İfk Hadisesi: Hz. Âişe’ye Atılan İftira ve Nur Suresi

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Olayın Başlangıcı: Gerdanlık
Safvân b. Muattal'ın Gelişi
Hz. Âişe'nin Hastalığı ve Peygamberimizin Durumu

İfk hadisesi, Benî Mustalık Gazvesi dönüşünde Hz. Âişe’nin kafileden geri kaldığı sırada Safvân b. Muattal ile gelmesi üzerine münafıkların ona iftira atmasıdır. Nûr Suresi’nin 11-20. ayetleri Hz. Âişe’nin masumiyetini bildirmiş, iftiracılara had cezası uygulanmıştır.

Olayın Başlangıcı: Gerdanlık

Hicri 5 veya 6 yılında Benî Mustalık seferine çıkıldığında Peygamberimiz hanımları arasında kura çekti ve sıra Hz. Âişe’ye çıktı. Dönüşte kafile konaklayınca Hz. Âişe ihtiyaç gidermek için kamp dışına çıktı; dönerken boynundaki Ezfar boncuğundan yapılmış gerdanlığın düştüğünü fark etti ve onu aramaya gitti. Arama uzayınca kafile, Âişe’nin hevdecinde olduğunu sanarak yola devam etti; zira Âişe çok hafif bir kadındı ve hevdeci taşıyanlar içinin boş olduğunu fark etmedi. Âişe gerdanlığı bulup geldiğinde kampı boş buldu ve beklemeyi tercih etti, uyuyakaldı (Buhârî, Meğâzî 34).

Safvân b. Muattal’ın Gelişi

Safvân b. Muattal es-Sülemî, ordunun gerisinde kalan eşyaları toplamakla görevli olduğu için kafilenin arkasından geliyordu. Uyuyan Âişe’yi görünce “İnnâ lillâh ve innâ ileyhi râciûn” dedi. Âişe uyandı ve yüzünü örttü. Safvân hiç konuşmadan devesini çökertti, Âişe bindi, Safvân deveyi yularından çekerek yürüdü. Öğle vaktinde ordunun konaklama yerine ulaştılar. Bu manzarayı gören kimselerden bazıları, özellikle Abdullah b. Übey b. Selûl, iftirayı yaymaya başladı. Iftirayı yayanlar arasında şair Hassân b. Sâbit, Mistah b. Üsâse ve Hamne bint Cahş da vardı.

Hz. Âişe’nin Hastalığı ve Peygamberimizin Durumu

Medine’ye dönünce Âişe bir ay hastalandı; iftira dedikodusundan habersizdi. Peygamberimizin ona eskisi gibi şefkat göstermeyip sadece “Nasılsın?” diye sorması dikkatini çekti. Bir gece Ümmü Mistah’tan olayı öğrendi ve anne babasının evine gitti. Peygamberimiz bir ay boyunca vahiy gelmeyince sahabeye danıştı: Üsâme b. Zeyd “Biz ailenden iyilikten başka bir şey bilmiyoruz” dedi. Hz. Ali “Allah sana sıkıntı vermedi, kadınlar çoktur; hizmetçi Berîre’ye sorabilirsin” dedi. Berîre, Âişe’de kusur görmediğini, ancak hamur yoğurup uyuyakaldığını söyledi. Zeyneb bint Cahş’a sorulunca “Ben ancak iyilik bilirim” dedi (Buhârî, Meğâzî 34). Peygamberimiz minberde “Ailem hakkında bana eziyet edenler konusunda kim beni destekler?” buyurdu. Evs ve Hazrec arasında gerginlik çıktı.

Âişe’nin Sabrı ve Ayetlerin İnişi

Peygamberimiz Âişe’ye “Eğer masumsan Allah seni temize çıkarır; günah işlemişsen Allah’a tövbe et” dedi. Âişe, babasının ve annesinin cevap vermemesi üzerine “Yusuf’un babasının dediği gibi ‘Güzel bir sabırdır; anlattığınız şeye karşı yardım istenecek olan Allah’tır'” (Yusuf 18) diyerek sabrı seçti. Tam o sırada Peygamberimize vahiy geldi ve yüzünde ter damlaları belirdi. Vahiy kesilince “Müjde ey Âişe, Allah seni temize çıkardı” buyurdu. Nûr Suresi 11-20 ayetleri indi: “O iftirayı uyduranlar sizden bir topluluktur. Bunu kendiniz için bir şer sanmayın; aksine o sizin için hayırlıdır…” (Nûr 11). Âişe’nin annesi “Kalk, Peygamber’e teşekkür et” deyince, “Hayır, yalnız Allah’a hamd ederim” dedi. Bu cümle Allah’a bağlılığı gösteren bir söz olarak aktarılır.

Cezalar ve Mistah Olayı

İftiracılara kazf (zina iftirası) cezası olarak seksen sopa uygulandı. Rivayetlere göre Hassân b. Sâbit, Mistah ve Hamne bint Cahş’a bu ceza verildi (Ebû Dâvûd, Hudûd 3). Abdullah b. Übey’e ceza uygulanmadığı rivayet edilir; bu konuda âlimler farklı yorumlar yapar. Hz. Ebû Bekir, akrabası Mistah’a yaptığı nafakayı kesmek isteyince Nûr 22 indi: “İçinizden fazilet ve servet sahibi olanlar, akrabaya, yoksullara ve Allah yolunda hicret edenlere bir şey vermeyeceklerine yemin etmesinler; affetsinler, bağışlasınlar. Allah’ın sizi bağışlamasını istemez misiniz?” Bunun üzerine Hz. Ebû Bekir “Elbette isterim” deyip nafakayı sürdürdü. Bu olay, affın güzelliğini ve iftiraya rağmen ihsanın devamını gösterir. Safvân b. Muattal’ın nasıl bir kişilik taşıdığı konusunda sahabeler, onun hiç kadına yaklaşmadığını belirtmiştir.

Hükümler ve Dersler

Nûr 4 ayeti, namuslu kadınlara zina iftirası atanların dört şahit getirmeleri, getiremezlerse seksen sopa ile cezalandırılacakları ve şahitliklerinin kabul edilmeyeceği hükmünü getirdi. Nûr 12 ve 15, müminlerin duydukları iftirayı hemen “Bu apaçık bir iftiradır” diye karşılamalarını öğütler. Dedikodu yapma, haber yayma ve şüphe konularında hassas olmak bu olaydan çıkarılan genel derslerdir. Peygamberimizin sabrı, danışma yöntemi ve vahyi bekleme tavrı da örnek gösterilir. Aile içi güven ve iffet konularında toplumun sorumluluğu vurgulanır. Peygamberimizin aile hayatı için Peygamberimizin aile hayatı yazısı okunabilir.

Münafıkların Rolü ve Nifakın Çözülüşü

Olay, Abdullah b. Übey ve çevresinin Peygamberimizi itibarsızlaştırma çabasını gösterir. Bu iftira, aynı zamanda Müslüman toplumun iç bütünlüğünü sınayan bir imtihan oldu. Vahyin inmesiyle münafıkların planı çöktü ve itibarları zedelendi. Medine toplumunda iftira ve dedikodu karşısında bilinç oluşturan bu olay, Nûr Suresi’nin toplumsal ahlak hükümlerinin zeminini hazırladı (Medenî surelerin özellikleri). Münafıkların davranışları için Medine münafıkları yazısı okunabilir. Ayrıca devlet yönetimi ve Peygamberimizin istişare yöntemi için Peygamberimizin devlet yönetimi yazısına bakılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

İfk ne demektir?

İfk, “iftira, uydurma ve çirkin yalan” anlamına gelir; Nûr 11’deki kelimedir.

Hz. Âişe’nin masumiyeti hangi ayetlerle bildirildi?

Nûr Suresi 11-20 ayetleriyle bildirildi.

İftiracılara ne ceza verildi?

Kazf cezası olarak seksen sopa uygulandı.

Safvân b. Muattal kimdir?

Benî Mustalık dönüşünde ordunun arkasında kalan eşyayı toplamakla görevli sahabidir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 24 Temmuz 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Meğâzî 34, Şehâdât 15; Müslim, Tevbe 56; İbn Hişâm, es-Sîretü'n-nebeviyye; Nûr 11-26 (kuran.diyanet.gov.tr); TDV İslâm Ansiklopedisi, "İfk Hadisesi" md.

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →