Abdülmecid Nasıl Öldü? Vefatı ve Türbesi Nerede?

Abdülmecid (1839-1861), 25 Haziran 1861’de verem hastalığından vefat etti. Tanzimat Fermanı’nın ilan edildiği ve Kırım Savaşı’nın yaşandığı dönemin padişahı, Dolmabahçe Sarayı’nı yaptıran hükümdar olarak anılır; Yavuz Selim Camii’nin türbeler bölümüne defnedildi.

Genç Yaşta Tahta Çıkış

1823’te doğan Abdülmecid, II. Mahmud‘un oğludur. Babasının vefatı üzerine 1839 Temmuz’unda henüz on altı yaşındayken tahta çıktı. Eğitimine babası döneminde önem verilmiş, Fransızca ve Avrupa kültürü öğrenmişti. Genç padişah, Mustafa Reşid Paşa gibi reformcu devlet adamlarının etkisinde yönetime başladı. Saltanatının ilk aylarında Nizip yenilgisi ve donanmanın Mısır’a teslimi gibi ağır felaketlerle karşılaşmıştı.

Avrupa devletlerinin 1840’taki Londra Antlaşması ve müdahaleleri sayesinde Mısır sorunu Osmanlı lehine çözüldü. Mehmed Ali Paşa Suriye’den çekildi, Mısır’ın yönetimi ise hanedanlık olarak onun ailesine bırakıldı. Bu gelişme, Osmanlı diplomasisinin Avrupa dengesinden yararlanma yeteneğini gösterdi.

Tanzimat ve Islahat

3 Kasım 1839’da ilan edilen Gülhane Hatt-ı Hümâyunu, Abdülmecid’in saltanatını belirleyen belgedir. Can, mal ve ırz güvenliği, vergi düzeni ve askerlik düzeni gibi ilkeler getirdi. Ardından 1856’da Islahat Fermanı ilan edildi ve gayrimüslim tebaanın hakları daha geniş biçimde düzenlendi. Hukuk alanında ticaret ve ceza kanunnameleri hazırlandı, nizamiye mahkemeleri kuruldu. Bu süreç ileride Mecelle gibi yeni hukuk derlemelerinin hazırlanmasına zemin oluşturdu.

Eğitimde Meclis-i Maarif-i Umumiye kuruldu, rüşdiye okulları açıldı, Darülfünun (üniversite) girişimleri başlatıldı. Posta, telgraf ve demiryolu hatları döşenmeye başlandı. Bankacılık alanında Osmanlı Bankası’nın kuruluşu (1856) dış borçlanma sürecinin başlangıcı oldu. Padişah döneminde ilk kâğıt para (kaime) basıldı ve para sistemi modernleştirildi.

Kırım Savaşı

1853’te Rusya, Osmanlı topraklarındaki Ortodoks tebaanın koruyuculuğunu isteyerek savaş başlattı. Osmanlı, İngiltere ve Fransa’nın yardımıyla savaşa katıldı. Sinop’ta Osmanlı donanması Rus filosu tarafından yakıldı (1853), ancak Kafkasya ve Tuna cephelerinde Osmanlı ordusu direndi. Sivastopol kuşatması (1854-55) savaşın en kanlı bölümü oldu. 1856 Paris Antlaşması ile Osmanlı Devleti Avrupa devletler topluluğuna kabul edildi ve toprak bütünlüğü güvence altına alındı.

Savaşın sonrasında Osmanlı, Avrupa’dan ilk dış borçlarını aldı. Bu borçlar, yıllar içinde mali bağımsızlığı zayıflatan bir yük hâline geldi. Savaş esnasında Osmanlı Devleti’nin Scutari (Üsküdar) Selimiye Kışlası’nı hastane olarak İngiliz hemşire Florence Nightingale’in kullanımına verdiği anlatılır. Padişah ayrıca 1847’deki İrlanda kıtlığı sırasında yardım göndermek istediği, ancak İngiliz makamlarının talebi üzerine miktarı düşürdüğü yönünde anlatımlar vardır; ayrıntılar kaynaklara göre değişir.

Dolmabahçe Sarayı ve Saray Yaşamı

Abdülmecid, 1843-1856 yılları arasında Boğaz kıyısında Dolmabahçe Sarayı’nı inşa ettirdi. Mimarları Garabet ve Nigoğayos Balyan’dır. Saray, barok, rokoko ve neoklasik unsurları birleştiren gösterişli bir yapıdır. Sarayın yapımı büyük bir mali yük getirdi; bu durum eleştirilere yol açtı. Padişah, Topkapı Sarayı’ndan ayrılarak yeni sarayda yaşamaya başladı. Bu karar, Osmanlı hanedanının yaşam tarzında ve yönetim merkezinde köklü bir değişimi simgeler.

Ayrıca Beşiktaş çevresinde Küçüksu Kasrı, Ortaköy Camii (Büyük Mecidiye Camii) ve Bezmiâlem Valide Sultan Camii gibi yapılar bu dönemde yaptırıldı. Ortaköy Camii’nin kitabeleri dönemin ünlü hattatı Kazasker Mustafa İzzet Efendi’ye aittir. Ayasofya’nın Fossati kardeşlerle yapılan büyük restorasyonu da Abdülmecid zamanında gerçekleşti.

Hastalık ve Vefat

Abdülmecid, 1850’li yılların sonlarında sağlık sorunları yaşamaya başladı. Kaynaklar onun veremle mücadele ettiğini, akciğer rahatsızlığının ağırladığını belirtir. Aşırı eğlence ve harcama alışkanlığı, gece hayatı ve düzensiz yaşamı sağlığını bozmuştur. 25 Haziran 1861’de Çırağan veya Dolmabahçe’de 38 yaşında hayatını kaybetti. Ölümü üzerine kardeşi Abdülaziz tahta çıktı.

Abdülmecid’in ölümünde ekonomik sıkıntıların da yeri vardı. Devlet borçları ve saray masraflarının yarattığı mali yük, saltanatının sonlarına doğru ağırlaştı. Tarihçiler, onun erken ölümünü reformların kesintiye uğramasında bir etken olarak yorumlar.

Yavuz Selim Camii Türbesi

Abdülmecid, Fatih’teki Yavuz Selim Camii’nin türbelerinden birinde yatmaktadır. Türbe, Yavuz Sultan Selim‘in türbesinin yanındaki bahçede yer alır. Bu mekân Osmanlı padişahları için önemli bir defin yeri olmuştur. Abdülmecid’in kendi isteğiyle buraya defnedildiği veya halefi tarafından bu şekilde karar verildiği anlatılır; kaynaklarda ayrıntılar farklı olabilir. Türbenin sandukası geç dönem Osmanlı süslemeleriyle bezelidir. Çevresinde Hafsa Sultan Türbesi ve diğer şehzade türbeleri bulunur.

Yavuz Selim Camii, İstanbul’un Haliç kıyısındaki tarihî tepelerinden birinde yer alır. Ziyaretçiler cami avlusundan türbelere ulaşabilir. Ziyaret saatleri ve kuralları güncel olarak kontrol edilmelidir.

Tarihî Değerlendirme

Abdülmecid’in saltanatı, Osmanlı’nın modernleşme ve Avrupa ile bütünleşme çabalarının belirgin olduğu bir dönemdir. Bir yanda hukuk, eğitim ve idarede yenilikler yapılırken, diğer yanda mali sorunlar ve dış borçlar devletin geleceğini etkiledi. Tarihçiler onu Tanzimat’ın simgesel padişahı olarak değerlendirir, ancak yönetimde asıl rolü Mustafa Reşid, Ali ve Fuad Paşalar gibi devlet adamlarının oynadığını belirtir. Padişahın kültür ve sanatla ilgisi, musiki ve minyatür gibi alanlarda da kendini gösterdi. Dönemin hattatları da saray himayesinde eserler üretti.

Sıkça Sorulan Sorular

Abdülmecid ne zaman öldü?

25 Haziran 1861’de İstanbul’da vefat etmiştir. Yaklaşık 38 yaşındaydı.

Abdülmecid’in ölüm sebebi nedir?

Verem (tüberküloz) hastalığı ve bununla ilgili akciğer rahatsızlıkları anılır. Ayrıca yorgunluk ve aşırı yaşam tarzının etkili olduğu belirtilir.

Abdülmecid nerede yatıyor?

İstanbul’da Fatih semtindeki Yavuz Selim Camii türbeler bölümünde yatmaktadır.

Abdülmecid döneminde hangi savaş yapıldı?

1853-1856 Kırım Savaşı, Osmanlı, İngiltere, Fransa ve Sardinya’nın Rusya’ya karşı müttefik olarak yürüttüğü savaştır ve bu dönemde gerçekleşmiştir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 18 Ekim 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Abdülmecid" md.; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Tanzimat" md.; Stanford J. Shaw, History of the Ottoman Empire and Modern Turkey; Halil İnalcık, Tanzimat ve Bulgar Meselesi

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →