II. Selim: Hayatı, Saltanatı ve Önemli Olaylar

II. Selim, Kanunî Sultan Süleyman ile Hürrem Sultan’ın oğludur. 1524’te İstanbul’da doğmuş, 1566-1574 yılları arasında hüküm sürmüştür. Sokollu Mehmed Paşa’nın devlet yönetimine yön verdiği bu dönemde Kıbrıs fethedilmiş, İnebahtı’da donanma yenilmiş, Selimiye Camii inşa edilmeye başlanmış ve Osmanlı devleti büyük bir imparatorluk olarak sürekliliğini korumuştur.

Şehzadelik ve tahta çıkış

Selim, Manisa ve Konya sancaklarında şehzadelik yaptı. Kardeşi Şehzade Bayezid ile mücadelesi, 1559’da Konya yakınlarındaki savaşta Bayezid’in yenilmesiyle sonuçlandı. Bayezid İran’a sığındı ve 1561’de Safevî yönetimi tarafından Osmanlı’ya teslim edilerek idam edildi. Bu olaydan sonra Selim, tahtın tek varisi hâline geldi. Babasının Zigetvar’daki vefatı üzerine Sadrazam Sokollu Mehmed Paşa, ölüm haberini gizledi ve yeni padişahın gelmesini bekledi. Selim, İstanbul’dan gelip orduya katıldı ve 1566’da tahta çıktı.

Selim’in kişiliği hakkında kaynaklar farklı şeyler söyler: bazı Venedik elçi raporları onu eğlenceye düşkün bir hükümdar olarak tanımlar; Osmanlı kaynakları ise sanata ve şiire verdiği değeri vurgular. “Sarı Selim” lakabıyla anılması ise saç rengine bağlanır. Devlet işlerini büyük ölçüde Sokollu Mehmed Paşa’ya bıraktığı bilinir.

Sokollu Mehmed Paşa dönemi

Sokollu Mehmed Paşa, 1565’ten 1579’a kadar sadrazamlık yaptı. Devşirme kökenli olan Sokollu, Sırbistan’ın Sokol köyünden gelmiş, Kanunî döneminde yükselmiş, Selim’in kızı İsmihan Sultan ile evlenerek hanedana damat olmuştu. Onun idaresinde Osmanlı yönetimi dengeli ve istikrarlı oldu. Kanunî’nin ölümünün ardından yaşanan geçiş sorunsuz atlatıldı. Sokollu, hem dış ilişkilerde hem iç düzende önemli kararlar aldı; Mısır ve Yemen’deki asayişi sağladı, Basra Körfezi ile Hint Okyanusu’ndaki Portekiz faaliyetlerine karşı hazırlıklar yaptı.

1568’de Habsburglarla imzalanan Edirne Antlaşması ile Avusturya, Osmanlı’ya vergi vermeye devam etti. Yemen’deki isyanlar bastırıldı ve bölgedeki Osmanlı idaresi sağlamlaştırıldı. Sokollu’nun diğer girişimleri arasında Süveyş Kanalı projesi ve Don-Volga Kanalı sayılır.

Kıbrıs’ın fethi ve İnebahtı

1570’te Osmanlı, Venedik’in elindeki Kıbrıs’a sefer düzenledi. Lala Mustafa Paşa komutasında Lefkoşa’nın alınması ve Magosa’nın 1571’de uzun bir kuşatmayla fethedilmesi, adanın Osmanlı idaresine girmesini sağladı. Venedik, İspanya ve Papalık güçlerinden oluşan Kutsal İttifak, bu fetih üzerine harekete geçti. 7 Ekim 1571’de İnebahtı’da yapılan deniz savaşında Osmanlı donanması ağır bir yenilgi aldı; yüzlerce gemi ve binlerce asker kaybedildi.

Bu yenilgiye rağmen Osmanlı, kısa sürede donanmayı yeniden inşa etti; Sokollu’nun gayretiyle bir yıl içinde yeni gemiler yapıldı. Bu gelişme, Osmanlı’nın mali ve teknik kaynaklarının sağlamlığını gösterir. 1573’te Venedik ile yapılan barışla Kıbrıs Osmanlı’da kaldı ve Venedik yüklü tazminat ödedi. 1574’te Tunus yeniden alındı ve İspanya’nın Kuzey Afrika’daki etkisi sınırlandırıldı.

Don-Volga Kanalı ve Rusya meselesi

1569’da Osmanlı, Astrahan’a sefer düzenlenmesi ve Don ile Volga nehirleri arasında kanal açılması girişimine girdi. Amaç, Karadeniz’den Hazar’a su yolu açarak İran’a karşı yeni bir cephe kurmak ve Rusya’nın güneye genişlemesini sınırlamaktı. Seferin kışa girmesi ve ikmal zorlukları nedeniyle proje başarısız oldu. Bu girişim, Osmanlı’nın stratejik vizyonunu göstermesi bakımından önemlidir; olayın ayrıntıları kaynaklarda farklı aktarılır.

Ölümü ve mirası

II. Selim 15 Aralık 1574’te hamamda düşerek yaralanması sonucu vefat etti. Naaşı Ayasofya’nın yanındaki türbesine defnedildi. Ayrıntı için II. Selim’in ölümü ve türbesi yazısı okunabilir. Selim dönemi, genellikle “durgunluk”un başlangıcı olarak görülse de ekonomik ve idari düzen açısından istikrarlı bir dönemdir. Ardından oğlu III. Murad tahta çıkacaktır. Dinî ve mimari eserleri için II. Selim döneminde dinî hayat yazısı okunabilir. Babası Kanunî Sultan Süleyman ile karşılaştırıldığında, devletin sınırlarını genişletmekten çok koruma ve kurumsal süreklilik temelinde değerlendirilir.

Saray, ekonomi ve toplum

II. Selim zamanında saray çevresinde nüfuz sahibi isimler arasında Nurbanu Sultan, Hasekisi ve Yahudi bankacı-diplomat Yosef Nasi (Joseph Nasi) da yer alıyordu. Nasi’ye Naksos Dükü unvanı verilmiş, Kıbrıs konusunda danışmanlık yaptığı anlatılmıştır. Venedik ve İspanya ile diplomatik ilişkilerde Yahudi tüccarların ve tercümanların rolü bu dönemde dikkat çeker. Öte yandan ekonomide, Amerika’dan gelen gümüşün etkisiyle başlayan fiyat artışları ve akçenin değer kaybı sorunları, ilerleyen yıllarda belirginleşecek bir süreci haber veriyordu.

Selim döneminde İstanbul’daki yangınlar, vebanın etkisi ve ihtiyaç maddelerindeki dalgalanmalar halkın gündemindeydi. Yine de dönem, şehirlerin imarı, vakıf eserlerinin çoğalması ve ilim-sanat çevrelerinin canlı olmasıyla öne çıkar. Hattatlar, ressamlar ve şairlere gösterilen ilgi, saray atölyelerinin faaliyetini sürdürmesini sağladı. Bu ortam, daha sonra III. Murad döneminde parlayacak kültür hayatının hazırlığı olmuştur.

Selim’in şiire düşkünlüğü, “Selîmî” mahlasıyla yazdığı şiirlerinin divan edebiyatındaki varlığıyla belgelenir; bu yönü, onu çağdaşlarından ayıran yanlarından biridir.

Sıkça Sorulan Sorular

II. Selim ne zaman hüküm sürmüştür?

1566-1574 yılları arasında sekiz yıl hüküm sürmüştür.

Kıbrıs ne zaman fethedilmiştir?

1570-1571 yıllarındaki seferle fethedilmiş ve Magosa 1571’de teslim olmuştur.

İnebahtı Savaşı’nın sonucu nedir?

7 Ekim 1571’de Osmanlı donanması Kutsal İttifak donanmasına yenildi, ancak donanma kısa sürede yeniden inşa edildi.

II. Selim nasıl ölmüştür?

1574’te hamamda düşerek aldığı yaralanma sonucu vefat ettiği anlatılır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 5 Ekim 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Selim II" md.; Halil İnalcık, The Ottoman Empire: The Classical Age 1300-1600; Colin Imber, The Ottoman Empire, 1300-1650; Selânikî Mustafa Efendi, Tarih-i Selânikî

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →