İran’da Ramazan, Bayram ve Dinî Günler Nasıl Geçer?

İran’da ramazan ayı, Şiî geleneğin Kadir geceleri, Hz. Ali’yi anma programları, şole zerd ve zülbiye gibi tatlılar ve sehri duasıyla yaşanır. Sünnî topluluklar kendi mezhebi uygulamalarını sürdürür. Hilal tespiti Şiî mercilerin bürolarınca yapıldığından bayram tarihinde Sünnî bölgelerle fark ortaya çıkabilir ve bu durum saygıyla karşılanır.

Ramazan Hazırlığı

İran’da Şaban ayının son günlerinde ev temizliği yapılır, çarşılar hurma, sebze ve baharat alışverişi ile dolar. Ramazan başlangıcı Kum’daki dinî otoritelerin hilal gözlemi duyurusuyla belirlenir. Sünnî topluluklar kendi müftülüklerinin kararına göre hareket eder. Şaban’ın 15. gecesi 12. İmam Mehdi’nin doğum günü olarak kutlanır.

İftar Sofrası

Oruç hurma, çay ve peynir-ekmek ile açılır. Halim (buğday ve et), aş-ı reşte (makarnalı çorba) ve çeşitli pilavlar sofranın parçasıdır. Tatlı olarak zülbiya ve bamiye şerbetli hamur tatlıları vazgeçilmezdir; “şole zerd” (safranlı pirinç muhallebisi) ise hayır olarak dağıtılır. Sahurda ise yoğurt, ekmek ve peynir yenir. Camilerde ve türbelerde bedava iftar sofraları kurulur.

Şiî Gelenekler: Kadir Geceleri ve Hz. Ali’yi Anma

Ramazanın 19, 21 ve 23. geceleri ihya geceleridir. 19. gece Hz. Ali’nin Kûfe Camii’nde yaralandığı, 21. gece vefat ettiği gün olarak anılır. Bu gecelerde Kur’an’ı başlarına koyarak dua etme geleneği vardır (Kur’an-ı Kerim’i başa koyma, “Kur’an’la dua”). Camiler ve hüseyniyeler tüm gece açık kalır. Sünnî topluluklar ise 27. geceyi ibadetle geçirir.

Sünnî Gelenekler

Kürdistan, Belucistan ve Gulistan gibi Sünnî bölgelerde teravih camilerde Hanefî ve Şâfiî uygulamalarına göre kılınır. Bu bölgelerde ramazan ve bayramlar Türkiye ve Arap dünyasındaki geleneklere benzerlik gösterir. Eğitim ve ibadet kurumları kendi müftüleri tarafından yönetilir.

Bayramlar ve Dinî Günler

Fıtr Bayramı’nda aileler bayram namazı kılar, fitreyi verir ve ziyaretleşir. Kurban Bayramı’nda kurbanlar kesilir ve etin üçte biri yoksullara dağıtılır. Gadir-i Hum (18 Zilhicce) Şiî toplum için bayram sayılır; Hz. Ali’nin velâyetinin ilan edildiği gün olarak anılır. Muharrem ve Aşure, Hz. Hüseyin’in şehadetinin anıldığı yas günleridir. Nevruz ise İran’ın milli bayramı olup dinî bayram değildir.

İftar Sofrası: Şole Zerd, Zülbiye ve Halim

İran’da iftar genellikle hurma, çay ve peynir-ekmek ile açılır. Ardından aş-ı reşte, abgûşt ve kuku gibi yemekler yenir. Şole zerd, safranlı ve gül sulu pirinç muhallebisidir; zülbiye ve bamiye ise kızartılıp şerbete batırılan hamur tatlılarıdır. Halim, buğday ve etle uzun süre pişirilen bir sahur yemeğidir. Bu tatlılar ramazan boyunca hayır sofralarında ikram edilir.

Nezr Sofraları ve Hayır Gelenekleri

İran’da “sofre-i nezrî” olarak bilinen adak sofraları, ramazanın en güçlü hayır geleneğidir. Aileler adak olarak iftar yemeği hazırlayıp komşulara ve yoksullara dağıtır. Camiler ve hüseyniyeler ücretsiz iftar verir. Hayır kurumları, zekât ve fitre kaynaklarını yoksullara ve öğrencilere yönlendirir.

Sahur Duası ve Kadir Geceleri

Sahur vaktinde radyo ve televizyondan “Rabbenâ” duası ve Ebû Hamza es-Sümâlî Duası okunur; bu duaların İran kültüründeki yeri güçlüdür. Kadir Gecesi için 19, 21 ve 23. geceler ihya edilir; cemaat “Kur’an-ı başa koyma” töreni yapar ve Cevşen-i Kebîr gibi dualarla gece boyu ibadet eder. 21. gece Hz. Ali’nin vefatı nedeniyle matem havasında geçer.

Sünnî Kürt ve Beluç Toplulukları

Sünnî Kürtler, Sanandac ve Mahabad’da camilerde teravih namazı kılar ve iftar yemeklerinde yerel mutfak unsurlarını sürdürür. Beluç bölgesinde ise Zahedan ve Çabahar’da Hanefî camilerinde hatim yapılır. Bu topluluklar, Şiî çoğunluk içinde mezhebi uygulamalarını sürdürür; bayram tarihi bazı yıllarda bölgeden bölgeye ufak farklılık gösterir.

Gündelik Hayat ve Hukuki Düzenleme

İran’da ramazan boyunca çalışma saatleri kısaltılır. Kamusal alanda gündüz yemek yemek ve içmek yasa gereği yasaktır; restoranlar gündüz kapalı kalır, akşam ise yoğunlukla açılır. Turistler için ayrı hizmetler sunulan yerler de vardır. Hayır sofraları, mahalle camileri ve vakıflar tarafından gün batımında kurulur.

Bayram ve Fitre

İran’da Ramazan Bayramı’nda (Îd-i Fıtr) aileler bayram namazına gider, ardından büyükleri ziyaret eder. Fitre, namazdan önce ödenir ve genellikle yoksullara buğday ya da bedeli olarak verilir. Meşhed’de Rıza Külliyesi’nde bayram namazı kılınır. Bayram sofrasında şirin pilav, kuku ve tatlılar yer alır.

Gençlik, Medya ve Ramazan Programları

İran televizyonları ramazan boyunca özel diziler, Kur’an yarışmaları ve dinî sohbet programları yayımlar. Üniversitelerde Kur’an hafızlığı kursları, Teravih benzeri toplu gece okumaları ve ihya geceleri yapılır. Gençler için mahalle camilerinde kamplar ve eğitim programları kurulur; sosyal medya ise dua ve hayır kampanyalarının yayılmasında kullanılır.

İlgili Yazılar

Dinî yapı için İran’daki Müslümanlar, camiler için İran camileri, batıdaki Irak için Irak’ta ramazan, Körfez için Kuveyt’te ramazan ve Kuveyt’in dinî yapısı yazıları okunabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Zülbiya-bamiye nedir?

Şerbetle tatlandırılan kızarmış hamur tatlılarıdır. Ramazan iftarlarının en bilinen tatlısıdır.

İran’da Kadir Geceleri ne zaman yaşanır?

Şiî gelenekte ramazanın 19, 21 ve 23. geceleri Kadir Gecesi olarak ihya edilir. Sünnîlerde ise genellikle 27. gece öne çıkar.

Gadir-i Hum nedir?

18 Zilhicce’de Hz. Peygamber’in Veda Haccı dönüşünde Gadir-i Hum mevkiinde yaptığı konuşmanın anıldığı Şiî dünyada bayram sayılan gündür.

Aşure günü İran’da nasıl geçer?

Muharrem’in 9. ve 10. günleri (Tasua ve Aşure) Hz. Hüseyin’in Kerbela’daki şehadeti nedeniyle yas günü olarak anılır, taziyeler ve matem alayları yapılır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 18 Ağustos 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Ramazan", "Aşûrâ" ve "Gadîr-i Hum" md.; Diyanet İşleri Başkanlığı, diyanet.gov.tr; İran Kültür Mirası Derlemeleri

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →