Kuveyt’te Kaç Müslüman Var? Nüfus ve Mezhep Dağılımı
Kuveyt'te Müslüman nüfus, Sünnî ve Şiî toplulukların dağılımı, Mâlikî fıkhının rolü, Evkaf Bakanlığı ve anayasadaki din hükümleri hakkında ansiklopedik bilgiler.
- Nüfus ve Dinî Yapı
- Mezhepler ve Dinî Akımlar
- Dinî Kurumlar
Kuveyt’te vatandaşların büyük çoğunluğu Müslümandır; yaklaşık dörtte üçü Sünnî (ağırlıklı olarak Mâlikî), dörtte biri Şiî Caferîdir. Nüfusun büyük bölümünü oluşturan yabancı işçilerin çoğu da Müslümandır. İslam, anayasada devletin dini ve yasamanın başlıca kaynağı olarak belirtilir; dinî işleri Evkaf Bakanlığı yürütür.
Nüfus ve Dinî Yapı
Kuveyt’in toplam nüfusu 4,3 ila 4,9 milyon arasında tahmin edilir; bunların yaklaşık üçte ikisi yabancı uyrukludur. Vatandaşların neredeyse tamamı Müslümandır. Yabancı işçilerin önemli bir bölümü Hindistan, Mısır, Filipinler, Bangladeş ve Sri Lanka gibi ülkelerden gelir; bunlar arasında Müslümanların yanında Hristiyanlar, Hindular ve Budistler de vardır. Bu nedenle toplam nüfus içindeki Müslüman oranı vatandaş oranından düşük görünür. Resmî istatistikler din veya mezhep ayrımını ayrıntılı olarak yayımlamaz, dolayısıyla verilen oranlar akademik tahminlerdir.
Kuveyt, 18. yüzyılın başında Arap Yarımadası’nın iç bölgelerinden gelen Anaze kabilesi mensuplarınca kurulmuş küçük bir liman şehri olarak ortaya çıkmıştır. Sabah ailesi 1752 civarından beri yönetimde bulunur. Ülke 1899’da Britanya himayesine girmiş, 1961’de bağımsızlığını ilan etmiştir. İnci avcılığı ve deniz ticareti yüzyıllar boyunca halkın temel geçim kaynağıydı; petrolün keşfi (1938) ve üretimi 1946’da başlayınca ekonomik ve toplumsal yapı köklü biçimde değişti.
Mezhepler ve Dinî Akımlar
Kuveyt’in Sünnî nüfusu içinde fıkıhta Mâlikî mezhebi geleneksel olarak yaygındır; ancak Hanbelî, Şâfiî ve Hanefî uygulamalar da görülür ve bölge, Arap Yarımadası’nın genel dinî atmosferinden etkilenir. 20. yüzyılın ikinci yarısında Müslüman Kardeşler çizgisindeki dernekler ve Selefî eğilimli gruplar siyasi ve toplumsal alanda etkinlik göstermiştir. Şiî topluluk ise İsnâaşeriyye (Oniki İmam) mezhebine mensuptur ve hüseyniyeler adı verilen toplanma mekânlarında dinî faaliyetlerini sürdürür. Şiî vatandaşların bir kısmı ticaret ve devlet kadrolarında önemli konumlara gelmiştir.
Sünnî ve Şiî topluluklar arasında zaman zaman gerilimler yaşandığı olmuş, ancak ülke genelinde ortak vatandaşlık ve ticaret ilişkileri bu gerilimleri sınırlamıştır. Bu yazıda tarafsız bir dil kullanılmış, siyasi değerlendirme yapılmamıştır. Kuveyt’te mezhep farklılıkları kişisel statü hukukunda kendini gösterir; Sünnî ve Caferî mahkemeler ayrı ayrı faaliyet gösterir.
Dinî Kurumlar
Evkaf ve İslami İşler Bakanlığı camileri yönetir, imam ve müezzinleri atar, hac ve umre organizasyonunu koordine eder ve Kur’an eğitimi faaliyetlerini düzenler. Kuveyt Üniversitesi Şeriat ve İslam Araştırmaları Fakültesi önemli bir ilim kurumudur. Zekât Evi (Beytü’z-Zekât) ise zekât ve sadaka toplayıp dağıtan resmî bir kuruluştur. Kuveyt Fıkıh Ansiklopedisi (el-Mevsûatü’l-Fıkhiyyetü’l-Kuveytiyye) Evkaf Bakanlığı tarafından hazırlanmış, çok ciltli bir fıkıh eseridir ve dünya çapında bilinir.
Kuveyt’te Kur’an eğitimi okullarda zorunlu ders olarak verilir. Çok sayıda hayır kuruluşu yurt dışında da kuyu açma, yetim koruma ve yardım faaliyetleri yürütür. Bu kuruluşların faaliyetleri dönem dönem uluslararası finansal denetim tartışmalarının konusu olmuştur.
Günlük Dinî Hayat
Kuveyt’te cuma namazı, ramazan ve bayramlar toplumsal hayatın ritmini belirler. Ramazanın 14. gecesinde çocukların kapı kapı dolaşıp şeker topladığı “Karkian” geleneği Körfez ülkelerinde ortak bir halk örfüdür. Ülkede alkol yasaktır ve kamusal alanda ramazan günlerinde yeme içme sınırlıdır. Kadınlar siyasi ve ekonomik hayatta aktif rol alır; 2005’te kadınlara siyasi haklar tanınmıştır.
Tarih ve Kurumsal Yapı
Kuveyt’in kurucu ailesi Âl-i Sabah, 18. yüzyılın ortasında Utub topluluğu içinde yönetimi üstlenmiştir. Anayasa’nın 2. maddesi İslam’ı devletin resmî dini ve şeriatı yasamanın başlıca kaynağı olarak tanır. Evkaf ve İslami İşler Bakanlığı camileri, imamları, hac işlerini ve Kur’an kurslarını yönetir. Kuveyt Zekât Evi (1982) ve Genel Evkaf Sekreterliği (1993) ise hayır ve vakıf çalışmalarının merkezî kurumlarıdır.
Kişisel Hukuk ve Eğitim
Sünnî Mâlikî fıkhına dayanan Kişisel Durum Kanunu ile ayrıca Caferî topluluk için 2019’da kabul edilen düzenleme, evlilik ve miras hukukunda iki farklı çerçeve sunar. Kuveyt Üniversitesi Şeriat ve İslami Araştırmalar Fakültesi (1966) bölgenin ilk akademik şeriat fakültelerindendir. Ülkede İslam hukuku üzerine çalışan çok sayıda araştırma merkezi ve fetva birimi bulunmaktadır.
Vatandaş ve Yabancı Müslümanlar
Kuveyt’te nüfusun yaklaşık üçte ikisi yabancıdır; Mısır, Hindistan, Bangladeş, Pakistan, Filipinler ve Suriye kökenli Müslümanlar camilerin başlıca cemaatini oluşturur. Cuma hutbeleri çoğunlukla Arapça, bazı camilerde ise Urduca, Bengalce ya da İngilizce tercümeyle sunulur. Bu topluluklar kendi diliyle Kur’an dersleri ve dinî sohbetler düzenler.
Bölgesel Yazılar
Camiler için Kuveyt camileri, ramazan için Kuveyt’te ramazan, batıdaki İran için İran’ın dinî yapısı ve güneydeki Katar için Katar’ın dinî yapısı yazılarına bakılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kuveyt’te Müslümanların oranı nedir?
Toplam nüfusun yaklaşık dörtte üçü Müslümandır. Vatandaşların neredeyse tamamı Müslümandır, yabancı işçilerin ise bir bölümü Hindu, Hristiyan veya başka inançlardandır.
Kuveyt’te Sünnî ve Şiî oranı nedir?
Vatandaşlar arasında Sünnîlerin çoğunlukta olduğu, Şiîlerin ise yaklaşık yüzde 25-35 oranında bulunduğu tahmin edilir. Resmî olarak mezhep dağılımı yayımlanmaz.
Kuveyt’te şeriat uygulanır mı?
Anayasa’nın 2. maddesi İslam’ı devlet dini, İslam şeriatını yasamanın ana kaynağı olarak belirler. Uygulamada medenî kanunlar ve ceza hukuku çoğunlukla modern düzenlemelerle yürütülür.
Kuveyt’te hangi mezhep ağırlıktadır?
Sünnî çoğunluk arasında Mâlikî mezhebi esastır. Hanbelî, Şâfiî ve Hanefî uygulamalar da görülür; Şiîler ise Caferî fıkhını izler.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Kuveyt" md.; Kuveyt Evkaf ve İslami İşler Bakanlığı, awqaf.gov.kw; Diyanet İşleri Başkanlığı, diyanet.gov.tr
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Kuveyt" md.
- Kuveyt Evkaf ve İslami İşler Bakanlığı, awqaf.gov.kw
- Diyanet İşleri Başkanlığı, diyanet.gov.tr
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.