Mehmed Reşad Nasıl Öldü? Vefatı ve Türbesi Nerede?

V. Mehmed Reşad (1909-1918), II. Abdülhamid’in tahttan indirilmesinin ardından II. Meşrutiyet döneminde tahta çıkan Osmanlı padişahıdır. 3 Temmuz 1918’de Yıldız Sarayı’nda vefat etti ve İstanbul Eyüp’te kendi yaptırdığı Türbe-i Reşad’a defnedildi.

Kafes Yıllarından Padişahlığa

1844’te doğan Mehmed Reşad, Abdülmecid‘in oğludur. Kardeşi Abdülaziz, V. Murad ve II. Abdülhamid’in saltanatları boyunca saraydaki bir dairede gözetim altında yaşadı. Kendisi okuyup yazan, edebiyat ve tasavvufa ilgi duyan, sakin bir kişiydi. tasavvuf kültürüne yakındı; hat, şiir ve musiki ile de ilgilenirdi. Abdülhamid’in tahttan indirilmesi üzerine 27 Nisan 1909’da 64 yaşında tahta çıktı.

Tahta çıktığı dönemde yönetimin fiilî gücü İttihat ve Terakki Cemiyeti’ndeydi. Padişahın yetkileri, 1909’da Kanun-ı Esasi’de yapılan değişikliklerle sınırlandırıldı. Bu nedenle Mehmed Reşad daha çok sembolik bir rol üstlendi. Ayrıca kabinelerle ilişkilerinde uzlaşmacı bir tavır sergiledi ve siyasi tartışmalara doğrudan karışmaktan kaçındı.

Rumeli Seyahati

1911’de padişah, Selanik, Manastır, Üsküp ve Kosova’yı kapsayan Rumeli seyahatine çıktı. Bu gezi, Osmanlı padişahlarının uzun bir aradan sonra Balkanlar’a yaptığı ilk ziyaretti. Mehmed Reşad Kosova’da I. Murad’ın şehit edildiği bölgeyi ziyaret etti ve Sultan Murad Türbesi’nde dua etti. I. Murad’ın Kosova’daki türbesi bu ziyaretle yeniden hatırlandı. Seyahat, Balkanlardaki Müslüman halklar arasında memnuniyetle karşılandı ve Osmanlı birliğini güçlendirme amacı taşıdı.

Ancak ertesi yıl Balkan Savaşları başladı ve Osmanlı Rumeli’deki topraklarının büyük kısmını kaybetti. Seyahatte ziyaret edilen şehirler çoğunlukla bu savaşlarda elden çıktı. Bu durum, padişahın saltanatının hüzünlü yönlerinden biri olarak anılır.

Savaşlar ve Cihâd-ı Ekber Fetvası

Mehmed Reşad’ın saltanatı sırasında Trablusgarp Savaşı (1911-1912), Balkan Savaşları (1912-1913) ve I. Dünya Savaşı yaşandı. Savaşın başlangıcında Osmanlı Devleti 2 Ağustos 1914’te Almanya ile gizli ittifak yaptı. Kasım 1914’te şeyhülislamın hazırladığı Cihâd-ı Ekber fetvası padişahın onayıyla yayımlandı ve savaşın dinî yönü ilan edildi. Padişah, ayrıca Sancak-ı Şerif’i çıkartarak ordunun moralini yükseltmeye çalıştı.

Çanakkale Savaşı (1915-1916) bu dönemin en önemli savunma başarısıdır. Çanakkale’nin manevi boyutu ayrı bir yazıda anlatılmaktadır. Bir yandan Medine’de Fahreddin Paşa’nın savunması sürerken, Arap isyanı Osmanlı’yı ağır bir sınavdan geçirdi. Padişah savaş yıllarında cephedeki askerlere moral ziyaretleri yapamadı, ancak bazı törenlere katılarak halkın yanında göründü.

Hastalık ve Vefat

Mehmed Reşad’ın sağlığı savaş yıllarında kötüleşti. Kaynaklar kalp rahatsızlığından ve yaşlılığın getirdiği hastalıklardan söz eder. Özellikle II. Abdülhamid’in ölümünden sonra (Şubat 1918) iyice çöktüğü anlatılır. 3 Temmuz 1918’de Yıldız Sarayı’nda vefat etti. Ölümünden sadece bir ay önce İngiltere ve diğer İtilaf devletleri Osmanlı üzerindeki baskılarını artırmıştı. Vefat ettiğinde 73 yaşındaydı.

Ölümünden sonra kardeşi Mehmed Vahdettin tahta çıktı. Savaşın son aylarında Osmanlı yönetimi, ateşkes arayışına girdi. Mehmed Reşad’ın saltanatı bu şekilde, bir imparatorluğun yenilgisi ve yeniden yapılanma sürecinin eşiğinde sona erdi.

Eyüp’teki Türbe-i Reşad

Mehmed Reşad, İstanbul’un Eyüp semtinde, Nişanca bölgesinde kendi yaptırdığı türbeye defnedildi. Eyüp, Hz. Muhammed’in sahabesi Halid bin Zeyd Ebû Eyyûb el-Ensârî’nin türbesinin bulunduğu kutsal bir ziyaret bölgesidir. Osmanlı padişahlarının kılıç kuşanma törenleri de bu bölgede yapılırdı. Mehmed Reşad’ın türbesi, bu tarihî bölgenin bir parçasıdır. Türbe, geç dönem Osmanlı mimarisi üslubunda, kare planlı ve kubbelidir; çevresinde ahşap kafesli pencereler ve revaklar bulunur. Padişahın yanında bazı yakınlarının da gömülü olduğu söylenir.

Eyüp Sultan Külliyesi, İstanbul’un manevi merkezlerinden biri olarak yoğun ziyaretçi alır. Türbeye ulaşmak için Eyüp Sultan Camii ve çevresindeki tarihî sokaklar yürüyerek gezilebilir. Ziyaret saatleri için ilgili müftülük kaynaklarına bakılabilir. Ayrıca bayram günlerinde Eyüp, Osmanlı’dan günümüze gelen bir ziyaret geleneğiyle doludur.

Saraydaki Gündelik Hayat ve Dinî Hassasiyet

Mehmed Reşad, uzun kafes yıllarının getirdiği sakin mizacı saltanatı boyunca sürdürdü. Sabah erken kalkar, ibadetlerini aksatmaz, devlet erkânıyla görüşmelerini kısa tutardı. Mevlit ve miraç kandili gibi dinî gecelerde camilerde bulunmaya özen gösterir, Ramazan‘da saray iftarlarını geleneğe uygun biçimde sürdürürdü. Hırka-i Saadet ziyaretleri ve Mukaddes Emanetler’e gösterilen saygı, dönemin saray protokolünün devam eden unsurlarındandı.

Padişahın hat sanatına ve Kur’an yazmaya olan ilgisi, sarayın hattatlarla ilişkisinde de görülür. Dönemin hattatlarından Mehmed Şevki Efendi ve Sami Efendi gibi ustaların eserleri saray tarafından himaye edildi; bu usta isimlerin birçok camiye kitabe yazdığı bilinir. Reşad’ın hayrât eserleri arasında Eyüp’teki türbesi ve çeşitli vakıf yapıları sayılır. Vakıf kültürünün Osmanlı’nın son dönemindeki devamını göstermesi bakımından bu örnekler önemlidir.

Tarihî Değerlendirme

Mehmed Reşad, Osmanlı’nın son yıllarında sembolik yetkilerle görev yapan, ancak halk nezdinde saygı gören bir padişah olarak anılır. Dönemin siyasi gücü Babıâli’de ve İttihat ve Terakki yönetiminde yoğunlaşmıştı. Tarihçiler onun rolünü tartışırken, savaşın getirdiği yıkım karşısında bir hanedan temsilcisi olarak kalan figürü vurgular. Dindar, hoşgörülü ve sade yaşam tarzı hatıralarda öne çıkar. Ayrıca Haremeyn hizmetlerinin ve sürre geleneğinin son dönemini yaşatan padişahlardan biri olarak anılır.

Sıkça Sorulan Sorular

Mehmed Reşad ne zaman öldü?

3 Temmuz 1918’de Yıldız Sarayı’nda 73 yaşında vefat etmiştir. Ölüm sebebi olarak kalp rahatsızlığı anılır.

Mehmed Reşad’ın türbesi nerede?

İstanbul’un Eyüp semtinde, Nişanca’da yer alan Türbe-i Reşad’da yatmaktadır.

Mehmed Reşad döneminde hangi savaşlar oldu?

Trablusgarp Savaşı (1911-1912), Balkan Savaşları (1912-1913) ve I. Dünya Savaşı onun saltanatında yaşanan önemli savaşlardır.

Cihâd-ı Ekber fetvası kim tarafından onaylandı?

1914’te Şeyhülislam Ürgüplü Hayri Efendi’nin hazırladığı fetva, V. Mehmed Reşad’ın onayıyla yayımlanmıştır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Temmuz 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Mehmed V" md.; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Eyüp Sultan Külliyesi" md.; Stanford J. Shaw, History of the Ottoman Empire and Modern Turkey; Feroz Ahmad, The Young Turks

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →