için dua eder, “Es-selâmü aleyküm dâre kavmin mü’minîn…” diyerek selam verirdi (Müslim, Cenâiz 102-103). Zamanla mezarlık genişledi ve Ehl-i Beyt mensupları, sahabe ve âlimler buraya defnedildi. Mezarlıktaki yapıların Osmanlı döneminde yenilendiği ve türbelerin bulunduğu bilinir; 1925-1926 civarında bu yapılar yıkılmıştır.

Burada yatan sahabi ve Ehl-i Beyt mensupları

• Hz. Osman: Üçüncü halife; Bakî’nin dışında kalan Hışşü Kevkeb’e gömülmüş, bu alan sonradan mezarlığa dâhil edilmiştir (bk. Hz. Osman’ın şehadeti).
• Hz. Hasan: Peygamber’in torunu; Âmü’l-Cemâa anlaşmasının tarafı (bk. Hz. Hasan’ın hilafetten çekilmesi).
• İmam Zeynelâbidîn: Kerbelâ’dan kurtulan Hz. Hüseyin’in oğlu; kabrinin Hz. Hasan’ın yanında olduğu söylenir.
• Muhammed el-Bâkır ve Câfer es-Sâdık: Ehl-i Beyt’ten büyük âlimler; kabirlerinin burada olduğu bilinir.
• Abbas b. Abdülmuttalib: Peygamber’in amcası.
• Abdurrahman b. Avf ve Sa’d b. Ebî Vakkâs: Aşere-i Mübeşşere’den iki sahabi (Sa’d’ın Akik’te vefat edip Bakî’ye getirildiği anlatılır; bk. Aşere-i Mübeşşere kimlerdir).

Peygamber’in ailesi

Peygamber Efendimiz’in hanımlarından Hz. Hatice (Mekke’de) ve Hz. Meymûne (Serif’te) dışında çoğunun Bakî’de yattığı bilinir: Hz. Âişe, Hz. Hafsa, Hz. Ümmü Seleme, Hz. Zeyneb bint Cahş, Hz. Sevde, Hz. Safiyye ve Hz. Cüveyriye gibi. Oğlu İbrahim’in de burada yattığı kaynaklarda anlatılır. Kızlarından Rukiyye, Ümmü Gülsüm ve Zeyneb’in de Bakî’de defnedildiği rivayet edilir. Hz. Fâtıma’nın kabrinin yeri ise ihtilaflıdır: Bakî, Ravza’daki odası veya başka bir yer anılır. Ayrıca Peygamber’in sütannesi Halîme-i Sa’diyye’nin Bakî’ye defnedildiği rivayet edilir ve bu bilgi kaynaklarda farklı değerlendirilir. Ehl-i Beyt mensuplarının konumu için Ehl-i Beyt kimdir yazısı okunabilir.

Âlimler ve tâbiîn

Bakî’de Medine’nin ilim tarihinde önemli yer tutan âlimler de yatar: İmam Mâlik b. Enes (ö. 179/795), kıraat imamı Nâfi’ b. Abdurrahman, Medine fakihlerinden bazıları ve Osmanlı döneminde Medine’de vefat eden ulema. Bu âlimler, mezarlığa sahabe sonrası dönemin ilmî mirasını da eklemiştir. Mâlik b. Enes’in kabrinin Bakî’de olduğu yaygın bilgidir. Bu zincir, mezarlığın hem dinî hem ilmî önemini gösterir.

Yıkım meselesi ve mevcut durum

Mezarlıkta bulunan kubbe ve yapılar 1344 Şevval’i (1926) civarında kaldırılmış, kabirler sade toprak ve taş ile işaretlenmiştir. Bu uygulama, hadiste kabirlerin üzerine yapı yapılmasının yasaklanmasına dayandırılır (Müslim, Cenâiz 94); farklı görüşte olanlar ise Ehl-i Beyt ve sahabe kabirlerinin korunması gerektiğini savunmuştur. Bugün mezarlık, günün belirli saatlerinde ziyarete açıktır ve ziyaretçiler kapı dışından ya da kısıtlı alanlarda dua edebilir. Kabirlerin hangisinin kime ait olduğu, yapıların yıkılması nedeniyle büyük ölçüde geleneksel bilgiye dayanır. Bu durum, belirli bir kabir hakkında kesin hükümlere varılmasını zorlaştırır.

Ziyaret adabı

Bakî ziyaretinde Peygamber’in öğrettiği duayı okumak sünnettir: “Esselâmü aleyküm ehle’d-diyâr mine’l-mü’minîn ve’l-müslimîn, ve innâ inşâallâhü bikum lâhikûn” (Müslim, Cenâiz 103). Kabirlerden yardım dilemek, mezarlara yönelip secde etmek, taş ve kumaş bağlamak gibi davranışlar inanç ve adap bakımından sakıncalıdır. Ziyaret sessizlik, saygı ve dua ile yapılmalıdır. Bakî’de yatanlara dua etmek ve onların örnek hayatlarından ders almak, ziyaretin asıl amacıdır. Sahabe kabirlerine dair genel bilgi için sahabe kabirleri nerede yazısı okunabilir.

Bakî’nin faziletine dair rivayetler

Hadislerde Bakî’de yatanların faziletine dair bazı rivayetler nakledilir. Bunlardan biri, Peygamber’in Bakî’de yatanlar için “Bunlardan yetmiş bin kişi hesapsız olarak cennete girecek” dediği şeklindedir; bu rivayetin sıhhati ve lafzı konusunda hadis âlimlerinin değerlendirmeleri farklıdır, bu nedenle kesin bilgi olarak sunulmamalıdır. Daha sağlam olan, Peygamber’in Bakî ahalisi için dua etmesidir (Müslim, Cenâiz 102). Sahabe ve ehl-i beytin burada yatması, mezarlığa manevî bir değer katar; ancak ziyaretin esası dua ve ölümü hatırlama olmalıdır. Hz. Ömer’in “Bakî’de defnedilmeyi arzu ettiği” rivayetleri ise farklı yorumlanır. Bu tür anlatılarda sağlam kaynak aramak, fazilet beyanlarında abartıdan kaçınmak gerekir.

Medine ziyareti ile birlikte

Hac ve umre ziyaretçileri çoğunlukla Mescid-i Nebevî ziyaretinin ardından Bakî’yi görür. Ziyaret, Peygamber’e salavat ve selam, Hz. Ebû Bekir ve Hz. Ömer’e selamla birlikte yürütülür. Medine’de ayrıca Uhud şehitliği, Kuba Mescidi ve Mescid-i Kıbleteyn gibi yerler gezilir. Ziyaretçilerin Cennetü’l-Bakî’de bulunan kabirlerin kime ait olduğunu bilmeleri, tarihî bilinçle manevi iklimin birleşmesini sağlar. Hac ibadeti için biriktirilen paranın zekât durumu gibi hazırlık konuları için hacca gitmek için biriktirilen paranın zekâtı yazısına bakılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Cennetü’l-Bakî nerededir?

Medine’de Mescid-i Nebevî’nin doğusunda bulunan tarihî mezarlıktır.

Bakî’de hangi sahabi ve Ehl-i Beyt mensupları yatar?

Hz. Osman, Hz. Hasan, İmam Zeynelâbidîn, Abbas b. Abdülmuttalib, Abdurrahman b. Avf ve Peygamber’in hanımlarının çoğu burada yatar.

Bakî’deki yapılar neden yıkıldı?

1925-1926 civarında kabir üstü yapıların dinen sakıncalı görülmesi sebebiyle kaldırılmıştır.

Bakî’de hangi dua okunur?

Peygamber’in öğrettiği “Esselâmü aleyküm ehle’d-diyâr…” duası okunur.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 7 Haziran 2026 · Kaynaklar: Müslim, Cenâiz 102-103 ve 106; İbn Sa‘d, et-Tabakâtü’l-kübrâ; Semhûdî, Vefâü’l-vefâ; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Bakî‘" maddesi

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →