Yaşarken Evini Çocuğuna Devretmek: Dinî Ölçüler ve Mezhep Görüşleri

Kişi sağlığında evini çocuklarından birine devredebilir; bu bir hibe ve tasarruf hakkıdır. Ancak çocuklar arasında adaleti gözetmek, kendi geçimini ve barınmasını güvenceye almak, gerçek niyeti belirlemek ve muvazaalı satıştan kaçınmak gerekir. Dinî açıdan en güvenli yol, ev devrini diğer çocukların rızasıyla ve oturma hakkı şartıyla yapmaktır.

Neden yaşlılar evlerini devretmek ister?

Yaşlı anne babalar, ölümlerinden sonra çocuklar arasında anlaşmazlık çıkmaması, veraset ve intikal işlemlerinden kaçınmak, bakıma muhtaç olduklarında çocuğun ilgisini sağlamak veya belirli bir çocuğa özel destek vermek gibi nedenlerle evlerini sağlıklarında devretmek isteyebilir. Bu istek meşru olmakla birlikte, riskleri de vardır: devralan çocuğun ilgisizleşmesi, evin satılması, ebeveynin evsiz kalması veya diğer çocukların küsmesi gibi. Bu nedenle devir kararını acele etmeden, aile görüşmesi ve hukuki danışmanlıkla vermek uygundur.

Dinî ölçüler

• Serbest tasarruf: Sağlıkta malın sahibi dilediği gibi tasarruf edebilir; hibe teslimle tamamlanır.
• Adalet: Nu’mân b. Beşîr hadisi gereği çocuklar arasında haklı sebep olmadan ayrım yapılmamalıdır.
• Kendi ihtiyacı: Kişi kendi geçimini ve barınmasını tehlikeye atmamalı; Hz. Peygamber mirasçıları zengin bırakmayı, el açar bırakmaktan hayırlı görmüştür.
• Niyet: Diğer çocukları, özellikle kız çocuklarını mağdur etme niyeti taşımamalıdır.
• Gerçeklik: Hibe ise hibe, satış ise gerçek satış olarak yapılmalı; sahte satış (muvazaa) yapılmamalıdır.

Bu ilkelerin ayrıntısı için bir çocuğa fazla mal vermek yazısı okunabilir.

Satış mı, hibe mi?

Ev devri çoğu zaman tapuda “satış” olarak gösterilir; ancak gerçekte bedel ödenmiyorsa, bu muvazaalı işlem olur. Muvazaa dinen hile, hukuken iptal sebebidir. Dürüst yol, devri açıkça hibe olarak yapmak ve diğer çocukların bilgisine sunmaktır. Hibe tapuda “bağış” olarak yazılabilir; bu durumda saklı pay ihlali varsa tenkis davası açılabilir. Gerçek satış yapılacaksa bedel ödenmeli, banka kaydı tutulmalıdır. Muvazaanın ayrıntıları için babanın sağlığında malını satması ve muvazaa ve mirasta pay oranları yazıları incelenebilir.

Oturma hakkı şartıyla devir

Evi devreden ebeveyn, kendisi için ömür boyu oturma (sükna) veya intifa hakkı şartı koyabilir. Bu hak tapuya şerh edilir ve evin satılması durumunda bile yeni malike karşı geçerli olur. Böylece ebeveyn, mülkiyeti devretmiş olsa da hayatı boyunca evde kalma güvencesine kavuşur. Çocuk evi satamaz, ebeveyni çıkaramaz ve ebeveynin ölümünden sonra ev tam mülkiyetiyle çocuğa geçer. Bu yöntem, ev devrini daha güvenli ve adil hâle getirir. Hakkın ayrıntıları için fıkıhta ömür boyu intifa ve sükna hakkı yazısına bakılabilir.

Diğer çocukların rızası

Evi bir çocuğa devretmek, diğerlerinin miras payını azaltır. Bu nedenle diğer çocukların bilgilendirilmesi ve rızalarının alınması, kırgınlıkları önler. Rıza yazılı ve tanıklı olursa ileride itiraz riski azalır. Devralan çocuğa karşılık olarak, diğer çocuklara başka mal veya para verilmesi de dengeli bir yoldur. Bakım hizmeti sağlayan çocuğa verilen ek destek, haklı sebep olarak görülebilir; ancak şeffaf yapılmalıdır. Kız çocukların mağdur edilmemesi ayrıca önemlidir; bu konuda mirasta kız çocuğun payı yazısı okunabilir.

Hukuki sonuçlar ve riskler

Türk hukukunda bağış yoluyla yapılan devir, saklı payı zedelerse, mirasçılar ölümden sonra tenkis davası açabilir. Ayrıca belirli koşullarda bağıştan dönme (kötü davranış, ağır hırsızlık gibi) mümkündür. Ebeveynin ölümünden önce satılan evler, vergi ve harç yükümlülükleri doğurur. Devralan çocuğun borçları nedeniyle evin haczedilmesi riski de bulunur. Bu sebeplerle devir öncesi bir avukat, noter ve gerekirse din görevlisinden görüş alınmalıdır. Hibeden dönme hükümleri için hibe ve hibeden dönmek yazısı kullanılabilir.

Örnek senaryo ve doğru plan

Yaşlı bir baba, üç çocuğu olmasına rağmen evini yalnızca bakımını üstlenen küçük oğluna devretmek istiyor olsun. Dinen en uygun yol, durumu üç çocuğa anlatmak, rızalarını almak, devri açıkça hibe olarak yapmak ve kendisi için ömür boyu oturma hakkı tanımaktır. Diğer çocuklara başka mal veya para verilmesi de adaleti sağlar. Eğer çocuklar rıza göstermezse, babanın devri yine de yapma hakkı vardır; fakat niyet ve adalet bakımından sorumluluk taşır. Hukuken ise saklı payı ihlal ediyorsa mirasçılar tenkis davası açabilir.

Devri yapacak kişinin kendi sağlık harcamalarını ve geleceğini de düşünmesi gerekir. Evini devrettikten sonra çocuğu tarafından evden çıkarılmaması için tapuya şerh konulması, geçimi için gelir veya nafaka düzenlemesi yapılması önerilir. Böylece ebeveyn, yaşlılık döneminde güvence içinde yaşar.

Sonuç

Sağlıkta ev devri, doğru yapıldığında aile içi anlaşmazlıkları azaltan bir yoldur. Şeffaflık, rıza, adalet ve oturma hakkı gibi güvenceler gözetildiğinde hem dinî hem hukuki bakımdan sağlam bir düzenleme olur.

Vergi ve harç hususları

Evin çocuğa bağış yoluyla devrinde veraset ve intikal vergisi, tapu harcı ve noter masrafları gibi giderler doğar. Bu masrafların kimin tarafından karşılanacağı ve hesaba nasıl yansıyacağı baştan konuşulmalıdır. Devrin değerinin diğer çocuklara karşı hesaba katılması için yazılı bir not düşülmesi, ileride mirasçılar arasında anlaşmazlığı azaltır. Bu tür ayrıntılar, kardeşlik bağını korumaya yardımcı olur.

Sıkça Sorulan Sorular

Sağlıkta evi çocuğuma devredebilir miyim?

Evet, hibe olarak yapılabilir. Çocuklar arasında adaleti ve kendi barınmanızı güvenceye almanız önerilir.

Satış gösterip devretmek caiz mi?

Bedel gerçekten ödenmiyorsa muvazaadır; dinen hile, hukuken iptal sebebidir.

Devrettikten sonra evde kalabilir miyim?

Ömür boyu oturma hakkı şartı koyarsanız evet; bu hak tapuya şerh edilir.

Diğer çocuklar itiraz edebilir mi?

Muvazaa veya saklı pay ihlali varsa hukuken evet. Dinî açıdan da adalet gözetilmesi beklenir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 7 Ağustos 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Hibe; Müslim, Hibât; Kur'an-ı Kerîm, Nisâ Suresi (4/29); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Hibe" maddesi; İbn Âbidîn, Reddü'l-muhtâr; Türk Medeni Kanunu, bağış ve saklı pay hükümleri

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →