II. Mustafa Nasıl Öldü? Vefatı ve Türbesi Nerede?

II. Mustafa (1695-1703), 1703 Edirne Vakası sonucunda tahttan indirildi ve 29 Aralık 1703’te İstanbul’da vefat etti. Cenazesi Yeni Cami’nin yanındaki Turhan Sultan Türbesi’ne defnedildi.

Seferde Padişah

1664’te doğan II. Mustafa, IV. Mehmed’in oğludur. Amcası II. Ahmed‘in vefatı üzerine 1695’te tahta çıktı. Hocası Feyzullah Efendi’nin etkisiyle dindar ve ilim meraklısı bir kişiliğe sahipti. Tahta çıkışından sonra, uzun süredir sefere çıkmayan padişahların aksine bizzat orduya komuta etmeye karar verdi. 1695’te Lugos ve Ulaş zaferlerini kazandı. Bu başarılar halk ve ordu nezdinde padişahın itibarını yükseltti.

Ancak 1696-1697’de seferler zorlaştı. 11 Eylül 1697’de Tisa Nehri kıyısında yapılan Zenta Savaşı’nda Prens Eugen komutasındaki Avusturya ordusuna karşı Osmanlı ordusu büyük bir yenilgi aldı. Sadrazam Elmas Mehmed Paşa savaş sırasında öldü, padişah ise kıl payı kurtuldu. Bu yenilgi Osmanlı’nın barış arayışına girmesine neden oldu.

Karlofça Antlaşması

1699’da imzalanan Karlofça Antlaşması, Osmanlı Devleti’nin ilk büyük toprak kaybını resmen kabul ettiği belgedir. Macaristan’ın büyük kısmı ve Transilvanya Habsburglara, Mora Yarımadası Venedik’e, Podolya Lehistan’a bırakıldı. Osmanlı heyeti başkanı Reisülküttab Rami Mehmed Efendi ile Alexandros Mavrokordatos oldukça önemli roller üstlendi. Antlaşmanın dilinde ilk kez eşit devletler arasında diplomasi anlayışı görülmeye başladı.

Bu antlaşmayla Osmanlı yönetimi savunmacı bir politikaya yöneldi. Karlofça aynı zamanda Osmanlı’daki devlet adamlarının Avrupa diplomasisini daha yakından tanımasına yol açtı. Lâle Devri sırasındaki Fransa elçiliği gibi gelişmeler, bu yeni diplomasi anlayışının devamıdır.

Feyzullah Efendi ve Edirne Vakası

Mustafa’nın hocası Feyzullah Efendi, 1695’te şeyhülislam oldu ve padişah üzerindeki etkisini devlet işlerinin pek çok alanına yaydı. Kendi oğullarını önemli ilmiye makamlarına atadı; kendi ailesine ait gelir ve imtiyazlar topladı. Bu durum ulema, yeniçeriler ve esnaf arasında rahatsızlık yarattı. Padişahın uzun süre Edirne’de kalması ve İstanbul’a dönmemesi de hoşnutsuzluğu artırdı.

Temmuz 1703’te Edirne’ye giden Anadolu ve Rumeli isyancıları, şeyhülislamın azlini ve idamını talep etti. İstanbul’dan yola çıkan askerî birlikler ve medrese talebeleri de isyana katıldı. Mustafa önce Feyzullah Efendi’yi görevden aldı, ancak isyan sürdü. Ağustos 1703’te isyancılar Edirne’ye girdi, Feyzullah Efendi yakalanarak öldürüldü ve Mustafa 22 Ağustos’ta tahttan indirilerek yerine kardeşi III. Ahmed tahta çıkarıldı. Bu olay şeyhülislamlık makamı tarihinde önemli bir örnek oluşturur.

Vefat

Tahttan indirilen Mustafa, Topkapı Sarayı’nda gözetim altında tutuldu. Kaynaklarda kısa süre içinde hastalandığı ve üzüntüden sağlığının bozulduğu anlatılır. 29 Aralık 1703’te, yaklaşık 39 yaşında, hayatını kaybetti. Ölüm sebebi olarak hastalık ve moral çöküntüsü anılır; zorla öldürüldüğüne dair bir bilgi bulunmaz. Cenazesi törenle Yeni Cami çevresine götürüldü.

Mustafa’nın ölümü, Osmanlı’da padişah ile devlet kurumları arasındaki gerilimin simgelerinden biri olarak değerlendirilir. Edirne Vakası, padişahın isyancılar tarafından devrildiği, ama sonrasında idam edilmediği nadir örneklerdendir. Bu açıdan Genç Osman ve Sultan İbrahim’in sonlarından farklıdır.

Turhan Sultan Türbesi

Mustafa’nın naaşı Eminönü’ndeki Yeni Cami’nin arkasındaki Turhan Sultan Türbesi’ne defnedildi. Bu türbe aynı zamanda babası IV. Mehmed ile diğer bazı padişahların da yattığı büyük bir hanedan hazîresidir. Türbenin mimarisi sekizgen plan, geniş bir kubbe ve çini kaplamalardan oluşur. Duvarlardaki İznik çinileri ve ahşap işçiliği, dönemin süsleme zevkini yansıtır.

Yeni Cami Külliyesi’nde yer alan türbe, Mısır Çarşısı’nın hemen yanındadır; bu nedenle ziyaretçiler açısından kolay ulaşılabilir bir konumdadır. Türbenin içinde onlarca sanduka bulunur ve bunlar hanedan üyelerinin farklı kuşaklarına aittir. Ziyaret koşulları zaman zaman değişebildiği için güncel bilgiye resmî kaynaklardan ulaşılabilir.

Saray ve Kültür Hayatı

II. Mustafa, ilmî konulara düşkün bir padişahtı. Hocası Feyzullah Efendi’nin yönlendirmesiyle ulemaya geniş yer verdi. Bu dönemde Osmanlı kültüründe dinî ilimlerin yanı sıra tarih ve şiirin de önemi sürdü. Nâbî ve Nef’î’den sonra gelen şair kuşağı, sarayın himayesinde eserler verdi. Mustafa’nın kendisi de hat sanatına ilgi duydu ve çeşitli levhalar yazdı. Bu yönüyle babası ve amcaları gibi hat sanatına ilgi gösteren Osmanlı padişahları geleneğinin bir parçasıdır.

Mustafa’nın uzun süre Edirne’de kalması, İstanbul’un ticaret ve esnaf çevrelerini rahatsız etti. Başkentin siyasi ve ekonomik gücü, sarayın uzakta olmasından olumsuz etkilendi. Padişah, Edirne’yi av ve sefer hazırlıkları için uygun buluyordu; ancak bu tercih, ona karşı oluşan muhalefetin gerekçelerinden biri oldu. Tarihçiler bu durumu, 17. yüzyıl sonlarında padişah-kamuoyu ilişkisinin kopukluğunu gösteren bir örnek olarak ele alır.

Tarihî Değerlendirme

II. Mustafa dönemi, Osmanlı’nın duraklama ve gerileme tartışmalarında dönüm noktası olarak yorumlanır. Padişahın bizzat sefere çıkması, devleti toparlamak için bir çaba olsa da Zenta yenilgisiyle olumsuz sonuçlandı. Edirne Vakası ise Osmanlı siyaset yapısında ulema, yeniçeri ve esnafın etkisini gösteren örnektir. Bazı tarihçiler bu olayı erken bir “toplumsal hareket” olarak görürken, diğerleri onu yalnızca iktidar mücadelesi olarak değerlendirir. Bu tartışma, dönemin devlet-toplum ilişkilerini anlamak için önemlidir.

Sıkça Sorulan Sorular

II. Mustafa ne zaman öldü?

29 Aralık 1703’te İstanbul’da, tahttan indirilmesinden yaklaşık dört ay sonra vefat etmiştir.

Edirne Vakası nedir?

1703’te Edirne’de başlayan, ulema, yeniçeri ve esnafın katıldığı isyandır. Şeyhülislam Feyzullah Efendi’nin etkisine tepki olarak başlamış, padişahın tahttan indirilmesiyle sonuçlanmıştır.

II. Mustafa nerede yatıyor?

İstanbul Eminönü’ndeki Yeni Cami’nin arkasında yer alan Turhan Sultan Türbesi’nde yatmaktadır.

Zenta Savaşı ne zaman oldu?

11 Eylül 1697’de II. Mustafa’nın bizzat katıldığı savaşta Osmanlı ordusu Avusturya’ya karşı ağır bir yenilgi aldı.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 6 Ekim 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Mustafa II" md.; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Edirne Vak'ası" md.; Rifaat Abou-El-Haj, The 1703 Rebellion and the Structure of Ottoman Politics; Halil İnalcık, The Ottoman Empire: The Classical Age

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →