IV. Mehmed Nasıl Öldü? Vefatı ve Türbesi Nerede?

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Çocuk Padişah ve Köprülülerin Yükselişi
Av Tutkusu ve Edirne Yılları
Viyana Kuşatması ve Gerileme

IV. Mehmed (1648-1687), 6 Ocak 1693’te Edirne Sarayı’nda, tahttan indirilişinden altı yıl sonra vefat etti. Köprülü sadrazamlar döneminde Osmanlı sınırlarını geniş şekilde genişleten padişah, İstanbul’da annesi Turhan Sultan’ın türbesine defnedildi.

Çocuk Padişah ve Köprülülerin Yükselişi

1642’de doğan Mehmed, babası Sultan İbrahim‘in tahttan indirilmesiyle yedi yaşında tahta çıkarıldı. İlk yıllarda devlet idaresi valide sultanlar Kösem ve Turhan arasındaki rekabet nedeniyle sarsıldı. 1651’de Kösem Sultan’ın öldürülmesinin ardından idare Turhan Sultan’ın eline geçti. Yeniçeri ve sipahi isyanlarının yoğunlaştığı bu dönemde 1656’da yaşlı Köprülü Mehmed Paşa sadrazam yapıldı ve geniş yetkilerle devleti yeniden düzene soktu.

Köprülü Mehmed Paşa, isyanları sert tedbirlerle bastırdı, mali düzeni toparladı ve ordunun disiplinini yeniden sağladı. Ölümünden sonra oğlu Köprülü Fazıl Ahmed Paşa (1661-1676) ve damadı Merzifonlu Kara Mustafa Paşa sadrazamlık yaptı. Bu dönem, Osmanlı’nın Avrupa cephesinde son büyük genişlemesini yaşadığı yıllardır: Uyvar (1663), Girit (1669) ve Kamaniçe (1672) alındı.

Av Tutkusu ve Edirne Yılları

Mehmed’in saltanatı boyunca İstanbul’dan uzakta, çoğunlukla Edirne’de yaşadığı bilinir. Av merakı nedeniyle halk arasında “Avcı Mehmed” lakabıyla tanındı. Edirne Sarayı’nda geçen yıllar boyunca devlet işleri vezirlerin sorumluluğundaydı. Bu durum İstanbul’daki esnaf ve ulema arasında memnuniyetsizlik yarattı; padişahın başkentten uzak kalması idari bağlantıyı zayıflattı.

Av, Osmanlı padişahları için bir spor olmanın ötesinde, ordu ve devlet erkânıyla birlikte yapılan sosyal bir faaliyetti. Mehmed döneminde Edirne’de görkemli şenlikler yapılır, şehzade sünnet düğünleri uzun sürerdi. Bu etkinlikler tarihçiler tarafından hem eğlence hem de siyasi gösteri olarak yorumlanır. Hattatlar ve ressamlar da bu etkinlikleri belgeleyen eserler üretti.

Viyana Kuşatması ve Gerileme

1683’te Merzifonlu Kara Mustafa Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu Viyana’yı kuşattı. Kuşatma iki ay sürdü, ancak Polonya Kralı Sobieski önderliğindeki yardım ordusunun gelişi ve Osmanlı ordusunun lojistik sorunları nedeniyle 12 Eylül 1683’te Osmanlı ordusu ağır bir yenilgiye uğradı. Bu mağlubiyetin ardından Kutsal İttifak oluşturuldu ve Osmanlı Devleti uzun sürecek bir geri çekilme dönemine girdi.

Kara Mustafa Paşa, savaşın ardından Belgrad’da idam edildi. Takip eden yıllarda Budin kaybedildi (1686), 1687’de ise II. Mohaç Savaşı’nda yenilgi yaşandı. Bu yenilgiler, orduyu ve İstanbul halkını Mehmed’e karşı tepkili hâle getirdi. Ordunun İstanbul’a döndüğü sırada çıkan isyanda padişahın tahttan indirilmesi talep edildi.

Tahttan İndirilme ve Ölüm

8 Kasım 1687’de IV. Mehmed tahttan indirildi ve yerine kardeşi II. Süleyman getirildi. Mehmed, Topkapı Sarayı’nda ve sonra Edirne Sarayı’nda gözetim altında yaşadı. Kaynaklara göre yaşamının son yıllarını dindar bir hayatla, ibadet ve av anıları arasında geçirdi. Oğulları Mustafa ve Ahmed sonraki dönemlerde padişah oldu.

6 Ocak 1693’te Edirne’de vefat etti. Ölüm sebebi olarak hastalık anılır; zorla öldürüldüğüne dair bir bilgi yoktur. Yaklaşık elli yaşındaydı. Cenazesi İstanbul’a getirildi.

Turhan Sultan Türbesi

IV. Mehmed, İstanbul’da Eminönü’ndeki Yeni Cami’nin arkasında yer alan Turhan Sultan Türbesi’ne defnedildi. Bu türbe, Mehmed’in annesi Hatice Turhan Sultan adına 1663’te Mimar Mustafa Ağa tarafından yapılmıştır. Türbe, Osmanlı’daki en kalabalık hanedan hazîrelerinden biri olarak anılır. Burada Mehmed’in yanı sıra II. Mustafa, III. Ahmed, I. Mahmud, III. Osman ve V. Murad’ın da yattığı belirtilir. Ayrıca çok sayıda şehzade ve sultanın sandukası bulunur.

Türbe sekizgen planlıdır ve iç mekânı çiniler, kalem işleri ve sedef kakmalı kapılarla süslüdür. Kubbenin altındaki geniş alanda onlarca sanduka yan yana dizilmiştir. Yeni Cami Külliyesi’nin bir parçası olan türbe, Mısır Çarşısı ile birlikte İstanbul’un eski ticaret ve ibadet merkezlerinden birini temsil eder. Ziyaret koşulları için resmî kaynaklara bakılabilir.

Kültür, Sanat ve Yeni Cami

IV. Mehmed’in annesi Turhan Sultan, Eminönü’ndeki Yeni Cami’nin inşasını tamamlatan valide sultandır. Caminin yapımına III. Murad’ın eşi Safiye Sultan döneminde başlanmış, uzun yıllar yarım kalmış, Turhan Sultan tarafından 1663-1665 arasında tamamlanmıştır. Külliye; cami, türbe, Mısır Çarşısı (Hint ve baharat ticaretinin merkezi) ve sebilden oluşur. Çarşı gelirleri caminin ve vakfın giderlerini karşılıyordu. Bu uygulama vakıf sisteminin şehirleşme ve ticaretle ilişkisinin güzel bir örneğidir.

Mehmed döneminde Evliya Çelebi seyahatnamesini yazdı; Kâtib Çelebi’nin eserleri bu yıllarda okunuyordu. Divan edebiyatı Nâbî ve Nef’î gibi şairlerle önemli bir seviyeye ulaştı. Edirne Sarayı’nda yapılan şenlikler ve sünnet düğünleri, dönemin sanat ve eğlence kültürünü yansıtır. Bu zengin kültür ortamı, askeri başarısızlıklarla birlikte düşünüldüğünde Osmanlı’nın hem canlı hem kırılgan bir evre yaşadığını gösterir.

Tarihî Değerlendirme

IV. Mehmed’in saltanatı Osmanlı tarihinin en uzun saltanatlarından biridir (39 yıl). Bu süre boyunca devlet hem büyük başarılar hem de büyük bir yenilgi yaşadı. Tarihçilerin bir kısmı Köprülülerin etkili yönetimini ön plana çıkarır, bir kısmı ise padişahın rolünün sınırlı kaldığını vurgular. Yeniçeri ve ulema arasındaki dengeler, şeyhülislamların siyasi ağırlığı ve vakıf sistemleri bu devrin önemli unsurlarıdır. Mehmed’in vefatından sonra gelen dönem, Karlofça Antlaşması (1699) ile sonuçlanacak uzun bir savunma sürecine dönüştü.

Sıkça Sorulan Sorular

IV. Mehmed ne zaman öldü?

6 Ocak 1693’te Edirne Sarayı’nda vefat etmiştir. Ölüm sebebi olarak hastalık anılır.

IV. Mehmed neden “Avcı” olarak anılır?

Av tutkusu nedeniyle sık sık Edirne ve çevresinde av seferlerine çıktığı için halk arasında bu lakapla anılmıştır.

IV. Mehmed nasıl tahttan indirildi?

Mohaç’ta 1687’de ordunun yenilmesi ve ordudaki isyan sonrasında 8 Kasım 1687’de İstanbul’da tahttan indirilerek yerine kardeşi II. Süleyman geçti.

IV. Mehmed nerede yatıyor?

İstanbul Eminönü’ndeki Yeni Cami’nin arkasında, annesi Turhan Sultan’ın türbesinde yatmaktadır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 17 Ağustos 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Mehmed IV" md.; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Köprülüler" md.; Halil İnalcık, The Ottoman Empire: The Classical Age; Rhoads Murphey, Ottoman Warfare 1500-1700

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →